Ninh Bình phát triển sản phẩm OCOP 5 sao- hướng tới giá trị bền vững

Phát huy tiềm năng, lợi thế

Theo học ngành Du lịch, sau khi tốt nghiệp và ra trường, chị Bùi Thị Nhàn, hiện là Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư Ecohost nhận thấy quê hương (bao gồm các xã thuộc huyện Hải Hậu cũ) có nhiều cảnh quan, di tích, di sản độc đáo, các làng nghề truyền thống đặc trưng, văn hoá đời sống đậm đà bản sắc,…Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch trải nghiệm nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân. Xuất phát từ ý tưởng đó, chị Nhàn đã dành hết tâm huyết của mình để sáng lập ra mô hình du lịch nông thôn Ecohost Hải Hậu giúp du khách trải nghiệm cuộc sống, nền văn hóa, phong tục tập quán, tôn giáo và tín ngưỡng tại địa phương, nhưng vẫn được hưởng những dịch vụ lưu trú cao cấp sẵn có.

Nhiều du khách thực sự ấn tượng khi đến thăm di tích cầu Ngói - chùa Lương, ngôi nhà di sản xã Hải Anh; nhà thờ đổ xã Hải Tiến; du lịch biển Thịnh Long, xã Hải Thịnh; các làng nghề lâu đời; du lịch đồng quê như đi xe đạp khám phá, trải nghiệm không gian sống và tinh thần lao động chăm chỉ, cần mẫn của người dân địa phương.

Chị Bùi Thị Nhàn, Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư Ecohost cho biết: Du lịch nông thôn Ecohost Hải Hậu là một mô hình du lịch chất lượng cao, ở đấy khách được sử dụng các dịch vụ lưu trú tại cơ sở người dân. Mình lựa chọn các hộ gia đình có phong cách, có chất riêng, có thú chơi tao nhã như: siêu tầm nhà cổ, cây cảnh, đồ cổ,…mình giới thiệu cho du khách đến để họ trải nghiệm, giao lưu văn hoá cùng người dân.

Điểm khác biệt lớn khi xây dựng sản phẩm OCOP 5 sao đó là tiêu chuẩn triển khai vận hành mô hình. Chúng tôi đã sử dụng năng lượng mặt trời, tối ưu chi phí cho điện, nước, phân loại rác thải. Đặc biệt, đối với OCOP 5 sao yêu cầu phải có yếu tố nước ngoài. Thay vì xuất khẩu sản phẩm nước ngoài thì Ecohost Hải Hậu đã xuất khẩu tại chỗ, khách nước ngoài đến và chi tiền đô ngay tại địa phương. Đồng thời chúng tôi phải có hoạt động xúc tiến ở nước ngoài, có tờ rơi quảng bá bằng các ngôn ngữ khác nhau, có quảng bá trên các kênh truyền thông trong nước và quốc tế.

Các tuyến điểm mới cũng được chúng tôi phát triển phong phú hơn. Mô hình Ecohost được nhân rộng và phát triển. Đó cũng là một minh chứng và niềm tin giúp chúng tôi tiếp tục xây dựng ý tưởng sáng tạo, cống hiến tâm huyết, làm kinh tế phát triển du lịch quê hương mình. Tạo việc làm có thu nhập tốt và ổn định cho người dân địa phương, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa vùng đất văn hiến.

Nhờ vậy, những năm qua, sản phẩm du lịch nông thôn Ecohost Hải Hậu không ngừng được nâng cấp, hoàn thiện về các tiêu chí phân hạng sản phẩm OCOP. Năm 2023, sản phẩm này đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao; năm 2025 được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao.

Nếu như sản phẩm du lịch nông thôn Ecohost Hải Hậu đã cho thấy việc phát triển sản phẩm OCOP dựa trên lợi thế về văn hoá, di tích, di sản, làng nghề sẵn có của địa phương thì 2 sản phẩm OCOP 5 sao là ngô nếp tươi sấy và khoai tây sấy vị phô mai của Công ty TNHH MTV Minh Dương (phường Trường Thi) lại được phát triển từ vùng nguyên liệu dồi dào. Nhận thấy bà con trồng nông sản nhưng khó khăn trong việc tiêu thụ, Công ty đã đứng ra kí kết hợp đồng bao tiêu cho bà con. Sự hợp tác bền vững này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần xây dựng nên những vùng nông nghiệp sạch, gắn kết doanh nghiệp với cộng đồng địa phương.

Toàn bộ nguyên liệu được thu mua đều được kiểm tra chất lượng đầu vào; sàng lọc, loại bỏ nguyên liệu không đạt; truy xuất nguồn gốc rõ ràng; phù hợp với tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm trong nước và nước ngoài.

Từ nguồn nguyên liệu đạt chất lượng, đơn vị tiếp tục nghiên cứu và sáng tạo ra các sản phẩm mới, chế biến trên dây chuyền hiện đại, giữ chọn hương vị nguyên bản, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Văn Thuỷ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Minh Dương cho biết: Ngay từ những ngày đầu Công ty xây dựng sản phẩm OCOP, chính quyền địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã luôn đồng hành, hỗ trợ chúng tôi thực hiện bám sát bộ tiêu chí đánh giá phân loại sản phẩm OCOP từ 3 sao, 4 sao đến 5 sao. Chúng tôi đặc biệt khai thác các sản phẩm ở địa phương bởi lẽ chúng tôi hiểu rằng mỗi năm bà con sản xuất sản lượng nông sản rất là lớn. Khi được công ty thu mua góp phần đảm bảo công việc cũng như thu nhập cho người dân.

Sản phẩm được sản xuất theo một dây chuyền khép kín. Chúng tôi đã đầu tư các tiêu chuẩn phòng sạch trong sản xuất, chế biến thực phẩm; có bộ máy quản lý về chất lượng, có đội ngũ từ QC, KCF, phòng nghiên cứu chất lượng sản phẩm, phòng lấy mẫu, phòng nghiên cứu các sản phẩm; đầu tư hệ thống công nghệ sấy thăng hoa - một trong những dây chuyền sấy hiện đại nhất hiện nay giúp giữ được vị, màu sắc, kích thước sản phẩm không thay đổi, đem lại giá trị sản phẩm tốt nhất, tự nhiên nhất.

Đến nay, sản phẩm ngô nếp tươi sấy và khoai tây sấy vị phô mai của Công ty đều đạt chứng nhận OCOP 5 sao, đạt giải thưởng Chất lượng Quốc gia Việt Nam, chứng nhận an toàn về vệ sinh thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, chứng nhận quản lý chất lượng tiên tiến như: FSSC 22000, FDA, ISO 22000:2018, HACCP. Cả 2 sản phẩm đã được xuất khẩu sang nước ngoài và được thị trường đánh giá cao.

Hiện trên địa bàn tỉnh có 07 sản phẩm OCOP 5 sao gồm: Gạo sinh thái ruộng rươi, gạo sạch chất lượng cao 999 của Công ty TNHH Toản Xuân; du lịch nông thôn Ecohost Hải Hậu của Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư Ecohost; khoai tây sấy vị phô mai, ngô nếp tươi sấy của Công ty TNHH MTV Minh Dương; tranh lá bồ đề Vạn Hạnh của Hợp tác xã Sinh Dược; bộ chăn chần thêu hoa mai của Công ty TNHH Thêu ren Mặt Trời Xanh. Trong đó, có 03 sản phẩm đạt OCOP 5 sao năm 2025; 04 sản phẩm đã được Hội đồng OCOP Trung ương đánh giá đạt 5 sao ngày 15/4/2026.

Các sản phẩm OCOP 5 sao đều cho thấy rõ việc phát triển dựa trên tiềm năng, thế mạnh của địa phương; nỗ lực xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị các sản phẩm mang tính đặc trưng, đặc hữu; đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm ở các thị trường nội địa và quốc tế.

Xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị nông sản

Để có thể xây dựng các sản phẩm OCOP 5 sao, các chủ thể đã bám sát vào bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm; luôn chủ động trong lựa chọn ý tưởng sản phẩm, xây dựng và triển khai phương án sản xuất kinh doanh; hoàn thiện, cải tiến chất lượng, mẫu mã sản phẩm; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số vào quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, xác định việc sản xuất gắn liền với giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội ở địa phương.

Đối với HTX Sinh Dược (phường Tây Hoa Lư), sản phẩm tranh lá bồ đề Vạn Hạnh của HTX vừa được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao năm 2026. Đây là dòng sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc sắc được làm từ những chiếc xương lá bồ đề tự nhiên chọn lọc, xử lý và chế tác tỉ mỉ dưới bàn tay khéo léo của con người, tạo nên các tác phẩm mang giá trị thẩm mỹ cao, tượng trưng cho sự bình an, may mắn, gắn với ý nghĩa sâu xa của Phật giáo.

Là một thành viên lâu năm của HTX Sinh Dược, ông Nguyễn Duy Phương đã rất thuần thục với những công đoạn chế tác một tác phẩm tranh lá bồ đề Vạn Hạnh. Ông phấn khởi chia sẻ: Sản phẩm được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao mang ý nghĩa to lớn đối với việc khẳng định chất lượng sản phẩm gắn liền với chiều sâu văn hoá. Vì vậy, bản thân tôi và những người trực tiếp làm nên các sản phẩm này lại càng phải có ý thức, trách nhiệm cao hơn trong quá trình chế tác. Các tác phẩm tranh lá bồ đề được thực hiện công phu, tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ nhất nhằm tạo ra các sản phẩm đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng, nâng sức cạnh tranh trên thị trường.

Để thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, HTX Sinh Dược đã và đang không ngừng đổi mới. Với dòng sản phẩm chủ lực như: tranh lá bồ đề, xà phòng, dầu tắm, muối ngâm chân thảo dược,…HTX đang nỗ lực nâng cao chất lượng, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường, đồng thời xây dựng mô hình trải nghiệm giúp cộng đồng dân cư cũng như du khách tìm hiểu và khám phá được quy trình sản xuất. Hiện HTX tạo việc làm cho 70 lao động địa phương, với mức thu nhập trung bình từ 6 - 8 triệu đồng/tháng.

Cùng với đó, HTX bán hàng đa dạng trên nền tảng số, giúp sản phẩm tiếp cận với khách hàng tốt hơn, kích cầu tiêu dùng, là tiền đề để đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Từ quá trình xây dựng và phát triển các sản phẩm OCOP, các chủ thể đã thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, thu nhập cho lực lượng lao động nhất là vùng nông thôn; sản xuất ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; khuyến khích phát triển kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân và thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp, sáng tạo.

Để đồng hành, hỗ trợ các chủ thể tham gia chương trình OCOP, các địa phương, các sở, ban, ngành cũng vận dụng linh hoạt các chính sách, đồng thời có chính sách riêng, phù hợp, khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp, HTX phát triển vùng sản xuất nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, quảng bá, nâng cao giá trị từng sản phẩm.

Tăng cường rà soát, lựa chọn sản phẩm gắn với lợi thế, thế mạnh của địa phương dựa trên điều kiện thực tiễn; tích cực tập huấn, hướng dẫn các chủ thể bộ tiêu chí để xây dựng, nâng hạng sản phẩm OCOP; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho các chủ thể trong quá trình triển khai, thực hiện;…

Chương trình OCOP mỗi xã một sản phẩm được triển khai tại Ninh Bình trong suốt thời gian qua đã thu được nhiều kết quả nổi bật. Lũy kế đến 15/4/2026, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã có 1.001 sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên với 07 sản phẩm 5 sao; 155 sản phẩm 4 sao và 839 sản phẩm 3 sao. Phân loại loại hình tổ chức sản xuất: có 140 doanh nghiệp, 133 hợp tác xã, 252 hộ kinh doanh, 01 tổ hợp tác.

Thực hiện chương trình OCOP nói chung và xây dựng các sản phẩm OCOP 5 sao nói riêng góp phần tạo ra những sản phẩm tiêu biểu - nơi chất lượng, bản sắc địa phương, giá trị văn hóa và năng lực thị trường cùng hội tụ. Ninh Bình tiếp tục khuyến khích, tạo điều kiện để phát triển các sản phẩm lợi thế, hướng tới xếp hạng được nhiều sản phẩm OCOP 4 sao, 5 sao để chương trình thực sự đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả, ý nghĩa thiết thực về kinh tế - xã hội ở mỗi địa phương.