Tìm kiếm: tín ngưỡng

Từ không gian tín ngưỡng cộng đồng, các lễ hội truyền thống ở Ninh Bình đang từng bước được nâng tầm thành sản phẩm của công nghiệp văn hóa với sức lan tỏa mạnh mẽ về du lịch, dịch vụ và kinh tế sáng tạo. Sự chuyển dịch từ tư duy “tổ chức lễ hội” sang “quản trị và khai thác giá trị di sản lễ hội” không chỉ mở ra hướng đi mới cho kinh tế di sản, mà còn cho thấy quyết tâm của tỉnh trong hiện thực hóa Nghị quyết số 07-NQ/ TU, ngày 30/1/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tạo nền tảng xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm sự kiện, trung tâm du lịch di sản của quốc gia và khu vực.

Vùng đất Ba Sao xưa (thuộc phường Tam Chúc ngày nay) từng có tên là Tam Tinh và Trúc Lâm trang, được định danh qua nhiều triều đại. Ba Sao là cách gọi nôm na, tên chữ là Tam Tinh. Ở vùng này có nhiều ngôi cổ tự thờ Phật và những nhân vật có liên quan đến Phật giáo nên còn gọi là Tam Chúc (Tam Chúc: tam là ba, chúc là lậy, lậy trời, lậy đất, lậy Phật). Từ “chúc” trong tiếng Hán cổ còn có nghĩa là ngọn đuốc soi sáng, ánh lửa rực trời và cũng có nghĩa là lời dặn dò, lời nguyện ước tốt lành. Những ngôi cổ tự ngày nay vẫn còn hiện diện, là địa chỉ tâm linh, tôn giáo lớn của tỉnh Ninh Bình.

Chiều 14/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy tổ chức Hội nghị tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; nhận diện một số hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới trên địa bàn phường Nam Định.

Diễn ra từ ngày 25-27/4/2026, Lễ hội Hoa Lư năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi gắn với dấu mốc 1.058 năm Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, tái hiện hào khí dựng nước và giữ nước của dân tộc. Không chỉ là hoạt động tín ngưỡng tưởng niệm các bậc tiền nhân, lễ hội còn là không gian hội tụ của văn hóa dân gian, nghệ thuật truyền thống và đời sống cộng đồng, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham gia.

Lễ hội Phủ Dầy năm 2026 diễn ra từ ngày 19 đến 24/4 (tức mùng 3 đến mùng 8 tháng 3 âm lịch). Năm nay, chính quyền xã Vụ Bản trực tiếp điều hành công tác tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Để đảm bảo môi trường văn hóa an toàn, văn minh, kịch bản lễ hội Phủ Dầy 2026 được xây dựng khoa học. Các nghi thức truyền thống như rước Mẫu thỉnh kinh, rước đuốc đăng long, thi hát Chầu văn, hoa trượng hội diễn ra trang trọng, chuẩn mực. Qua đó, lễ hội tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của Di sản Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống đương đại.

Chiều 23/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy phối hợp với Đảng ủy phường Phù Vân tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; nhận diện một số hiện tượng, tín ngưỡng tôn giáo mới.

Sáng 20/4, UBND xã Yên Đồng tổ chức khai mạc Lễ hội Phủ Quảng Cung năm 2026. Dự khai mạc có: đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu và bảo tồn văn hoá tín ngưỡng Việt Nam; lãnh đạo các Sở: Nội vụ, Du lịch, Văn hoá và Thể thao.

Trong văn hóa phương Đông, rồng đứng đầu tứ linh. Trong lịch sử nước ta, rồng gắn liền truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên” và tín ngưỡng nông nghiệp. Rồng hiện diện từ cung đình tráng lệ đến mái đình rêu phong, đi sâu vào nghệ thuật tạo hình dân gian. Tại Ninh Bình, tinh hoa chế tác rồng tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Quần thể di tích Phủ Dầy (Vụ Bản) là trung tâm Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu lớn nhất cả nước. 10 năm sau khi UNESCO ghi danh, sức sống di sản ngày càng mạnh mẽ. Năm 2026, xã Vụ Bản đổi mới công tác tổ chức, tập trung bảo tồn giá trị gốc gắn với kiến tạo môi trường lễ hội văn minh, an toàn. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch tâm linh bền vững.

Sau hơn một thập kỷ xây dựng, Nhà thờ Giáo xứ Lãng Vân (xã Gia Vân) đã hoàn thiện, không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của đông đảo giáo dân mà còn góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, tạo thêm điểm nhấn trong phát triển văn hóa - du lịch của địa phương.

Sau Tết Nguyên đán, trên khắp địa bàn tỉnh Ninh Bình, các điểm du lịch tâm linh, các lễ hội truyền thống lần lượt được tổ chức, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về du xuân, chiêm bái. Trước nhu cầu đi lại, tham quan, tín ngưỡng tăng cao, lực lượng Công an các xã, phường cùng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã chủ động xây dựng kế hoạch, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, tạo điều kiện để nhân dân, du khách vui xuân an toàn, văn minh.

Ninh Bình là đất tổ của sân khấu Chèo, người sáng lập là Ưu bà Phạm Thị Trân - một vũ ca tài ba trong triều đình nhà Đinh vào thế kỷ X; là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu - nơi những điệu hát Văn được giữ gìn và lan tỏa; là vùng đất của hát Xẩm - một loại hình dân ca riêng có của dân tộc, tiêu biểu là cố nghệ nhân ưu tú Hà Thị Cầu, được biết đến là người hát Xẩm cuối cùng của thế kỷ XX. Đặc biệt, Ninh Bình cũng là nơi bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị các loại hình múa rối, loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống của vùng Đồng bằng Bắc Bộ... Tất cả những loại hình nghệ thuật trên được các thế hệ người dân Ninh Bình bảo tồn, gìn giữ và ngày nay thăng hoa trên sân khấu chuyên nghiệp thông qua nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.

Mùa Xuân luôn tưng bừng với không khí lễ hội khắp các miền quê. Không gian di sản, sinh hoạt tín ngưỡng và những phong tục cổ truyền cùng dòng người đi lễ, dự hội tạo nên bức tranh Xuân sinh động nơi vùng đất Ninh Bình có bề dày lịch sử, văn hóa truyền thống.

Ngày 11/2, tại Khu Văn hóa - Thể thao phường Yên Sơn, UBND phường tổ chức chương trình phục dựng tập quán xã hội và tín ngưỡng Đám cưới truyền thống của người Mường.

Trước nhu cầu tín ngưỡng tăng cao trong dịp lễ, Tết, khi lượng người dân và du khách tập trung đông tại các cơ sở thờ tự, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp phòng cháy, chữa cháy (PCCC), chú trọng tuyên truyền, kiểm tra và nâng cao kỹ năng xử lý tình huống, nhằm bảo đảm an toàn về người và tài sản, giữ gìn sự trang nghiêm tại các điểm sinh hoạt tín ngưỡng.

Ngày 25/1, UBND xã Yên Đồng phối hợp Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Phủ Quảng Cung và các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu xã Yên Đồng, tỉnh Ninh Bình: Gìn giữ và phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch”.

Chiều 18/12, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ phối hợp với Ban Thường vụ Đảng uỷ xã Hải Thịnh tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh du lịch; nhận diện một số hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới tại xã Hải Thịnh.

Sáng 10/12, Thống kê tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ, hướng dẫn sử dụng phần mềm Phiếu cơ sở sản xuất kinh doanh (SXKD) cá thể, tổ hợp tác và cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng trong Tổng điều tra kinh tế năm 2026.

Xã Hải Hậu từ lâu được biết đến với những hội trống cà rùng - loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc vừa phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng tại các nhà thờ Công giáo, vừa biểu diễn trong các lễ hội văn hóa - thể thao và sự kiện chính trị quan trọng tại địa phương. Với tiếng trống vang rền, uy lực, hòa cùng những động tác múa điêu luyện, trống cà rùng trở thành niềm tự hào và bản sắc riêng của người dân Hải Hậu.

Chiều 12/11, tại Nhà văn hoá xã Nghĩa Hưng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, đồng thời nhận diện một số hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới.

Chiều 24/10, tại phường Thiên Trường, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy tổ chức Hội nghị tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh du lịch; nhận diện một số hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới cho cán bộ, đảng viên và nhân dân địa phương.

Sáng 24/10, tại Nhà Văn hoá xã Vụ Bản, Hội Bảo vệ và phát huy di sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” tỉnh Ninh Bình tổ chức Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình còn lưu giữ nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo gắn với sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội, tiêu biểu như múa rối Chầu Thánh ở chùa Đại Bi (xã Nam Trực), chùa Cổ Lễ (xã Cổ Lễ) và múa mặt nạ Sơn Quân tại các xã Minh Thái, Ninh Cường. Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành và cộng đồng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản ngày càng đi vào thực chất, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Núi Non Nước (Dục Thúy Sơn) không chỉ là danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia đặc biệt mà còn là một kho tàng di sản tư liệu vô giá. Nổi bật trong đó là hệ thống văn khắc Hán Nôm ma nhai trên vách đá, mang ý nghĩa đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng và văn học nghệ thuật. Đây là minh chứng sinh động cho sự hiện diện và phát triển của di văn Hán Nôm tại vùng đất Cố đô, đồng thời phản ánh quá trình giao lưu văn hóa và tư tưởng của các triều đại phong kiến Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Theo thống kê, tỉnh Hà Nam có tổng số 117 lễ hội; trong đó, thị xã Kim Bảng và thị xã Duy Tiên là 2 địa phương có nhiều lễ hội nhất. Lễ hội ở thị xã Duy Tiên nổi bật là tín ngưỡng thờ thần nông nghiệp gắn với Phật giáo kết hợp thờ tổ nghề. Lễ hội ở Kim Bảng gắn bó với tín ngưỡng thờ nhiên thần. Huyện Thanh Liêm nổi trội với lễ hội gắn với tinh thần thượng võ và các trò chơi dân gian như: đấu vật, đua thuyền, rước nước trên sông Đáy. Ở Lý Nhân, lễ hội chủ yếu gắn với tín ngưỡng thờ thành hoàng làng và anh hùng dân tộc, các nhân vật truyền thuyết, hoặc nhân vật lịch sử có công đánh giặc ngoại xâm, xây dựng làng xóm. Ở Bình Lục, lễ hội gắn liền với hoạt động tưởng niệm danh nhân văn hóa và tín ngưỡng thờ thành hoàng làng.