Câu chuyện khởi nghiệp của cô giáo đam mê nuôi yến, trồng sen

Bản lĩnh khởi nghiệp

Là giáo viên Hóa - Sinh, Trường THCS Nghĩa Lâm (xã Nghĩa Lâm), cô giáo Đoàn Thị Hồng Ngân nhiều năm gắn bó với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, đạt nhiều thành tích cao. Bản thân chị đạt giải Ba Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh và có nhiều sáng kiến được công nhận cấp tỉnh. Chính tư duy khoa học, tinh thần nghiên cứu và sự kiên trì được rèn luyện trong nghề giáo đã trở thành nền tảng để chị mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình nuôi yến, trồng sen ngay trên quê hương.

Năm 2020, nhận thấy nghề nuôi yến còn khá mới tại địa phương nhưng có nhiều tiềm năng phát triển, chị quyết định đầu tư xây dựng nhà yến ngay trên quê hương. Với chị, đây không chỉ là một hướng đi để phát triển kinh tế mà còn là cơ hội tạo ra những sản phẩm có giá trị, tốt cho sức khỏe người tiêu dùng, có nguồn gốc hoàn toàn tự nhiên. Chính mong muốn ấy đã tiếp thêm động lực để chị kiên trì theo đuổi mô hình, từng bước gây dựng thương hiệu yến sạch bằng sự tâm huyết và đặt chất lượng sản phẩm lên hàng đầu.

Theo chị Đoàn Thị Hồng Ngân, vùng biển Nghĩa Lâm có những lợi thế riêng để phát triển nghề nuôi yến. Vào mùa hè, lượng chim yến di cư về khu vực khá lớn; vị trí gần biển tạo điều kiện thuận lợi về nguồn gió tự nhiên, góp phần hình thành những sợi yến to, giòn và có chất lượng tốt. Bên cạnh đó, hệ sinh thái đồng ruộng, đầm nước và vùng ven biển còn cung cấp nguồn côn trùng tự nhiên dồi dào - nguồn thức ăn chính của chim yến, tạo nền tảng để đàn yến sinh trưởng, phát triển ổn định.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi tự nhiên, mô hình nuôi yến tại Nghĩa Lâm cũng gặp không ít khó khăn. Mùa hè nắng nóng gay gắt buộc phải duy trì hệ thống điều hòa làm mát liên tục để đảm bảo môi trường phù hợp cho đàn yến; trong khi đó, thời tiết nồm ẩm kéo dài lại gây nhiều trở ngại trong khâu bảo quản tổ yến. Mùa đông miền Bắc rét buốt, chênh lệch nhiệt độ lớn khiến việc duy trì điều kiện sinh trưởng ổn định cho đàn yến trở nên đặc biệt khó khăn. Chị Ngân còn nhớ rất rõ trong mùa đông đầu tiên vận hành, một sự cố mất điện kéo dài khoảng một giờ đã khiến toàn bộ đàn yến bị ảnh hưởng nặng nề do không đủ nhiệt độ giữ ấm.

Với bản lĩnh và tinh thần nghiên cứu, ham học hỏi của một giáo viên, chị Ngân không nản chí trước những thất bại ban đầu mà quyết tâm tìm hướng khắc phục. Chị Ngân chia sẻ: “Tôi xác định đây là một lĩnh vực hoàn toàn mới nên buộc phải học từ thực tế. Tôi chủ động thuê thợ kỹ thuật từ miền Nam ra hỗ trợ, đồng thời tự tìm hiểu tài liệu chuyên môn, tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình nuôi yến hiệu quả. Cùng với đó, tôi từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý, vận hành nhà yến để kiểm soát tốt hơn các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, từ đó đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của đàn yến.”

Giữ vững thương hiệu

Sau quá trình kiên trì cải thiện kỹ thuật, đến năm 2024 sản lượng tổ yến dần ổn định. Chị Đoàn Thị Hồng Ngân đưa các sản phẩm mẫu đi kiểm nghiệm, kết quả cho thấy hàm lượng dinh dưỡng đạt tiêu chuẩn tốt, đảm bảo chất lượng và an toàn. Cuối năm 2024, chị chính thức bắt đầu đưa sản phẩm ra thị trường theo hướng kinh doanh bài bản. Đến tháng 3/2025, chị hoàn thiện hồ sơ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, đánh dấu sự ra đời của thương hiệu “Nhà Yến Vượng Phát” - bước ngoặt quan trọng trong hành trình khởi nghiệp gắn với sản phẩm quê hương.

Xác định, muốn phát triển bền vững, phải lấy chất lượng sản phẩm làm nền tảng, vì vậy Nhà Yến Vượng Phát luôn chú trọng từ khâu chăm sóc đàn yến, thu hoạch tổ yến đến chế biến và hoàn thiện sản phẩm. Ở khâu sản xuất, thay vì sử dụng chất bảo quản để kéo dài thời hạn sử dụng, cơ sở lựa chọn phương án khó hơn là sản xuất theo đơn đặt hàng, đúng số lượng khách yêu cầu. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng tồn kho - yếu tố dễ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm trong điều kiện nồm ẩm, đồng thời bảo đảm mỗi sản phẩm khi đến tay khách hàng đều đạt độ tươi mới và chất lượng tốt nhất.

Đến nay, các sản phẩm chủ lực của Nhà Yến Vượng Phát gồm 4 sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh: yến chưng đông trùng hạ thảo, yến chưng đông trùng hạ thảo plus, yến chưng chồi non và yến rút lông khô nguyên tổ. Đồng thời, đơn vị đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đăng ký OCOP cho 2 sản phẩm: yến tinh chế sạch lông và yến chưng đường phèn lá dứa. Đây là sự ghi nhận ý nghĩa đối với những nỗ lực xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Chị Đoàn Thị Hồng Ngân cho biết, sau khi được công nhận OCOP, sản phẩm của Nhà Yến Vượng Phát có cơ hội tham gia nhiều chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ và hoạt động quảng bá sản phẩm, qua đó tiếp cận nhiều khách hàng hơn, mở rộng kênh tiêu thụ, đồng thời tăng độ nhận diện thương hiệu và tạo nền tảng để phát triển ổn định, lâu dài trên thị trường trong nước.

Đồng chí Vũ Đức Long, Trưởng phòng Kinh tế xã Nghĩa Lâm, cho biết: Đây là mô hình phù hợp, khai thác tốt lợi thế bản địa và có tiềm năng phát triển ổn định. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động địa phương, đặc biệt là lao động nữ, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn đã tạo điều kiện để đơn vị tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ giới thiệu sản phẩm, đồng thời định hướng hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, liên kết sản xuất và học tập các mô hình có kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng sản phẩm trong thời gian tới.

Tạo sinh kế cho phụ nữ nông thôn

Bên cạnh phát triển sản phẩm yến sạch, những năm gần đây, cô giáo Đoàn Thị Hồng Ngân tiếp tục mở rộng hướng đi sang lĩnh vực trồng sen như một cách tận dụng hiệu quả lợi thế đất đai và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Mạnh dạn đầu tư khoảng 7 ha diện tích đất nông nghiệp, chị từng bước hình thành vùng nguyên liệu sen phục vụ chế biến các sản phẩm đặc trưng.

Những diện tích đất trước đây sản xuất kém hiệu quả được chuyển đổi và đưa vào khai thác, vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa góp phần cải thiện độ phì nhiêu của đất và hệ vi sinh trong môi trường canh tác, tạo nên một vòng tuần hoàn sản xuất bền vững. Đáng chú ý, trong quá trình sản xuất, hơn 80% phụ phẩm từ cây sen được tận dụng để làm phân hữu cơ, hạn chế tối đa rác thải phải xử lý, qua đó hình thành mô hình nông nghiệp thân thiện với môi trường, gắn sản xuất với bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên của địa phương.

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mô hình trồng sen còn mang ý nghĩa xã hội rõ nét khi tạo việc làm ổn định cho khoảng 15 lao động thường xuyên, trong đó trên 80% là phụ nữ địa phương. Vào các đợt thu hoạch hoa, hạt, củ sen kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm, cơ sở tiếp tục tạo thêm hàng chục việc làm thời vụ, giúp tận dụng nguồn lao động là phụ nữ trung niên, những người khó có điều kiện đi làm xa nhưng vẫn mong muốn có thêm thu nhập ngay tại quê hương.

Bà Trần Thị Xuyến, 61 tuổi, xóm Cường Thịnh, xã Nghĩa Lâm, chia sẻ: “Nhà tôi vẫn cấy lúa là chính, nhưng vào thời gian nông nhàn, tôi tranh thủ làm thêm ở cơ sở, chủ yếu là bóc hạt sen và làm các công việc đơn giản liên quan đến sơ chế sen”. Theo bà Xuyến, công việc này phù hợp với sức khỏe và độ tuổi, không đòi hỏi nặng nhọc, lại có thể làm ngay gần nhà nên rất thuận tiện. Trung bình mỗi ngày, bà có thể kiếm được khoảng 150 nghìn đồng, góp phần trang trải sinh hoạt gia đình và có thêm khoản thu nhập ổn định bên cạnh nghề nông.

Chị Đoàn Thị Hồng Ngân chia sẻ: Trong thời gian tới, tôi tiếp tục mở rộng mô hình theo hướng tạo thêm việc làm tại chỗ cho lao động địa phương, nhất là phụ nữ nông thôn. Đồng thời, tôi hỗ trợ những người có nhu cầu khởi nghiệp nhỏ, hình thành các cơ sở sản xuất, kinh doanh quy mô hộ gia đình. Thông qua làm việc và hướng dẫn trực tiếp, người lao động không chỉ có việc làm ổn định mà còn được học thêm kỹ thuật, cách làm sản phẩm và dần hình thành ý tưởng xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Hành trình khởi nghiệp của cô giáo Đoàn Thị Hồng Ngân cho thấy sự chuyển hóa từ tri thức và tư duy khoa học của nghề giáo thành lợi thế trong phát triển kinh tế. Từ nuôi yến đến trồng sen, mô hình không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa mà còn tạo sinh kế ổn định cho lao động địa phương, góp phần nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.