Xây dựng mã số vùng trồng, nâng cao giá trị nông sản

Chuẩn hoá quy trình sản xuất, minh bạch thông tin sản phẩm

Công ty TNHH Dược liệu Vũ Gia là đơn vị quản lý Công viên trà hoa vàng (xã Gia Lâm) có nhiệm vụ bảo tồn các giống dược liệu, đặc biệt là trà hoa vàng. Trong đó, tập trung ưu tiên phát triển trà hoa vàng Cúc Phương - giống bản địa của tỉnh Ninh Bình khi có những lợi thế về điều kiện sinh trưởng, năng suất, chất lượng.

Để đáp ứng nhu cầu về xuất khẩu, trong tổng diện tích trồng trà hoa vàng trên 15ha với gần 40 giống trà hoa vàng khác nhau thì có 7ha trà hoa vàng Cúc Phương đã được cấp mã số vùng trồng và đạt các tiêu chuẩn GACP-WHO (là tiêu chuẩn toàn cầu về thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu theo khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới WHO).

Ông Phạm Tiến Duật, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dược liệu Vũ Gia cho biết: Trong quá trình xây dựng mã số vùng trồng, chúng tôi được hướng dẫn, tập huấn, triển khai các hoạt động ghi chép sổ sách quản lý vùng trồng đầy đủ thông tin, dữ liệu và minh bạch với đối tác, khách hàng.

Chúng tôi đã chuẩn hoá quy trình sản xuất từ khâu giống, trồng trọt, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến khi đóng gói hoàn thiện sản phẩm. Hiện, công ty đã có vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP- WHO, nhà xưởng đạt tiêu chuẩn HACCP (là hệ thống quản lý an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp nhận diện, đánh giá và kiểm soát các mối nguy trong quá trình sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm), các sản phẩm trà túi lọc, trà hoà tan mang tính tiện dụng cho khách hàng và một số sản phẩm đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao.

Hiện nay, nhờ xây dựng mã số vùng trồng, Công ty đã có các đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ,…đã sang thăm vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình trồng và chăm sóc, các điều kiện quản lý chất lượng, hồ sơ pháp lý,... Việc cấp mã số vùng trồng tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận truyền thông quảng bá, các đối tác trong nước và quốc tế. Sản phẩm được minh chứng về nguồn gốc, chất lượng chính là điều kiện để phục vụ thị trường xuất khẩu.

Còn đối với Công ty TNHH Toản Xuân (xã Vạn Thắng), trước khi sáp nhập, đơn vị này đã xây dựng được các diện tích được cấp mã vùng trồng tại xã Yên Lương, huyện Ý Yên trước đây (giờ là xã Vạn Thắng); xã Đồng Sơn, huyện Nam Trực trước đây (giờ là xã Nam Đồng); xã Hải Hưng, huyện Hải Hậu trước đây (giờ là xã Hải Hậu).

Ông Trần Quốc Toản, Giám đốc Công ty TNHH Toản Xuân cho biết: Tại đơn vị chúng tôi, toàn bộ nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất đều nằm trong danh mục cho phép của quy định nhà nước. Có những sản phẩm OCOP 5 sao thì quy trình sản xuất lại càng nghiêm ngặt, khắt khe, cánh đồng xử lý theo quy trình Vietgap. Với mã vùng trồng, các đối tác có thể biết được sản phẩm này được sản xuất từ cánh đồng nào, vùng trồng nào, toạ độ sản xuất là bao nhiêu. Từ đó, người tiêu dùng có thể lựa chọn sản phẩm hữu ích, cấu thành tính minh bạch cho sản phẩm.

Được biết, hiện nay, Công ty có diện tích sản xuất khoảng 1.500 ha, xây dựng quy trình sản xuất khép kín, hiện đại, cung cấp ra thị trường từ 2.000-3.000 tấn/năm. Riêng 2 sản phẩm gạo sạch chất lượng cao Toản Xuân 999 và gạo sinh thái ruộng rươi đã được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao.

Với định hướng ngay từ ban đầu là xây dựng chuỗi sản xuất lúa gạo, sản phẩm chủ lực là gạo chất lượng cao, an toàn, thiết yếu nên việc tiến hành đăng ký chất lượng, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc minh bạch là điều không thể thiếu. Thời gian tới, Công ty định hướng, phấn đấu tất cả các sản phẩm sản xuất đều có mã số vùng trồng, phù hợp với quy định chung của quản lý nhà nước.

Từ những đơn vị tiêu biểu trong sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị, có thể thấy xây dựng mã số vùng trồng không chỉ góp phần chuẩn hoá quy trình sản xuất, minh bạch thông tin sản phẩm mà còn nâng cao chất lượng nông sản. Đây sẽ là tiền đề để các công ty, doanh nghiệp, HTX,…thúc đẩy sản xuất hàng hoá, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, hướng tới thị trường xuất khẩu trong tương lai.

Tháo gỡ khó khăn trong xây dựng mã số vùng trồng

Mã số vùng trồng là mã định danh được cơ quan có thẩm quyền cấp cho một khu vực sản xuất nông nghiệp nhằm phục vụ quản lý sản xuất, kiểm soát sinh vật gây hại và truy xuất nguồn gốc nông sản.

Hiện nay, yêu cầu kỹ thuật đối với vùng trồng đề nghị cấp mã số gồm: diện tích tối thiểu vùng trồng là 10ha đối với cây trồng lâu năm. Đối với cây trồng hàng năm, diện tích phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Trường hợp có yêu cầu khác về diện tích hoặc kỹ thuật của nước nhập khẩu thì áp dụng theo yêu cầu đó.

Có quy trình sản xuất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành bảo vệ và kiểm dịch thực vật ở trung ương hoặc địa phương; có hồ sơ ghi chép và lưu trữ các thông tin liên quan đến quy trình sản xuất, thu hoạch sản phẩm. Đối với vùng trồng xuất khẩu, ngoài những yêu cầu trên còn phải tuân thủ các yêu cầu về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm của nước nhập khẩu.

Tuy nhiên, hiện nay, việc xây dựng mã số vùng trồng cũng gặp không ít khó khăn. Tại xã Khánh Hội, địa phương có 3 vùng sản xuất đã được cấp mã số vùng trồng với sản phẩm lúa chất lượng cao và trạch tả. Theo đó, các vùng sản xuất đã hình thành tương đối ổn định, gắn với hoạt động của các HTX nông nghiệp. Từ đó, giúp người dân áp dụng cơ giới hoá trong sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP.

Theo ông Lê Quang Cảnh, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Khánh Hội, hiện nay, mặc dù trên địa bàn xã đã có những nơi được cấp mã vùng trồng nhưng việc mở rộng diện tích cũng hạn chế do quy mô sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún, ruộng đất phân tán khó tổ chức đồng bộ theo một quy trình. Một bộ phận người dân chưa quen với việc ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc hoặc chưa hiểu đúng về ý nghĩa của việc xây dựng mã số vùng trồng. Năng lực ứng dụng công nghệ số, quảng bá, bán hàng qua kênh thương mại điện tử còn hạn chế; việc cập nhật dữ liệu điện tử, quản lý nhật ký sản xuất, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng cũng còn nhiều hạn chế do thiếu nguồn nhân lực chuyên môn cao.

Khó khăn của xã Khánh Hội cũng là vướng mắc của nhiều địa phương. Từ thực tế đó, các ngành, các cấp, đặc biệt ngành nông nghiệp đã có những chủ trương, chính sách phù hợp, ban hành các kế hoạch nhằm hỗ trợ các địa phương, cá nhân, tổ chức xây dựng mã số vùng trồng được thuận lợi hơn.

Đặc biệt, ngày 20/4/2026, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành kế hoạch triển khai thực hiện truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thuỷ sản giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Đây được coi là nền tảng cốt lõi giúp xây dựng và duy trì mã số vùng trồng khi các dữ liệu canh tác được minh bạch, quy trình sản xuất được chuẩn hoá, tạo điều kiện cho công tác quản lý.

Theo đó, mục tiêu đến hết năm 2026 sẽ vận hành, tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc nông sản trên địa bàn tỉnh; xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn, quy chế quản lý, khai thác và sử dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên địa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật; bảo đảm hệ thống có các thông tin cơ bản như: thông tin cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia chuỗi, thông tin vùng sản xuất, thời gian sản xuất và thu hoạch, thông tin các khâu trong quá trình sản xuất, chế biến, phân phối; triển khai áp dụng nhật ký sản xuất, nhật ký canh tác, nhật ký điện tử tại các vùng sản xuất nông sản chủ lực; từng bước kiểm soát các yếu tố đầu vào trong sản xuất như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật,…

Đồng chí Lã Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho biết: Chúng tôi mong muốn các địa phương, tổ chức, cá nhân đã được cấp mã số vùng trồng sẽ tổ chức sản xuất đảm bảo đúng quy định theo các văn bản hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, cũng như là tổ chức liên kết chuỗi để tạo các sản phẩm tốt nhất cung ứng ra thị trường. Các đơn vị, cá nhân khác có nhu cầu cấp mã số vùng trồng, chúng tôi sẽ phối hợp với địa phương hoặc trực tiếp với tổ chức, cá nhân để rà soát, đánh giá các đối tượng cây trồng, hỗ trợ thực hiện theo đúng quy trình.

Hiện nay, tỉnh Ninh Bình đã cấp tổng số 274 mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng gần 7.700 ha, chủ yếu là lúa, ngoài ra, còn có cây ăn quả, rau màu, các cây khác; có 01 cơ sở đóng gói xuất khẩu được cấp mã số tại Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao.

Tỉnh cũng như ngành nông nghiệp đang tập trung tuyên truyền, phổ biến nhằm nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân về lợi ích và tầm quan trọng của việc xây dựng mã số vùng trồng; hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn để việc xây dựng mã số ngày càng đáp ứng nhu cầu thực tiễn đặt ra. Từ đó, góp phần nâng cao giá trị nông sản, phát triển sản xuất hàng hoá, xây dựng nền nông nghiệp hiện địa, bền vững.