Phát huy vai trò Tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số toàn diện

Triển khai chủ trương chuyển đổi số quốc gia và các chương trình, kế hoạch của tỉnh, sau sáp nhập đơn vị hành chính, Ninh Bình đã kiện toàn đồng bộ mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng tại 100% thôn, tổ dân phố trên địa bàn với 4.654 tổ và 36.139 thành viên tham gia. Đây là mô hình mang tính sáng tạo, phù hợp điều kiện thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm, cộng đồng làm nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.
Mỗi Tổ công nghệ số cộng đồng được hình thành với thành phần đa dạng, quy tụ cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên, giáo viên, hội viên phụ nữ, cán bộ hưu trí và những người am hiểu công nghệ thông tin, có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực tiễn và sức trẻ, giữa uy tín trong dân và khả năng tiếp cận công nghệ đã tạo nên một lực lượng vừa gần dân, sát dân, vừa đủ năng lực để hỗ trợ người dân trong môi trường số. Vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng được thể hiện rõ nét qua những nhiệm vụ cụ thể, thiết thực. Các thành viên Tổ trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công; hỗ trợ cài đặt, sử dụng các nền tảng số thiết yếu như tài khoản định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, sổ sức khỏe điện tử, các ứng dụng trong lĩnh vực y tế, giáo dục, an sinh xã hội. Đồng thời, Tổ còn là kênh tuyên truyền hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước gắn với chuyển đổi số, góp phần nâng cao nhận thức, từng bước thay đổi tư duy và thói quen của người dân trong tiếp cận, ứng dụng công nghệ vào đời sống hằng ngày.
Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc”, các Tổ công nghệ số cộng đồng đã từng bước cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số bằng những việc làm thiết thực, biến những khái niệm tưởng chừng khô khan, xa lạ trở thành những thao tác quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân.
Xã Đồng Thái là địa phương có quy mô dân số lớn với khoảng hơn 24 nghìn nhân khẩu, công tác chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn trực tiếp với quyền lợi và mức độ hài lòng của nhân dân. Trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính ngày càng tăng, việc đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần người dân không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là thước đo hiệu quả cải cách hành chính ở cơ sở.

Đồng chí Lê Xuân Bình, Chủ tịch UBND xã Đồng Thái cho biết: Ngay sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã đã khẩn trương kiện toàn 45 Tổ công nghệ số cộng đồng với trên 400 thành viên, phủ khắp các thôn, xóm, bảo đảm mỗi khu dân cư đều có lực lượng nòng cốt hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng các nền tảng số. Các Tổ được phân công nhiệm vụ cụ thể, gắn với những nội dung trọng tâm trong triển khai chuyển đổi số của địa phương; đồng thời, xã thường xuyên quan tâm công tác tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kỹ năng số cho các thành viên, nhằm phát huy hiệu quả vai trò “cánh tay nối dài” của chính quyền cơ sở trong tuyên truyền, hướng dẫn và đồng hành cùng nhân dân.
Tại các thôn, xóm và đặc biệt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng thường xuyên có mặt để hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Từ việc tạo tài khoản định danh điện tử, đăng nhập Cổng dịch vụ công, nộp hồ sơ trực tuyến đến tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính trên điện thoại thông minh, mọi quy trình đều được hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu. Đối với người cao tuổi, người ít tiếp cận công nghệ, sự hỗ trợ trực tiếp, tận tình đã giúp họ từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại, chủ động tham gia môi trường số.
Nhờ sự vào cuộc tích cực, thường xuyên và sát cơ sở của các Tổ công nghệ số cộng đồng, năm 2025, xã Đồng Thái đã tiếp nhận và giải quyết gần 5.000 hồ sơ thủ tục hành chính trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Tỷ lệ hồ sơ thực hiện theo hình thức trực tuyến không ngừng tăng lên, góp phần giảm tải cho bộ phận “một cửa”, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí mang lại hiệu quả tích cực cho người dân trong việc giải quyết các thủ tục hành chính.

Chị Mai Thị Len (thôn Thành Hồ, xã Đồng Thái) chia sẻ: “Được các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn, tôi có thể tự thực hiện thủ tục hành chính trên điện thoại một cách nhanh chóng, thuận tiện. So với trước đây phải đi lại nhiều lần, nay việc giải quyết thủ tục trở nên đơn giản và tiết kiệm hơn rất nhiều.”
Nếu như tại xã Đồng Thái, các Tổ công nghệ số cộng đồng phát huy rõ vai trò trong lĩnh vực cải cách hành chính, đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần hơn với người dân, thì ở nhiều địa phương khác, mô hình này tiếp tục được vận dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm dân cư và điều kiện thực tiễn.
Tại xã Ý Yên, địa bàn có quy mô dân số trên 53.300 nhân khẩu, rộng và đông dân cư, yêu cầu đặt ra đối với công tác chuyển đổi số không chỉ dừng ở giải quyết thủ tục hành chính mà còn gắn với phát triển kinh tế số, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Toàn xã hiện có 49 Tổ công nghệ số cộng đồng với gần 400 thành viên, được bố trí tại các thôn, tạo thành mạng lưới hỗ trợ rộng khắp, kịp thời đồng hành cùng người dân trong quá trình tiếp cận và ứng dụng công nghệ số vào đời sống.

Bám sát nhiệm vụ phát triển kinh tế số ở cơ sở, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng thường xuyên hướng dẫn, hỗ trợ các hộ kinh doanh triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, tạo mã QR, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội; đồng thời hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trên môi trường số. Những việc làm cụ thể, thiết thực đã giúp các hộ kinh doanh từng bước thích ứng với phương thức giao dịch hiện đại, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Anh Nguyễn Huy Hợp (thôn Vạn Điểm 1, xã Ý Yên) cho biết: “Hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng rất thiết thực đối với các hộ kinh doanh như chúng tôi. Việc thực hiện các thủ tục liên quan đến đăng ký, điều chỉnh giấy tờ kinh doanh được hướng dẫn cụ thể, có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, việc được hỗ trợ quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội cũng giúp chúng tôi tiếp cận thêm nhiều khách hàng”.
Hiện nay, khoảng 85% người dân xã Ý Yên sử dụng điện thoại thông minh; trên 70% có tài khoản thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nền tảng quan trọng để các nền tảng số thiết yếu từng bước thâm nhập sâu vào các lĩnh vực của đời sống, từ sản xuất, kinh doanh đến tiêu dùng.
Không dừng lại ở việc hỗ trợ trực tiếp cho từng hộ kinh doanh, công tác tuyên truyền về chuyển đổi số tại xã Ý Yên còn được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt thôn, tổ dân phố. Thông qua đó, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng tuyên truyền về lợi ích của kinh tế số, thanh toán không dùng tiền mặt, hướng dẫn người dân tiếp cận, tìm hiểu và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Cách làm này góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và chủ động tham gia của người dân trong tiến trình chuyển đổi số.
Thực tiễn tại xã Ý Yên cho thấy, khi chuyển đổi số được triển khai gắn với nhu cầu thiết thân của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh ở cơ sở, hiệu quả mang lại là rõ rệt và bền vững. Từ những việc làm cụ thể, thiết thực, mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng đang góp phần lan tỏa kinh tế số, đưa chuyển đổi số từng bước đi vào chiều sâu, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng tại cơ sở vẫn còn gặp không ít khó khăn, thách thức. Phần lớn thành viên các Tổ hoạt động kiêm nhiệm, quỹ thời gian dành cho công tác chuyển đổi số còn hạn chế. Ở một số địa bàn, hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị chưa đồng bộ; chất lượng đường truyền internet có thời điểm chưa ổn định, ảnh hưởng đến hiệu quả hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng các nền tảng số. Cùng với đó, các ứng dụng, dịch vụ số thường xuyên được cập nhật, thay đổi, đòi hỏi đội ngũ thành viên phải liên tục tự học, chủ động thích ứng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trước thực tế đó, Trung tâm Chuyển đổi số và Truyền thông (Sở Khoa học và Công nghệ) đã chủ động tham mưu, phối hợp triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực cho lực lượng Tổ công nghệ số cộng đồng. Năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 46 hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho 4.396 thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn, xóm thuộc các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Nội dung tập huấn tập trung cập nhật các chủ trương, định hướng về chuyển đổi số; hướng dẫn sử dụng các nền tảng, dịch vụ số thiết yếu; kỹ năng hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và bảo đảm an toàn thông tin trên môi trường mạng.
Cùng với đó, Trung tâm Chuyển đổi số và Truyền thông tỉnh cũng phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, tuyên truyền Phong trào “Bình dân học vụ số” tại cơ sở; hỗ trợ triển khai mô hình “Công dân số cộng đồng” tại các xã, phường. Đồng thời, tổ chức 10 hội nghị tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng các nền tảng, dịch vụ số, lớp học số cho cộng đồng cũng được triển khai tại các tổ dân phố, thôn, xóm, góp phần lan tỏa kiến thức và kỹ năng số trong nhân dân.

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở có thể khẳng định, mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng đang từng bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thông qua lực lượng nòng cốt tại thôn, tổ dân phố, chủ trương lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể và động lực của chuyển đổi số được triển khai bằng những việc làm cụ thể, sát thực tiễn. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ góp phần phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng mà còn tạo nền tảng quan trọng để các mục tiêu của Nghị quyết từng bước đi vào cuộc sống, thúc đẩy xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số từ cơ sở. Đây chính là động lực quan trọng để Ninh Bình tiếp tục thực hiện hiệu quả mục tiêu chuyển đổi số toàn diện, bền vững trong thời gian tới.