Đẩy mạnh thực hiện các giải pháp cấp bách chống khai thác IUU

Tại điểm cầu tỉnh Ninh Bình, đồng chí Trần Anh Dũng, Ủy viên BTV  Tỉnh ủy,  Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo IUU tỉnh chủ trị Hội nghị. Cùng dự, có đại diện các sở, ngành: Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Nội vụ, Tài chính, Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh…

Sau 8 năm thực hiện chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo qui định, Việt Nam đã hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng đồng bộ các văn bản đáp ứng yêu cầu thực tế của đất nước và phù hợp khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC). Gần đây nhất, ngày 27/5/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 122/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về việc tăng cường công tác khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo qui định.

Theo thống kê, cả nước hiện có hơn 82.000 tàu cá được đăng ký, cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) để theo dõi, kiểm tra. Việc ngăn chặn tàu cá khai thác bất hợp pháp tại vùng biển nước ngoài - một trong những điều kiện tiên quyết để EC gỡ cảnh báo “thẻ vàng” cũng từng bước được giải quyết.

Cùng với đó, các địa phương đều tổ chức thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) đảm bảo tính minh bạch, hợp pháp trong xác nhận, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản khai thác xuất khẩu.

Các cơ quan chức năng đã khởi tố, truy tố, đưa ra xét xử các hành vi vi phạm khai thác IUU, nhằm  răn đe, giáo dục trong cộng đồng ngư dân ven biển; số lượng tàu cá, ngư dân Việt Nam vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài đã giảm so với năm 2024.

Các địa phương ven biển đã đẩy mạnh tuyên truyền thông qua nhiều kênh như: phát thanh, truyền hình, báo chí, mạng xã hội, pa-nô, áp phích tại cảng cá và khu dân cư ven biển; tổ chức các buổi tập huấn, đối thoại trực tiếp tại các xã, phường ven biển với sự tham gia của ngư dân, chủ tàu, ban quản lý cảng cá và các lực lượng chức năng như: biên phòng, kiểm ngư, chi cục thủy sản...

Số lượng tàu cá không đủ điều kiện đi khai thác, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU đã được các địa phương lập danh sách, cập nhật trên hệ thống giám sát tàu cá và giao cho lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở theo dõi quản lý, cập nhật thường xuyên vị trí neo đậu. Ngoài ra, các tài liệu, sổ tay hướng dẫn ghi nhật ký khai thác, cách sử dụng thiết bị VMS đã được phát miễn phí cho ngư dân

Nhằm khắc phục các Khuyến nghị của Ủy ban Châu Âu, thời gian qua, tỉnh Ninh Bình đã nghiêm túc tổ chức triển khai quyết liệt các văn bản chỉ đạo và tổ chức quán triệt các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đẩy mạnh thực hiện công tác chống khai thác IUU, ngay sau khi sáp nhập, tỉnh Ninh Bình đã kịp thời kiện toàn Ban chỉ đạo IUU của tỉnh (tại Quyết định số 300/QĐ-UBND ngày 28/7/2025), đồng thời ban hành văn bản số 61/UBND-VP3 ngày 29/7/2025 để tổ chức thực hiện nghiêm túc công điện số 122 của Thủ tướng Chính phủ.

Hiện, tỉnh Ninh Bình có gần 90km bờ biển, với 1.863 tàu cá, trong đó loại tàu có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên khai thác tại vùng khơi là 595 tàu (chiếm 32,1%). Theo đó, tổng số tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) là 591/595 tàu đang hoạt động (đạt 99,33%), còn 4 tàu chưa lắp thiết bị VMS do chủ tàu mới đăng ký tàu cá và chưa hoạt động, hiện nay 04 tàu này được theo dõi, giám sát vị trí neo đậu cụ thể và giao cho địa phương quản lý chặt chẽ tại khu neo đậu tập trung của tỉnh.

Hiện tại, Ninh Bình đã và đang triển khai việc khai báo tàu cá rời, cập càng bằng hình thức điện tử (eCDT). Tổng số lượt tàu đã làm các thủ tục khai báo truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT). Cụ thể, năm 2024  đã có 4.750 lượt tàu (2.186 lượt cập cảng, 2.564 lượt rời cảng). Riêng từ đầu năm 2025 đến 30/7, đã có 5.082 lượt tàu (2.513 lượt cập cảng và 2.569 lượt rời cảng).

Cùng với đó, các đơn vị chức năng của tỉnh Ninh Bình tăng cường tuần tra, giám sát đã xử phạt các đối tượng vi phạm hành chính. Cụ thể,  năm 2024 đã tiến hành xử phạt vi phạm hành chính, 309 vụ, với số tiền trên 4,7 tỷ đồng và từ ngày 1/1 đến 15/7/2025,  đã xử phạt 103 vụ, với số tiền trên 1,8 tỷ đồng ..

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo IUU đánh giá, trong thời gian qua, việc tháo gỡ các “thẻ vàng” của EC đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên,  để thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật để sớm tháo gỡ “thẻ vàng” của EC, Phó Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, Thường trực Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương xây dựng cơ chế theo dõi và đánh giá việc khai thác thủy sản để đảm bảo ngành thủy sản khai thác bền vững, đảm bảo sinh kế cho người dân.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà yêu cầu tham mưu quy chế phân công phối hợp liên ngành của các lực lượng trên vùng biển; xây dựng quy định về phân cấp, phân quyền công tác quản lý tàu cá, công tác kiểm tra, kiểm soát cho các địa phương. Xây dựng hệ thống dữ liệu tích hợp để lưu trữ, chia sẻ, kết nối trong công tác khai thác và quản lý khai thác thủy sản, kết nối với dữ liệu quản lý dân cư. Tăng cường hợp tác quốc tế với các cơ quan, tổ chức trong triển khai giải pháp tháo gỡ “thẻ vàng” EC. Bên cạnh đó cần khai thác và bảo tồn các nguồn lực thủy sản; các địa phương đề xuất phương án chuyển đổi sinh kế cho ngư dân