Đột phá số hóa, liên kết du lịch-giáo dục để di sản thành nguồn lực phát triển

Trong đó, nhận thức về vai trò của lĩnh vực văn hóa ngày càng được nâng cao. Đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, xác định “phát triển văn hoá, con người là nền tảng” và là “nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng” cho sự phát triển. Việc đề ra chủ trương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hoá và phát triển "công nghiệp văn hoá" là bước tiến mang tính chiến lược.

Tuy nhiên, các văn kiện cũng đã thẳng thắn chỉ ra, đầu tư cho văn hóa “còn thấp và dàn trải”, “chưa thật sự trở thành sức mạnh nội sinh”. Thực tế cho thấy, tại các bảo tàng địa phương, hoạt động trưng bày còn “tĩnh”, thiếu tương tác; công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản còn manh mún, thiếu sự liên kết.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào “kỷ nguyên vươn mình” với định hướng “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, tôi cho rằng di sản văn hóa không thể đứng ngoài cuộc. Chúng ta phải biến di sản từ dạng tiềm năng thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội cụ thể. Để làm được điều này, tôi đề nghị trong nhiệm kỳ mới, Trung ương Đảng tiếp tục quan tâm chỉ đạo, cụ thể hóa trong Chương trình hành động các giải pháp sau:

Một là, thực hiện cuộc cách mạng về số hóa di sản, xem đó là yêu cầu cấp bách. Cần ưu tiên nguồn lực cho việc xây dựng “cơ sở dữ liệu quốc gia” về di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ 3D, VR/AR để xây dựng các bảo tàng ảo, triển lãm trực tuyến. Việc này giúp bảo tồn di sản bền vững, là nền tảng cốt lõi để phát triển “kinh tế số” trong lĩnh vực văn hóa, tạo ra các sản phẩm du lịch - văn hóa số hấp dẫn.

Hai là, xây dựng cơ chế liên kết thực chất giữa Di sản - Du lịch - Giáo dục. Cần có chính sách đột phá, khuyến khích mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong việc đầu tư, khai thác dịch vụ tại các bảo tàng, di tích. Đưa di sản vào chương trình giáo dục phổ thông một cách sinh động, thông qua các chương trình trải nghiệm thực tế tại bảo tàng, di tích, góp phần xây dựng “hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá” cho thế hệ trẻ.

Ba là, đổi mới cơ chế quản lý bảo tàng. Cần mạnh dạn đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các bảo tàng công lập, gắn với hiệu quả hoạt động và sự hài lòng của công chúng, thay vì cơ chế hành chính như hiện nay.

Nếu làm tốt ba điều này, tôi tin tưởng di sản văn hóa sẽ thực sự trở thành “nguồn lực nội sinh quan trọng”, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.