Chủ động phương án chống úng, ngập các khu vực đô thị trọng tâm của tỉnh

Khu vực các phường Hoa Lư, Đông Hoa Lư, Nam Hoa Lư và Tây Hoa Lư là địa bàn trọng điểm về phát triển đô thị của tỉnh. Tuy nhiên, với địa hình đồi núi, bán sơn địa xen kẽ nhiều vùng trũng thấp, cùng hệ thống sông Hoàng Long, Đáy, Vạc, Sào Khê bao quanh, nơi đây luôn tiềm ẩn nguy cơ ngập úng khi xảy ra mưa lớn.

Theo đồng chí Phạm Sỹ Tuấn, Trưởng chi nhánh Hoa Lư, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi (KTCTTL) tỉnh Ninh Bình, địa bàn đơn vị quản lý có hơn 4.529ha sản xuất vụ mùa và trên 5.169ha diện tích tiêu thoát nước.

Hiện, đơn vị đang quản lý 33 trạm bơm với 144 máy bơm, tổng công suất trên 364 nghìn m3/giờ; 50 cống dưới đê và hệ thống kênh tiêu chính trải rộng trên địa bàn. Khi mưa bão xảy ra, nước từ thượng nguồn đổ về làm mực nước ngoài sông cao hơn trong đồng nên khoảng 85-90% diện tích phải tiêu úng bằng động lực.

Từ thực tế các đợt mưa lớn, lũ cao trong năm 2025, Chi nhánh Hoa Lư đã xây dựng phương án phòng, chống úng năm 2026 theo hướng chủ động “từ sớm, từ xa”.

Theo đó, Chi nhánh đã hoàn thành kiểm tra, bảo dưỡng toàn bộ máy móc, thiết bị, bảo đảm 100% số máy bơm vận hành an toàn khi cần thiết. Đồng thời, tập trung nạo vét, khơi thông các tuyến kênh tiêu chính, giải tỏa vật cản dòng chảy, chuẩn bị đầy đủ vật tư, nhiên liệu và nhân lực phục vụ công tác tiêu úng.

Trên cơ sở đặc điểm từng vùng, đơn vị xây dựng phương án vận hành linh hoạt giữa tiêu tự chảy và tiêu động lực, tận dụng tối đa thời gian thủy triều xuống để tiêu nước ra sông. Khi có dự báo mưa lớn hoặc bão, các trạm bơm sẽ chủ động tiêu nước đệm, hạ thấp mực nước trên hệ thống kênh nhằm tạo dung tích chứa nước, giảm áp lực ngập úng.

Trong mùa mưa bão năm nay, phường Nam Định xác định chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó, không để xảy ra thiệt hại về người và hạn chế thấp nhất thiệt hại về tài sản khi có mưa lớn, thiên tai xảy ra; đồng thời bảo vệ, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do bão gây ra đối với các công trình công cộng như cây xanh, điện chiếu sáng công cộng, các công trình kiến trúc...

Đồng chí Nguyễn Hồng Thủy, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường cho biết: Để nâng cao hiệu quả phòng, chống úng ngập, phường tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, nâng cấp các trạm bơm, hệ thống kênh mương và hệ thống cống thoát nước đô thị để bảo đảm tiêu thoát nước nhanh.

UBND phường chỉ đạo Công an phường phối hợp với Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị triển khai phương án bảo đảm an toàn giao thông, chốt chặt các tuyến đường và các khu vực bị ngập. Phối hợp với các đơn vị liên quan thường xuyên kiểm tra, phát hiện kịp thời và xử lý các hành vi xâm phạm cây xanh đô thị; lấn chiếm hành lang, tiết diện dòng chảy của các tuyến kênh mương, che lấp hệ thống hố ga, cửa ghi thu nước và các hành vi làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước của hệ thống thoát nước.

Các công ty TNHH một thành viên KTCTTL Bắc Nam Hà, Mỹ Thành xây dựng và triển khai phương án phòng, chống úng lụt, kế hoạch giải tỏa, khơi thông dòng chảy và phương án điều hành tiêu nước chống úng trước, trong và sau lụt, bão; quy trình vận hành các công trình thủy lợi. Riêng đối với Công ty cổ phần Môi trường Nam Định tăng cường thực hiện công tác vệ sinh môi trường, thu gom rác, đất cát, lá cây, phế thải nhỏ bám dọc mép vỉa hè, chân bó vỉa và sát lề đường, quét rác hệ thống hố ga, cửa ghi thu nước; không để rác thải che lấp hệ thống hố ga, cửa ghi thu nước.

Nâng cao năng lực hệ thống thoát nước. Chủ động quản lý vận hành Trạm bơm Kênh Gia, Quán Chuột hoạt động hiệu quả, bố trí lực lượng thường trực 24/24h, nạo vét, vớt bèo rác âu bơm; bơm tiêu nước đệm, duy trì mực nước thấp tại 2 trạm bơm; tăng cường kiểm tra khả năng tiêu thoát nước tại các khu vực hay xảy ra ngập úng, đặc biệt là thông tắc tại các điểm đấu nối cống nhánh ra cống chính, không làm cản trở dòng chảy.

Tăng cường nhặt thu gom phế thải, vớt bèo rác cửa xả, tăng tiết diện của dòng chảy; khơi thông, phun rửa các cửa ghi thu nước làm tăng khả năng thu nước mặt đường khi có mưa; thay thế các tấm đan, xử lý hố sụt bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông.

Sẵn sàng phương án giải quyết bằng thiết bị xe cơ giới kết hợp với thủ công tại các điểm ngập úng cục bộ trên các tuyến đường: Trần Hưng Đạo, Hàn Thuyên, Máy Tơ, Hàng Thao, Phan Đình Phùng, Bến Thóc, Cửa Trường, Quang Trung, Hàng Tiện, Hàng Cấp…

Bố trí lực lượng mở nắp hố ga, khơi thông cửa ghi tại các điểm thường xuyên ngập úng khi xảy ra mưa. Bố trí lực lượng ứng trực 100% quân số tại các trạm bơm khi có mưa lớn. Chủ động vận hành cửa phai điều tiết nước hệ thống thoát nước của phường với sông Vĩnh Giang bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế; phối hợp làm việc với các đơn vị quản lý kênh tưới tiêu nông nghiệp để điều tiết nước hợp lý, không làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước của hệ thống thoát nước của phường khi có mưa lớn.

Phường Phủ Lý nằm sát sông Đáy và sông Châu có địa thế lòng chảo được bảo vệ bởi các tuyến đê, kè. Do vậy, đô thị Phủ Lý rất “nhạy cảm” khi có mưa lớn, nhất là khi kết hợp lũ trên hệ thống sông Đáy, sông Châu lên cao gây rất nhiều khó khăn cho tiêu thoát nước.

Một số điểm thường xuyên ngập cục bộ khi có mưa lớn là: Ngã tư đường Biên Hòa - Trường Chinh, đoạn cuối đường Trường Chinh, đường Nguyễn Văn Trỗi, khu Minh Khai… Việc tiêu nước chống ngập úng trên địa bàn phường phụ thuộc vào 2 trạm bơm chính, gồm: Trạm bơm Quy Lưu có 3 tổ máy, tổng công suất 7.500m3/h và Trạm bơm Trại Giam có 3 tổ máy, tổng công suất 5.800m3/h.

Cùng với đó, hệ thống cống thoát nước dọc các trục đường phố thu nước mưa về bể hút các trạm bơm. Riêng đường cống trên các tuyến đường chính của phường đều mới được nâng cấp, mở rộng bằng hệ thống cống bê tông hộp nâng cao hiệu quả tiêu thoát. Theo đánh giá, hệ thống tiêu thoát nước của phường Phủ Lý có thể đáp ứng được khi có mưa lớn 150mm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, một số tuyến kè ven sông Đáy và sông Châu có cốt thấp, khi có lũ lên báo động 3 nước dễ bị tràn qua gây ngập cho các khu vực ven kè.

Đồng chí Ngô Mạnh Cường, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Hà Nam cho biết: Phòng, chống ngập úng cho đô thị Phủ Lý được doanh nghiệp xác định là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên, nhất là vào mùa mưa, bão, lũ. Vì thế, công tác nạo, hút cống tiêu thoát và bảo dưỡng trạm bơm được quan tâm triển khai để đáp ứng năng lực phục vụ. Khi xảy ra các trận mưa lớn, Công ty huy động, bố trí công nhân đi kiểm tra, vớt rác khơi thông cửa hút nước xuống cống dọc tại các tuyến đường…

Với sự chủ động của các địa phương, đơn vị chức năng trong chuẩn bị phương án, lực lượng, phương tiện và hạ tầng tiêu thoát nước, các đô thị trọng điểm của tỉnh đang nỗ lực nâng cao năng lực ứng phó với mưa lớn, giảm thiểu nguy cơ úng ngập, góp phần bảo đảm đời sống, sinh hoạt và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trước những diễn biến phức tạp của mưa, lũ.