Sẵn sàng cho Ngày hội lớn của toàn dân

Trước thềm diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Lê Quang Mạnh đã có cuộc trao đổi với báo chí về tiến độ và chất lượng triển khai các nhiệm vụ bầu cử, các điểm mới của cuộc bầu cử cũng như nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến ngày bầu cử (15/3/2026).

Cụ thể hóa trách nhiệm, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ

Phóng viên: Chỉ còn ít ngày nữa sẽ diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Ông đánh giá như thế nào về tiến độ và chất lượng triển khai các nhiệm vụ bầu cử ở cả Trung ương và địa phương cho đến thời điểm này?

Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Lê Quang Mạnh: Thời gian qua, công tác chuẩn bị cuộc bầu cử đã được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, bài bản, đúng tiến độ và đúng quy định pháp luật. Toàn bộ quá trình triển khai được đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Trung ương và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Ở Trung ương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã hoàn thành việc ban hành 27/27 văn bản theo luật định, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho các khâu của quy trình bầu cử. Bên cạnh đó, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành thêm 14 nghị quyết, văn bản hướng dẫn và 34 văn bản giải đáp nghiệp vụ cho địa phương. Các văn bản này tập trung vào những vấn đề cụ thể từ cơ sở như hiệp thương, lập danh sách cử tri, tổ chức tiếp xúc cử tri, bảo đảm an ninh trật tự, ứng dụng công nghệ thông tin…, qua đó, bảo đảm tính thống nhất trong toàn hệ thống, hạn chế những sai sót dù là nhỏ nhất.

Hội đồng Bầu cử Quốc gia cũng đã tham mưu ban hành Kết luận số 03-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 46-CT/TW, trong đó, tiếp tục khẳng định yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với cuộc bầu cử trong bối cảnh có nhiều điểm mới về tổ chức bộ máy và phương thức quản lý. Đây không chỉ là sự nhấn mạnh về chính trị, mà còn là cơ sở để các cấp ủy, chính quyền địa phương cụ thể hóa trách nhiệm, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ.

Danh sách chính thức 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã được công bố sớm hơn thời hạn quy định, bảo đảm cơ cấu, thành phần và số dư theo quy định. Quy trình hiệp thương, giới thiệu, thẩm tra hồ sơ được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch, qua nhiều vòng xem xét, lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác. Đây là bước then chốt để bảo đảm chất lượng đại biểu ngay từ đầu vào.

Tại địa phương, các Ủy ban bầu cử cấp tỉnh, cấp xã được thành lập đúng thời hạn luật định. Danh sách hơn 73 triệu cử tri đã được niêm yết công khai tại 72.195 khu vực bỏ phiếu trong cả nước. Công tác rà soát danh sách được thực hiện nhiều vòng, có đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư để hạn chế tối đa sai sót. Ở từng điểm bỏ phiếu, việc chuẩn bị hòm phiếu, phòng bỏ phiếu, phương án bảo đảm an ninh, phòng cháy, chữa cháy, phương án dự phòng khi có tình huống phát sinh… đều đã được xây dựng cụ thể. Có thể nói, sự chuẩn bị không chỉ dừng ở chỉ đạo chung mà đã đi vào từng khu dân cư, từng tổ dân phố, từng thôn, bản.

Đến thời điểm này, có thể khẳng định các điều kiện cơ bản cho ngày bầu cử đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ, bài bản. Tuy nhiên, từ nay đến ngày 15/3/2026 là giai đoạn then chốt, đòi hỏi phải tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, không chủ quan, bảo đảm để mỗi lá phiếu của cử tri được thực hiện trong điều kiện thuận lợi, an toàn và đúng pháp luật.

Phóng viên: Cuộc bầu cử lần này có những điểm mới đáng chú ý nào, thưa ông?

Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Lê Quang Mạnh: Cuộc bầu cử lần này có một số điểm mới đáng chú ý, không chỉ ở phương diện tổ chức mà còn ở bối cảnh vận hành của hệ thống chính trị.

Thứ nhất, đây là lần đầu tiên chúng ta tổ chức bầu cử trong điều kiện triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính. Phạm vi quản lý của mỗi đơn vị hành chính rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn, yêu cầu về năng lực điều hành cũng cao hơn. Điều đó tác động trực tiếp đến việc xác định cơ cấu, phân bổ số lượng đại biểu và tổ chức các hội nghị hiệp thương. Nếu trước đây việc tiếp xúc cử tri hay tổ chức mạn đàm tiểu sử người ứng cử diễn ra trong không gian hẹp, thì nay phải bảo đảm người ứng cử có điều kiện tiếp cận đầy đủ các nhóm dân cư trong địa bàn rộng hơn. Đây là một thay đổi quan trọng, đòi hỏi sự chuẩn bị rất kỹ lưỡng.

Thứ hai, chuyển đổi số đã trở thành phương thức điều hành xuyên suốt. Việc kết nối, đối chiếu danh sách cử tri với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng các nền tảng như VNeID giúp nâng cao độ chính xác, hạn chế trùng lặp hoặc sai sót thông tin. Tuy nhiên, chúng tôi xác định rõ: công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Điều cốt lõi vẫn là trách nhiệm của con người trong việc rà soát, kiểm tra và chịu trách nhiệm về từng khâu, từng nhiệm vụ. Vì vậy, cùng với việc triển khai hệ thống số, công tác tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở được đặc biệt coi trọng.

Thứ ba, quy trình bầu cử được rút ngắn về thời gian so với các nhiệm kỳ trước. Việc rút ngắn này không làm giảm yêu cầu chặt chẽ của từng bước, mà buộc các cơ quan liên quan phải phối hợp nhịp nhàng hơn, xử lý công việc khoa học hơn, tránh chồng chéo. Có thể hình dung, mỗi khâu như một mắt xích trong chuỗi quy trình; nếu một mắt xích chậm hoặc thiếu chính xác sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ chung. Do đó, yêu cầu kỷ luật và tinh thần trách nhiệm được đặt ra cao hơn.

Thứ tư, chủ trương tăng số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, dự kiến 145 đại biểu ở Trung ương và 55 đại biểu tại địa phương. Điều này phản ánh định hướng tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội. Đại biểu hoạt động chuyên trách có điều kiện dành toàn bộ thời gian cho hoạt động Quốc hội, theo dõi sâu các lĩnh vực, từ đó nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghị trường. Đây không phải là thay đổi mang tính hình thức, mà gắn với yêu cầu hoàn thiện Nhà nước pháp quyền và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc về công tác bầu cử ngày 26/2 vừa qua, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn đặc biệt yêu cầu các cơ quan, địa phương, nhất là ở cơ sở tuyệt đối không được chủ quan, phải chuẩn bị kỹ lưỡng từng khâu, bám sát địa bàn. Trong bối cảnh cuộc bầu cử có nhiều điểm mới như đã nêu ở trên, sự thận trọng là hết sức cần thiết để bảo đảm mọi khâu được tổ chức chặt chẽ, vận hành ổn định, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử.

Thành công của cuộc bầu cử củng cố mạnh mẽ niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước

Phóng viên: Cả hệ thống chính trị đang tập trung cao độ cho giai đoạn nước rút, quyết định thành công của cuộc bầu cử. Vậy những nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến ngày bầu cử là gì, thưa ông?

Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Lê Quang Mạnh: Từ nay đến ngày bầu cử 15/3/2026 là giai đoạn nước rút, có ý nghĩa quyết định đối với thành công của cuộc bầu cử. Tinh thần chung đã được quán triệt rất rõ trong Kết luận số 03-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Hội nghị toàn quốc về công tác bầu cử ngày 26/02 vừa qua. Đó là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, không được chủ quan, lơ là, phải kiểm soát chặt chẽ từng khâu, từng việc, từng địa bàn.

Trên cơ sở đó, có 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là ở cấp cơ sở.

Thứ nhất, hoàn thiện ở mức cao nhất công tác quản lý dữ liệu và bảo đảm quyền bầu cử của công dân. Danh sách cử tri đã được niêm yết, nhưng vẫn phải tiếp tục rà soát, cập nhật biến động dân cư đến sát ngày bầu cử. Yêu cầu đặt ra là chính xác, đầy đủ, không để sót người đủ điều kiện và cũng không để xảy ra sai lệch. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bảo đảm thực thi một quyền hiến định của công dân. Cùng với đó là chuẩn bị đầy đủ điều kiện để những địa bàn đặc thù - hải đảo, vùng sâu, lực lượng vũ trang - thực hiện bỏ phiếu thuận lợi, đúng luật.

Thứ hai, tổ chức thực chất các hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử. Theo quy định, mỗi ứng cử viên đại biểu Quốc hội phải thực hiện tối thiểu 12 cuộc tiếp xúc cử tri. Trong bối cảnh đơn vị hành chính được sắp xếp lại, phạm vi địa bàn rộng hơn, yêu cầu đặt ra là phải phân bổ hợp lý, bảo đảm để cử tri thực sự được nghe, trao đổi và giám sát chương trình hành động của người ứng cử. Không để việc tiếp xúc chỉ dừng ở hình thức. Đây là khâu quan trọng để tăng cường sự hiểu biết, đồng thuận và trách nhiệm giữa người ứng cử và cử tri.

Thứ ba, tiếp tục nắm vững địa bàn, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng để bảo đảm an ninh, an toàn toàn diện. Các địa phương cần rà soát lại toàn bộ phương án bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, y tế, thông tin liên lạc…; đồng thời, tăng cường phối hợp liên ngành, duy trì chế độ trực sẵn sàng, chủ động nắm tình hình trên không gian mạng, kịp thời xử lý các thông tin sai lệch, xuyên tạc nếu có, bảo đảm môi trường ổn định, minh bạch cho cuộc bầu cử.

Thứ tư, chuẩn hóa quy trình bỏ phiếu và kiểm phiếu. Ngày bầu cử phải được tổ chức nghiêm túc, đúng luật, từ việc khai mạc, hướng dẫn quy trình để cử tri bỏ phiếu, niêm phong hòm phiếu đến kiểm phiếu và lập biên bản. Mỗi cán bộ tổ bầu cử cần tiếp tục được tập huấn kỹ lưỡng, “cầm tay chỉ việc” để thực hiện đúng quy trình, không để xảy ra sai sót dù là nhỏ nhất. Việc tổng hợp, báo cáo và công bố kết quả phải đúng thời hạn theo quy định của pháp luật, bảo đảm tính công khai, minh bạch.

Bên cạnh đó, các địa phương cần thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị: công tác bầu cử phải gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội và giữ vững quốc phòng, an ninh; không được để việc tổ chức bầu cử làm gián đoạn hoạt động sản xuất, sinh hoạt của nhân dân mà ngược lại, cần tạo không khí ổn định, tin tưởng để ngày bầu cử thực sự là đợt sinh hoạt chính trị dân chủ và trách nhiệm của toàn dân.

Tóm lại, từ nay đến ngày 15/3/2026, yêu cầu cao nhất là rà soát kỹ lưỡng, điều hành chặt chẽ, xử lý kịp thời các tình huống phát sinh và giữ vững kỷ luật trong toàn hệ thống. Khi từng khâu được chuẩn bị chu đáo, từng cán bộ nêu cao trách nhiệm, thì kết quả cuộc bầu cử sẽ phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước.

Phóng viên: Từ những kết quả đã đạt được trong công tác triển khai và những nhiệm vụ trọng tâm mà cả hệ thống chính trị đang dồn lực thực hiện, ông kỳ vọng như thế nào về kết quả cuộc bầu cử?

Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Lê Quang Mạnh: Từ những kết quả đã đạt được đến thời điểm này và tinh thần tập trung cao độ của cả hệ thống chính trị, tôi tin tưởng cuộc bầu cử sẽ được tổ chức thành công tốt đẹp. Đặc biệt, tôi kỳ vọng rất lớn vào chất lượng đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ tới.

Việc bảo đảm cơ cấu hợp lý, tăng tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách và thực hiện quy trình giới thiệu, thẩm tra nghiêm túc sẽ góp phần hình thành một Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp có đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm để thực hiện tốt chức năng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, của địa phương trong nhiệm kỳ mới. Thành công không chỉ nằm ở tỷ lệ cử tri cả nước đi bỏ phiếu, thực hiện quyền dân chủ của mình mà còn ở hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử sau đó.

Tôi tin tưởng rằng, cuộc bầu cử lần này sẽ tiếp tục củng cố mạnh mẽ niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Niềm tin ấy không đến từ khẩu hiệu, mà từ cách tổ chức công việc cụ thể: công khai danh sách cử tri, tạo điều kiện để cử tri tiếp xúc, đối thoại với người ứng cử, xử lý kịp thời kiến nghị, phản ánh. Khi người dân cảm nhận rõ quyền làm chủ của mình được tôn trọng và bảo đảm, đó là giá trị sâu sắc nhất của một cuộc bầu cử dân chủ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!