Xây dựng xã trở thành phường-bước đi quan trọng hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Để thực hiện mục tiêu này, Sở Xây dựng đã tham mưu xây dựng Chương trình phát triển đô thị toàn tỉnh đến năm 2030, phấn đấu nâng tỷ lệ đô thị hóa đạt 45% vào năm 2028 và 60,1% vào năm 2030.

Theo đó, toàn tỉnh sẽ có khoảng 65 phường, chiếm trên 50% tổng số đơn vị hành chính cấp xã; trên 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II trở lên. Đây là cơ sở để tỉnh xây dựng lộ trình chuyển đổi các xã đủ điều kiện thành phường, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong giai đoạn mới.

Cụ thể, giai đoạn 2027-2028 lập đề án công nhận đô thị cho các đô thị mới loại III và báo cáo đánh giá trình độ phát triển đô thị với các xã đảm bảo điều kiện. Giai đoạn 2028-2029, các xã còn lại trong khu vực phát triển đô thị hoàn thiện tiêu chí để công nhận đô thị và đạt trình độ phát triển đô thị loại III. Đến năm 2030, tiếp tục thực hiện công nhận đô thị hướng đến mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt 60,1%.

Bảo đảm triển khai thực hiện thành công lộ trình đề ra, tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp lập, điều chỉnh quy hoạch chung các đô thị trực thuộc tỉnh phù hợp với phương án phát triển hệ thống đô thị được xác định trong quy hoạch tỉnh; trong đó tính toán quỹ đất xây dựng đô thị đảm bảo hiệu quả, bền vững; ưu tiên quỹ đất phát triển dịch vụ phù hợp với tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển kinh tế đô thị, yêu cầu thu hút đầu tư; đồng thời lập quy chế quản lý kiến trúc cho các đô thị.

Cùng với đó, tỉnh xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng đối với các xã dự kiến thành lập phường; hoàn thiện thể chế và tăng cường hướng dẫn chuyên môn cho các xã về các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị, nhằm đảm bảo các địa phương có cơ sở pháp lý và kỹ thuật vững chắc để xây dựng kế hoạch thực hiện.

Tỉnh cũng yêu cầu các xã trong khu vực phát triển đô thị, dự kiến lên phường đẩy nhanh việc hoàn thiện trình độ phát triển đô thị. Cụ thể, cần lập và triển khai kế hoạch phát triển đô thị theo quy định, trong đó xác định giải pháp cụ thể khắc phục các tiêu chí chưa đạt chuẩn và danh mục dự án đầu tư để hoàn thiện các tiêu chuẩn trình độ phát triển đô thị. Thời điểm này các xã thuộc diện lên phường theo lộ trình trong giai đoạn 2027-2028 (bao gồm các xã có khu vực đô thị hiện trạng) đang nỗ lực tăng tốc hoàn thiện các tiêu chí.

Tại xã Gia Viễn, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã trở thành phường vào năm 2027 theo hướng đô thị du lịch kiểu mẫu, xanh, thông minh, hiện đại và giàu bản sắc, cấp ủy, chính quyền địa phương đã ban hành nghị quyết chuyên đề và kế hoạch cụ thể nhằm tập trung nguồn lực hoàn thành các tiêu chí, chỉ tiêu còn thiếu. Năm 2026, xã tập trung hoàn thiện chỉ tiêu thu nhập và hộ nghèo, góp phần nâng cao chất lượng đời sống nhân dân và tạo nền tảng phát triển đô thị du lịch kiểu mẫu.

Đồng chí Phạm Anh Tú, Trưởng phòng Kinh tế xã Gia Viễn cho biết: Để hoàn thành tiêu chí thu nhập và hộ nghèo, theo lộ trình, năm 2026 Gia Viễn phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người lên 82-85 triệu đồng, giảm tỷ lệ hộ nghèo còn khoảng 1,3%. Đến năm 2027, xã đặt mục tiêu thu nhập bình quân đạt 90-95 triệu đồng/người, cao hơn mức bình quân của tỉnh; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 1,22%, bảo đảm hoàn thành tiêu chí xây dựng phường.

Để nâng cao thu nhập bình quân đầu người và giảm tỷ lệ hộ nghèo, xã đã rà soát, đánh giá tiềm năng, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế gắn với phát triển du lịch, dịch vụ và sản xuất nông nghiệp đa giá trị. Xã tập trung phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, thông qua khai thác hiệu quả Suối khoáng nóng Kênh Gà; phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái, văn hóa, trải nghiệm và làng nghề tại Bồ Đình, Liên Huy, Đồng Chưa, Vườn Thị…

Bên cạnh đó, xã đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp đa giá trị, với các mô hình lúa - cá, lúa - cà phê, trồng hoa, nuôi con đặc sản… gắn với du lịch trải nghiệm; hỗ trợ người dân tham gia các khóa đào tạo kỹ năng làm du lịch, tiếp cận vốn ưu đãi phát triển ngành nghề dịch vụ để nâng cao thu nhập.

Tại xã Vĩnh Trụ, ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung đô thị Bình Lục - Vĩnh Trụ, địa phương đã ban hành kế hoạch xây dựng, phấn đấu trở thành phường trước năm 2028.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Trụ cho biết: Qua rà soát xác định các tiêu chí, chỉ tiêu chưa đạt, xã xây dựng kế hoạch đầu tư theo lộ trình cụ thể. Để hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, xã huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư; tăng cường thu hút nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Ưu tiên nguồn lực cho các công trình, dự án trọng điểm có tính lan tỏa, động lực, tạo sự phát triển bền vững.

Theo đồng chí Nguyễn Ngọc Khánh, xây dựng xã trở thành phường đòi hỏi cần nâng cao toàn diện chất lượng phát triển đô thị. Mục tiêu lớn nhất là nâng cao chất lượng nền hành chính phục vụ nhân dân, chất lượng cơ sở hạ tầng, chất lượng các dịch vụ, tạo môi trường sống tốt hơn cho người dân. Cùng với sự chủ động của các địa phương, Sở Xây dựng tăng cường hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển đô thị; rà soát, đánh giá trình độ phát triển đô thị của từng xã, phường theo lộ trình đề ra. Đây chính là cách làm và bước đi phù hợp nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống đô thị theo quy hoạch.

Bà Lê Thị Hải Minh, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng) cho biết: Quá trình chuyển đổi xã lên phường đang được các địa phương đẩy nhanh với những bước đi cụ thể, đồng bộ. Từ việc đầu tư hạ tầng, chỉnh trang không gian đô thị đến nâng cao thu nhập, chất lượng sống của người dân, các xã trong diện chuyển đổi lên phường đang nỗ lực về đích, góp phần hình thành diện mạo đô thị mới văn minh, hiện đại, thực hiện mục tiêu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.