Phát huy tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Thực tiễn sau 4 tháng triển khai chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy chính quyền cơ sở đã có những chuyển biến tích cực, song thực tiễn cũng bộc lộ nhiều khó khăn, nhất là trong phân cấp, phân quyền và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Tôi cho rằng, để chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả, điều quan trọng trước hết là phải hoàn thiện rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp, tránh chồng chéo hoặc bỏ trống.

Tôi kiến nghị Dự thảo Văn kiện cần thể hiện rõ yêu cầu “một việc - một cấp chịu trách nhiệm chính”, đồng thời sớm hoàn thiện các văn bản quy định, hướng dẫn thực hiện cụ thể. Việc xác định rõ ràng thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cấp sẽ giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn, giảm tình trạng đùn đẩy hoặc ngại va chạm trong thực thi công vụ.

Thứ hai, tôi rất đồng tình với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” được nêu trong Dự thảo Văn kiện. Tuy nhiên, để phương châm này trở thành hiện thực, phải gắn phân cấp, phân quyền với điều kiện đảm bảo nguồn lực và năng lực thực hiện.

Thực tế ở cơ sở, khi chuyển sang mô hình hai cấp, nhiều nhiệm vụ vốn do cấp huyện đảm nhận nay được giao cho xã, nhưng biên chế không tăng, thậm chí giảm. Cán bộ xã vừa phải xử lý hồ sơ hành chính, vừa phụ trách nhiều lĩnh vực kiêm nhiệm, trong khi nhiều công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật sâu. Nếu không có cơ chế hỗ trợ về đào tạo chuyên môn, bổ sung công chức theo vị trí việc làm, tăng cường đầu tư hạ tầng và nguồn lực tài chính, thì chính quyền cơ sở rất khó hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Tôi đề nghị Dự thảo Văn kiện cần nhấn mạnh giải pháp bảo đảm đồng bộ giữa phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực, để chính quyền cấp xã thật sự có đủ quyền, đủ điều kiện và đủ công cụ hành động.

Thứ ba, tinh gọn bộ máy là yêu cầu đúng đắn, nhưng phải đi đôi với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Tinh gọn không có nghĩa chỉ giảm người, mà là tinh về trình độ, kỹ năng, tinh thần phục vụ Nhân dân. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cán bộ cơ sở phải biết ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hệ thống quản lý điện tử, xử lý hồ sơ trực tuyến, sử dụng các nền tảng số trong giải quyết thủ tục hành chính.

Do đó, tôi kiến nghị Dự thảo Văn kiện cần thể hiện rõ yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở chuyên nghiệp, hiện đại, có kỹ năng số, gắn với chế độ đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên. Chỉ khi người cán bộ xã “giỏi việc, thạo dân”, chúng ta mới thực hiện được mục tiêu xây dựng chính quyền phục vụ Nhân dân thật sự.

Thứ tư, cần phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Thực tiễn cho thấy, ở đâu người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì ở đó công việc chuyển động nhanh, dân tin tưởng, ủng hộ.

Tôi cho rằng, khi tăng cường phân quyền, cần đồng thời đề cao trách nhiệm cá nhân người đứng đầu. Cần có cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, không để tư tưởng “an toàn, né tránh” làm chậm tiến độ công việc.

Tôi cũng đề nghị tăng cường giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và Nhân dân, để hoạt động của chính quyền thật sự công khai, minh bạch, được kiểm soát bằng niềm tin và sự đồng thuận của dân.

Thứ năm, trong điều kiện mới, chính quyền cơ sở phải được trao quyền nhiều hơn trong quy hoạch, quản lý và phát huy tiềm năng phát triển địa phương, nhất là về nông nghiệp sạch, du lịch cộng đồng, xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Mô hình hai cấp chính quyền sẽ phát huy hiệu quả khi mỗi địa phương được chủ động hơn trong khai thác không gian phát triển, đồng thời gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển vùng và liên kết vùng.

Tôi kiến nghị Dự thảo Văn kiện cần bổ sung nội dung về trao quyền cho cơ sở trong tham gia xây dựng và thực hiện quy hoạch vùng, từ đó bảo đảm tính đồng bộ, phát huy lợi thế so sánh của từng địa bàn.

Tôi tin rằng, khi chính quyền cơ sở được trao đủ quyền, đủ điều kiện và đủ niềm tin, thì bộ máy sẽ vận hành hiệu quả, thực sự trở thành chính quyền của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, đúng như tinh thần mà Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định.