Nhiếp ảnh: “Tấm danh thiếp” đưa di sản Ninh Bình ra thế giới

Ninh Bình là vùng đất di sản giàu tiềm năng với hơn 5.000 di tích lịch sử - văn hóa, nổi bật nhất là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới Quần thể danh thắng Tràng An. Đây cũng là nơi sở hữu nhiều di sản văn hóa phi vật thể; trong đó có 40 di sản đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, 1 di sản được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; có 17 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia cùng hàng trăm nghề, làng có nghề độc đáo hòa quyện trong không gian cảnh quan tươi đẹp và truyền thống lịch sử lâu đời.

Chính sự đặc biệt ấy khiến Ninh Bình nhiều năm qua trở thành điểm đến quen thuộc của các nhiếp ảnh gia trong và ngoài nước. Mỗi mùa trong năm, vùng đất này lại mang một vẻ đẹp khác nhau: mùa lúa chín vàng ở Tam Cốc, mùa sen nở ở Hang Múa hay những buổi sớm bảng lảng sương trên những nhà thờ cổ kính, nguy nga… Tất cả đều có thể trở thành chất liệu nghệ thuật đầy cảm xúc, là nguồn cảm hứng sáng tác cho các nghệ sĩ.

Theo nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh, điều hấp dẫn nhất ở Ninh Bình không chỉ nằm ở cảnh đẹp mà còn ở “hồn” của di sản. Đó là sự kết nối giữa thiên nhiên, đời sống con người và chiều sâu lịch sử, yếu tố giúp mỗi bức ảnh không dừng lại ở giá trị thị giác mà còn chứa đựng câu chuyện văn hóa phía sau.

Nhiếp ảnh gia Trường Huy (tên thật là Nguyễn Xuân Trường), hội viên Hội Nhiếp ảnh Ninh Bình là gương mặt quen thuộc với nhiều tác phẩm ghi dấu vẻ đẹp của vùng đất Cố đô. Nhiều năm qua, anh đã dành phần lớn thời gian rong ruổi khắp các miền quê, danh thắng của tỉnh để tìm kiếm những khoảnh khắc đặc biệt của thiên nhiên và đời sống con người vùng di sản.

Các tác phẩm của anh đã giành nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh Ninh Bình đến cộng đồng yêu nhiếp ảnh thế giới. Theo anh, chụp ảnh di sản không đơn thuần là ghi lại phong cảnh đẹp, mà quan trọng hơn là truyền tải được cảm xúc và chiều sâu văn hóa của vùng đất đó.

“Có những thời điểm tôi phải quay lại một địa điểm rất nhiều lần chỉ để chờ một đám mây ngũ sắc hay khoảnh khắc một con thuyền lướt nhẹ trên sông giữa lòng di sản. Đó là khi người nghệ sĩ ngoài niềm vui, sự say nghề còn là mong muốn được quảng bá, giới thiệu vẻ đẹp di sản quê hương đến bạn bè trong nước và quốc tế” - anh Trường Huy nói.

Bà Agatha Anne Bunanta, Phó Chủ tịch Quan hệ quốc tế Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ (PSA) chia sẻ: “Tôi biết đến Ninh Bình và Việt Nam qua nhiếp ảnh và truyền thông đa phương tiện. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định đến vùng đất Ninh Bình xinh đẹp này - kinh đô đầu tiên của Việt Nam. Và khi đến đây, tôi đã thực sự bị hấp dẫn bởi những điều đó. Nó khiến tôi phải chụp liên tục, liên tục như sợ bỏ lỡ một khoảnh khắc nào”.

Theo bà Agatha Anne Bunanta, hiện nay khi thế giới đang kết nối bằng hình ảnh và nền tảng số, nhiếp ảnh đang trở thành một công cụ đặc biệt hiệu quả để quảng bá văn hóa, du lịch và con người của mỗi quốc gia. Một bức ảnh đẹp đôi khi có sức mạnh hơn rất nhiều lời quảng bá. Nó khiến người xem muốn tìm hiểu và tự mình trải nghiệm, khám phá vùng đất đó.

Những năm gần đây, Ninh Bình ngày càng cho thấy tư duy hiện đại trong việc kết nối văn hóa, nghệ thuật với phát triển du lịch. Tỉnh đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều đoàn làm phim, nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà sáng tạo nội dung trong và ngoài nước đến tham quan, sáng tác và tác nghiệp.

Không chỉ nổi tiếng qua các bộ phim quốc tế, hình ảnh Ninh Bình còn liên tục xuất hiện trên các tạp chí du lịch, triển lãm ảnh và nền tảng truyền thông toàn cầu. Đây được xem là hướng đi hiệu quả trong việc quảng bá “mềm” giá trị văn hóa và di sản địa phương, góp phần thúc đẩy du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa phát triển.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc Ninh Bình đăng cai tổ chức chương trình Hội ngộ Nhiếp ảnh Quốc tế PSA-Photo Gathering lần thứ 4 tại Việt Nam và Triển lãm ảnh quốc tế PSA 2026 do Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình tổ chức.

Sự kiện quy tụ khoảng 180 nghệ sĩ nhiếp ảnh đến từ 25 quốc gia trên thế giới. Trong khuôn khổ chương trình, các nghệ sĩ đã tham quan, sáng tác tại nhiều điểm di sản tiêu biểu của Ninh Bình như Cố đô Hoa Lư, Thung Nham, chùa Bái Đính, nhà thờ đá Phát Diệm cũng như một số làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Không gian lễ hội giàu bản sắc, cảnh quan thiên nhiên độc đáo cùng đời sống văn hóa truyền thống của người dân địa phương đã mang đến nguồn cảm hứng lớn cho các nghệ sĩ quốc tế.

Bà Lucyana Jap, nhiếp ảnh gia Indonesia, thành viên đoàn PSA cho biết, điều khiến bà ấn tượng không chỉ là phong cảnh mà còn là sự thân thiện, cởi mở của con người và không khí giao lưu nghệ thuật tại Ninh Bình.

“Chúng tôi đến từ nhiều quốc gia khác nhau nhưng ở đây giống như những người bạn. Đây là cơ hội để chúng tôi tìm hiểu những nền văn hóa mới, con người mới và tạo nên những trải nghiệm đáng nhớ. Không chỉ được chụp ảnh, chúng tôi còn được cảm nhận đời sống và văn hóa nơi đây. Điều đó giúp mỗi tác phẩm có chiều sâu cảm xúc hơn” - Bà Lucyana Jap chia sẻ.

Ông John Andrew Hughes, Chủ tịch Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ cũng đánh giá cao cách Ninh Bình kết hợp giữa quảng bá di sản với hoạt động nghệ thuật quốc tế. Ông nói: “Mục đích của chuyến đi này là đến đây để tạo dựng những tình bạn mới, làm mới lại những tình bạn cũ, và quảng bá tình yêu của chúng tôi đối với đất nước Việt Nam, cũng như chụp những bức ảnh nghệ thuật để có thể chia sẻ với mọi người trên khắp thế giới”.

Khi được hỏi về việc ông có tiếp tục quảng bá hình ảnh Ninh Bình sau chuyến đi này hay không, ông John Andrew Hughes khẳng định: “Con gái tôi là quản lý của một nền tảng mạng xã hội. Và chúng tôi đều có Instagram, Facebook, TikTok và Twitter. Chắc chắn tôi sẽ quảng bá hình ảnh quê hương các bạn trên các nền tảng này cũng như trang web toàn cầu của Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ. Giống như, bạn biết đấy, một hạt gạo thì chỉ là một hạt gạo, nhưng khi bạn gom chúng lại với nhau, chúng tạo nên hương vị. Và rồi tôi tin, hình ảnh Ninh Bình sẽ được lan tỏa ra khắp thế giới…”

Trong thời đại công nghệ số, giá trị của di sản không chỉ nằm ở việc bảo tồn nguyên trạng mà còn ở khả năng lan tỏa và kết nối với cộng đồng đương đại. Nhiếp ảnh với lợi thế trực quan và giàu cảm xúc, đang trở thành một trong những phương thức hiệu quả nhất để thực hiện điều đó. Đó cũng chính là cách di sản Ninh Bình bước ra thế giới bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc và sức lan tỏa nhất.

Từ đó sẽ có thêm nhiều du khách quốc tế tìm đến Việt Nam, nhiều người trẻ thêm yêu di sản quê hương và nhiều nghệ sĩ tiếp tục kể câu chuyện văn hóa Việt bằng ánh sáng, bằng cảm xúc và bằng tình yêu dành cho quê hương, đất nước mình.