TYM: Chuyển đổi số mở hướng đi mới cho hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ

Từ thực tế đó, Dự án “Tăng trưởng Doanh nghiệp của tôi” - Accelerate My Business, gọi tắt là AMB - được triển khai tại Việt Nam đã tạo thêm một kênh hỗ trợ thiết thực cho phụ nữ làm chủ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Dự án do Quỹ Châu Á phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Phụ nữ phát triển triển khai, cùng các đối tác tài chính vi mô, trong đó có Tổ chức Tài chính vi mô Tình Thương (TYM). Nội dung dự án tập trung hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực số, kỹ năng quản lý kinh doanh và khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ tài chính hiệu quả.

Sau 3 năm triển khai, AMB đã ghi nhận những con số đáng chú ý. Có 27.189 doanh nghiệp và hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ tham gia chương trình; 25.118 học viên hoàn thành các nội dung đào tạo cơ bản; 480 cán bộ tổ chức tài chính vi mô được nâng cao năng lực để hỗ trợ học viên tại địa phương; 100 doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhận Giải thưởng Phát triển Kinh doanh. Đáng chú ý, một bộ học liệu về kỹ năng số, quản lý kinh doanh và giáo dục tài chính đã được xây dựng, tích hợp trên nền tảng AMB, tạo điều kiện để học viên học tập linh hoạt, phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt hằng ngày.

Điểm nổi bật của chương trình là cách tiếp cận gần gũi, thực tế, hướng đến đúng nhu cầu của hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ. Với nhiều phụ nữ ở cơ sở, chuyển đổi số ban đầu chỉ là biết sử dụng điện thoại để chụp ảnh sản phẩm, đăng bài bán hàng, nhắn tin với khách, theo dõi đơn hàng, ghi chép thu - chi. Nhưng từ những kỹ năng tưởng như đơn giản ấy, hoạt động kinh doanh dần thay đổi. Việc bán hàng không còn bó hẹp trong chợ làng, mối quen hay khách hàng truyền thống, mà có thể mở rộng qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các nhóm khách hàng trực tuyến. Việc quản lý cũng bớt phụ thuộc vào trí nhớ và kinh nghiệm, từng bước chuyển sang ghi chép có hệ thống, tính toán chi phí, doanh thu, lợi nhuận rõ ràng hơn.

Kết quả khảo sát cuối dự án cho thấy, hơn 97% học viên cải thiện kiến thức về quản lý kinh doanh, tài chính và kỹ năng số; khoảng 97% tự tin hơn khi sử dụng điện thoại, Internet cho kinh doanh. Đặc biệt, 75% học viên chủ động bán hàng online, 94% ứng dụng công cụ số để quản lý kinh doanh, 94% tăng số lượng khách hàng và 95% tăng mức độ trao đổi với khách hàng qua nền tảng số. Những con số này cho thấy chuyển đổi số, nếu được hướng dẫn đúng cách, có thể trở thành “đòn bẩy” phù hợp đối với nhóm kinh doanh quy mô nhỏ, ít vốn, thiếu nhân lực, nhưng giàu quyết tâm vươn lên.

Tại Ninh Bình, thông qua mạng lưới của TYM và sự hỗ trợ từ Hội LHPN tỉnh, nhiều khách hàng nữ đã tiếp cận chương trình AMB, từng bước thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh. Không chỉ dừng lại ở việc vay vốn phát triển kinh tế, các thành viên còn được khuyến khích học tập kỹ năng mới, áp dụng công cụ số vào quản lý, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế hộ trong giai đoạn hiện nay, khi mỗi cơ sở sản xuất nhỏ đều cần nâng cao khả năng thích ứng trước sự thay đổi nhanh của thị trường.

Một trong những điển hình là: chị Hoàng Thị Nghĩa, ở thôn 19, xã Hải Thịnh khách hàng của TYM Chi nhánh Hải Hậu. Chị Nghĩa kinh doanh sản phẩm nước mắm, mắm tôm, mắm tép từ năm 2015. Với một cơ sở sản xuất mắm truyền thống, khó khăn không chỉ là vốn, nguyên liệu hay nhân công, mà còn là cách đưa sản phẩm đến với khách hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao. Tham gia chương trình, chị có thêm kiến thức về quản lý tài chính, lập kế hoạch kinh doanh, tiếp thị sản phẩm, từng bước khai thác lợi thế của công cụ số để giới thiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương. Mô hình sản xuất nước mắm, mắm tôm, mắm tép thương hiệu Tân Phú của chị được ghi nhận trong nhóm Giải Chuyên đề thuộc TYM Chi nhánh Hải Hậu.

Cũng từ nguồn hỗ trợ của TYM, chị Nguyễn Thị Duyên, ở thôn 14, xã Nam Trực là một trường hợp tiêu biểu trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm cơ khí. Là khách hàng của TYM Chi nhánh Nam Trực, năm 2000, chị Duyên thành lập cơ sở xuất, kinh doanh bulong neo, bulong và êcu các loại. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác, uy tín và khả năng duy trì khách hàng ổn định. Với kiến thức từ chương trình, việc quản lý đơn hàng, tính toán chi phí đầu vào, theo dõi doanh thu, quảng bá sản phẩm được thực hiện bài bản hơn. Mô hình của chị được ghi nhận trong nhóm Giải Khuyến khích dành cho các mô hình thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.

Ở phường Mỹ Lộc, chị Vũ Thị Ngọc tham gia TYM Chi nhánh Nam Định với mô hình thi công các công trình cơ khí. Từ một ngành nghề tưởng như ít gắn với phụ nữ, mô hình của chị cho thấy tinh thần mạnh dạn, chủ động của nữ chủ hộ trong phát triển kinh tế. Thông qua chương trình, chị có thêm cơ hội nhìn lại hoạt động kinh doanh của mình dưới góc độ quản trị: từ lập kế hoạch, tiếp cận khách hàng, quản lý dòng tiền đến định hướng mở rộng dịch vụ. Mô hình thi công công trình cơ khí của chị được nêu trong danh sách khách hàng TYM đạt Giải Khuyến khích, thể hiện sự ghi nhận đối với nỗ lực đổi mới trong lĩnh vực sản xuất, dịch vụ tại địa phương.

Không chỉ có các mô hình cơ khí, chế biến thực phẩm, tại Ninh Bình còn có nhiều hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ ở các ngành nghề gần gũi với đời sống nông thôn. Chị Nguyễn Thị Nga, khách hàng TYM Chi nhánh Ý Yên, có mô hình sản xuất và kinh doanh lúa gạo thương phẩm; chị Nguyễn Thị Phượng, khách hàng TYM Chi nhánh Ý Yên, Phòng giao dịch số 02, phát triển cơ sở thêu vi tính Mai Chi. Đây đều là những mô hình nhỏ, gắn với lao động địa phương, nhưng có khả năng phát triển nếu được hỗ trợ đúng hướng về vốn, kỹ năng quản trị và ứng dụng công nghệ. Khi sản phẩm lúa gạo, hàng thêu, sản phẩm cơ khí hay nước mắm truyền thống được giới thiệu qua nền tảng số, câu chuyện kinh doanh của phụ nữ nông thôn cũng có cơ hội đi xa hơn.

Thực tế cho thấy, với hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ, bên cạnh khó khăn về vốn, nhiều chủ hộ còn thiếu kỹ năng lập kế hoạch, thiếu phương pháp ghi chép tài chính, chưa biết cách xác định khách hàng mục tiêu, chưa quen với việc quảng bá sản phẩm trên môi trường số. Vì vậy, mô hình hỗ trợ kết hợp giữa tài chính vi mô và đào tạo kỹ năng số có ý nghĩa thiết thực. TYM không chỉ là kênh cung cấp vốn mà còn là cầu nối giúp phụ nữ tiếp cận kiến thức, dịch vụ hỗ trợ và mạng lưới học tập. Thông qua cán bộ cơ sở, những bài học về quản lý kinh doanh, tài chính, kỹ năng số được đưa đến gần hơn với hội viên, khách hàng, giúp họ tự tin áp dụng vào công việc hằng ngày.

Cách làm này cũng phù hợp với tinh thần của tọa đàm “Phát triển kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ: Động lực cho tăng trưởng bao trùm và bền vững” tổ chức tại Hà Nội ngày 1/7/2026. Tại tọa đàm, các đại biểu trao đổi về hệ sinh thái hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, trong đó nhấn mạnh các giải pháp về tiếp cận tài chính, nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và kết nối thị trường. Những nội dung này không chỉ có ý nghĩa ở tầm chính sách mà còn sát với nhu cầu thực tế của từng hộ kinh doanh ở cơ sở.

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới cho hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ. Đó không phải là sự thay đổi quá lớn ngay lập tức, mà bắt đầu từ những việc cụ thể: biết ghi chép thu - chi trên điện thoại, biết đăng sản phẩm đúng cách, biết trao đổi với khách hàng qua nền tảng số, biết tính toán hiệu quả kinh doanh, biết xây dựng hình ảnh sản phẩm và giữ uy tín trên thị trường. Khi những kỹ năng này được hình thành, phụ nữ làm kinh tế có thêm công cụ để chủ động hơn, tự tin hơn, giảm phụ thuộc vào cách làm truyền thống.

Điều đáng ghi nhận là các mô hình tiêu biểu của TYM tại Ninh Bình đều xuất phát từ những ngành nghề rất đời thường: nước mắm, mắm tôm, lúa gạo, thêu vi tính, cơ khí. Chính sự gần gũi ấy cho thấy chuyển đổi số không xa lạ với nông thôn, cũng không chỉ dành cho doanh nghiệp lớn. Nếu được hỗ trợ phù hợp, mỗi hộ kinh doanh đều có thể từng bước thay đổi, nâng cao năng suất, mở rộng khách hàng, tăng thu nhập và tạo thêm việc làm tại địa phương.

Trong thời gian tới, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực cho kinh tế hộ, cần tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo phù hợp với trình độ, điều kiện của phụ nữ ở cơ sở; tăng cường vai trò đồng hành của cán bộ TYM; kết nối thêm chuyên gia, doanh nghiệp, kênh tiêu thụ và các nền tảng thương mại điện tử. Đồng thời, cần duy trì các hình thức tôn vinh, hỗ trợ vốn, giải thưởng phát triển kinh doanh để khích lệ những mô hình hiệu quả, sáng tạo, có khả năng lan tỏa trong cộng đồng.

Từ nguồn vốn nhỏ, lớp học nhỏ, những thao tác số ban đầu trên chiếc điện thoại, nhiều phụ nữ đã và đang viết tiếp câu chuyện làm kinh tế bằng tư duy mới, cách làm mới. Với sự định hướng của Hội LHPN tỉnh, sự đồng hành của TYM và các đối tác, chuyển đổi số không chỉ giúp hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ bán được nhiều hàng hơn, quản lý tốt hơn, mà còn góp phần nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ, tạo việc làm, cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển bao trùm, bền vững ngay từ cơ sở.