Xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong thanh niên

Tạo nền tảng để hệ sinh thái khởi nghiệp trẻ phát triển

Nằm ở vùng chuyển tiếp giữa vùng rừng núi xuống đồng bằng châu thổ, Ninh Bình hội tụ đầy đủ các hình thái địa chất từ rừng, núi, đến đồng bằng, vùng sông, biển với các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển thế giới... Đặc biệt, nhắc đến Ninh Bình, không thể không nhắc đến vai trò vùng đất đế đô ở thế kỷ thứ X, Kinh đô Hoa Lư có tính chất vừa là quân thành và là thị thành của Nhà nước Đại Cồ Việt - Nhà nước phong kiến Trung ương tập quyền đầu tiên của Việt Nam với hệ thống các đền, chùa, đình, di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc…

Đây được coi là "thiên thời, địa lợi” để khởi nghiệp, từ nông nghiệp, du lịch sinh thái, tâm linh đến công nghiệp văn hóa. Trên cơ sở đó, Ninh Bình xác định phát triển khoa học công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Đây cũng là nền tảng để thanh niên mạnh dạn khởi nghiệp, hình thành các mô hình sản xuất, kinh doanh dựa trên tri thức và công nghệ mới.

Cụ thể hóa các nghị quyết, chương trình hành động của Trung ương đến chủ trương của tỉnh, Ninh Bình đang từng bước xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp đồng bộ, lấy thanh niên làm trung tâm sáng tạo. Cơ sở hạ tầng khởi nghiệp ĐMST được thiết lập bước đầu với 2 điểm hỗ trợ khởi nghiệp đặt tại Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp và Trung tâm ĐMST và Chuyển đổi số. Các mô hình cộng đồng khởi nghiệp ĐMST phát triển mạnh với Câu lạc bộ (CLB) Khởi nghiệp ĐMST (Sở KH và CN); Văn phòng hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp (Tỉnh đoàn Ninh Bình); 12 CLB phụ nữ khởi nghiệp, 19 CLB khởi nghiệp lập nghiệp của thanh niên ở các phường, xã.

Hoạt động ĐMST đã cụ thể hóa bằng nhiều sự kiện quy mô lớn tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng như: Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp ĐMST Thành Nam 2024”; Techfest vùng Đồng bằng sông Hồng 2025; Diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp ĐMST năm 2025; Ngày hội đầu tư khởi nghiệp cho thanh niên; Ngày phụ nữ khởi nghiệp sáng tạo; Hội thảo khoa học - thực tiễn: “Khởi tạo và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST hội nhập quốc tế tại Ninh Bình - Vấn đề và giải pháp”; Hội thảo “Hành trình từ ý tưởng đến thành công: Bài học từ các startup thành công”… giúp người trẻ tiếp cận kiến thức, công nghệ và thị trường.

Đồng chí Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Sở KH và CN cho biết: Hệ sinh thái ĐMST của tỉnh nhanh chóng phát triển từ cơ chế chính sách đến vai trò đồng hành, hỗ trợ của Sở KH và CN và sự hưởng ứng tích cực của các doanh nghiệp trẻ đã tạo nên nền tảng vững chắc để ĐMST phát triển, bước đầu đạt thành tựu quan trọng. Hiện tại toàn tỉnh đã hỗ trợ 43 dự án khởi nghiệp của thanh niên; tổ chức 25 diễn đàn, tọa đàm, cuộc thi với hơn 3.500 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia. Nhiều ý tưởng bước đầu được thương mại hóa, hình thành các mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng.

Hình thành những mô hình khởi nghiệp ĐMST độc đáo

Từ môi trường hỗ trợ ngày càng hoàn thiện, nhiều thanh niên Ninh Bình đã mạnh dạn khởi nghiệp và tạo dấu ấn bằng tư duy ĐMST. Sinh năm 1983, anh Lương Văn Trường, xã Nghĩa Hưng là gương mặt tiêu biểu của thế hệ nông dân trẻ năng động, sáng tạo, mạnh dạn áp dụng KHCN vào sản xuất. Với nhiều sáng kiến nghiên cứu khoa học tiêu biểu, anh không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn phát triển nền nông nghiệp quê hương, khẳng định vai trò tiên phong của người trẻ trong phát triển kinh tế nông thôn.

Thay vì phải gieo thóc lấy mạ rồi cấy theo cách truyền thống, anh Trường đã nghiên cứu cho ra đời sản phẩm hạt giống nảy mầm sẵn theo cách đưa hạt giống đã nảy mầm về trạng thái “ngủ đông” để nông dân dễ dàng sử dụng mà không bị gãy mầm hay thối hỏng như cách ngâm ủ hạt giống truyền thống. Quy trình đã được Chứng nhận quyền tác giả số 10205/2020/QTG; được chấp nhận đơn đăng ký sáng chế tháng 2.2021. Anh Trường cho biết: sản phẩm được các chuyên gia lĩnh vực nông nghiệp đánh giá cao. Chi phí sản xuất chỉ khoảng 2.000 đồng/kg, trong khi ngâm ủ truyền thống phải mất tối thiểu 10 nghìn đồng. Hiện Việt Nam trồng khoảng 7 triệu ha lúa, với khoảng 700 nghìn tấn giống mỗi năm. Nếu thực hiện theo quy trình này sẽ tiết kiệm khoảng hơn 3.000 tỉ đồng cho ngành Nông nghiệp Việt Nam và hàng triệu công lao động mỗi mùa vụ.

Từ hạt giống nảy mầm, anh tiếp tục sản xuất gạo mầm tươi với giá trị dinh dưỡng cao, mang lại sức khỏe cho người tiêu dùng. Không dừng lại ở đó, anh nghiên cứu chuyển đổi ốc bươu vàng thành phân bón đạm sinh học và công nghệ trồng lúa không cày bừa bằng cách tưới chế phẩm vi sinh phân hủy rơm rạ. Phương pháp này giúp giảm 20% chi phí, giảm 100% khói bụi ô nhiễm môi trường, giảm phát thải khí metan gây hiệu ứng nhà kính và nâng cao 30% lợi nhuận.

Thời gian gần đây, anh chủ động ứng dụng công nghệ IOT vào sản xuất để xây dựng cánh đồng không dấu chân với việc đưa thiết bị bay vào khâu gieo cấy, kiểm tra lúa, phun thuốc bảo vệ thực vật và thu hoạch. Đặc biệt, trong vụ lúa xuân 2026 do chi phí xăng dầu, phân bón, công lao động tăng cao khiến làm ruộng đơn thuần khó cho thu nhập cao, anh đã chuyển hướng thu hoạch ngay khi lúa vừa ngậm hạt để bán đòng ngâm rượu và tiếp tục chăm bón theo mô hình lúa tái sinh. Cách làm này mang lại hiệu quả kinh tế cao và hạn chế tối đa ảnh hưởng giá thị trường đến sản xuất.

Không chỉ phát triển sản xuất, nhiều thanh niên còn tiên phong đưa công nghệ vào bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Các dự án số hóa di tích bằng mã QR, ứng dụng công nghệ thực tế ảo VR360 hay mô hình tham quan trực tuyến đã mở ra hướng đi mới cho du lịch thông minh và kinh tế di sản. Tại Thung Chẽ Bèo, phường Nam Hoa Lư, chị Lê Thanh Huyền đã khởi nghiệp sáng tạo với mô hình trồng sen, chế biến các sản phẩm từ sen và trồng mai vàng tạo cảnh quan riêng biệt cho khu dịch vụ nghỉ dưỡng của mình.

Tại nhiều điểm di tích lịch sử, văn hóa, thanh niên đã tham gia xây dựng hệ thống thuyết minh số, giúp du khách dễ dàng tra cứu thông tin, tương tác trực tuyến với hiện vật, không gian văn hóa. Những ứng dụng này không chỉ nâng cao trải nghiệm du lịch mà còn tạo cơ hội hình thành các sản phẩm công nghệ, dịch vụ số gắn với bản sắc địa phương.

Hướng tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững

Sự thành công của thanh niên Ninh Bình trong khởi nghiệp ĐMST có dấu ấn đậm nét của hệ thống chính sách và các chương trình hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Để tiếp sức cho ĐMST, ngày 8/5/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 156/KH-UBND để triển khai Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, tỉnh xác định xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đồng bộ, hiện đại, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, chính quyền đóng vai trò kiến tạo, đồng hành và hỗ trợ phát triển bền vững. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Ninh Bình có trên 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hình thành tối thiểu 7 vườn ươm, trung tâm ĐMST và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; xây dựng và đưa vào vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm tỉnh Ninh Bình và hình thành ít nhất 10 không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng tại các xã, phường.

Cùng với đó, Ninh Bình phấn đấu 100% thủ tục hành chính thiết yếu về đăng ký doanh nghiệp được thực hiện trên môi trường số; 60% chủ thể kinh doanh sử dụng công cụ, nền tảng số trong hoạt động sản xuất kinh doanh; 40% chủ thể kinh doanh sử dụng các dịch vụ nền tảng số dùng chung. Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu đưa Chỉ số ĐMST cấp địa phương vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước. Tỉnh tập trung phát triển các trung tâm ĐMST cộng đồng, không gian làm việc chung, phòng thí nghiệm mở; đồng thời, thúc đẩy cơ chế thử nghiệm chính sách mới cho các mô hình startup gắn với chuyển đổi số và kinh tế xanh.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm từ truyền thông, nâng cao nhận thức, lan tỏa văn hóa khởi nghiệp sáng tạo đến biểu dương, tôn vinh và nhân rộng các mô hình, dự án, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiêu biểu. Đồng thời, phát triển hạ tầng phục vụ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo với các không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng; quan tâm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho khởi nghiệp ĐMST và đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận các nền tảng số; tổ chức các hoạt động ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp sáng tạo; ưu tiên hỗ trợ các dự án thuộc lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế của tỉnh.

Cùng với sự đồng hành của chính quyền, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, hệ sinh thái ĐMST trong thanh niên Ninh Bình đang từng bước hình thành rõ nét không chỉ mang khát vọng làm giàu cho bản thân mà còn góp phần kiến tạo động lực phát triển mới cho địa phương trong kỷ nguyên số.