Phát triển đô thị phù hợp không gian mới

Trước sáp nhập, 3 tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định có 38 đô thị được công nhận bao gồm: 1 đô thị loại I (thành phố Hoa Lư), 2 đô thị loại II (thành phố Nam Định và Phủ Lý), 1 đô thị loại III (thành phố Tam Điệp), 3 đô thị loại IV và 31 đô thị loại V.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh có 32 phường được thành lập mới. Những năm qua, diện mạo đô thị, nông thôn của tỉnh có nhiều khởi sắc với tỷ lệ đô thị hóa tăng nhanh, từ 24,17% năm 2021 lên 36% năm 2025 (tính theo các khu vực đã được phân loại đô thị). Đáng chú ý, công tác chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh ở một số đô thị bước đầu được quan tâm, giúp hình thành nền tảng chính quyền điện tử.

Ngay khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Ninh Bình đã xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC) tỉnh để vận hành khai thác dữ liệu, hệ thống thiết bị mạng và các thiết bị phụ trợ khác. Hiện nay, IOC đã tích hợp, kết nối với hệ thống thông tin hiện có của các sở, ngành với phần mềm ứng dụng tích hợp online: Cổng dịch vụ công và Hệ thống thông tin một cửa điện tử tỉnh, Quản lý văn bản và điều hành, y tế.

Riêng tại IOC Phủ Lý, các chỉ số cơ bản về kinh tế - xã hội được các ngành cung cấp số liệu và cập nhật vào hệ thống theo định kỳ. Phủ Lý duy trì hoạt động của Trung tâm Điều hành đô thị thông minh IOC để thu thập, phân tích, chuẩn hóa dữ liệu phục vụ sự chỉ đạo, điều hành của phường. Ngoài phường Phủ Lý, một số đô thị khác trên địa bàn tỉnh cũng đã đưa vào vận hành IOC, tạo tiền đề cho đổi mới quản lý nhà nước.

Mặc dù hoạt động tại các IOC mang lại kết quả nhất định, nhưng thực tế hệ thống kết cấu hạ tầng nhìn chung vẫn thiếu tính đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới. Kết quả xây dựng đô thị thông minh mới chủ yếu tập trung vào dịch vụ hành chính mà thiếu sự đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật thông minh và chưa hình thành được nền tảng dữ liệu dùng chung (Big Data/GIS) thống nhất toàn tỉnh.

Nguyên nhân do công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch còn bất cập, thiếu tầm nhìn tổng thể và liên kết vùng sau sáp nhập. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, cơ chế thu hút nguồn lực ngoài nhà nước, nhất là hợp tác công - tư (PPP) chưa đủ hấp dẫn; hệ thống cơ sở dữ liệu nền tảng phục vụ quản lý phát triển hạ tầng còn phân tán, chưa được số hóa đồng bộ…

Nhằm tạo bứt phá trong phát triển đô thị, tỉnh xây dựng Đề án phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại theo định hướng Đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo. Mục tiêu của Đề án là tạo lập nền tảng hạ tầng vững chắc, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh; phấn đấu đến năm 2030 tỉnh Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hoạt động đô thị thông minh, công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, phát triển đô thị được xây dựng trên nền tảng GIS (hệ thống thông tin địa lý) thống nhất cho toàn tỉnh; triển khai hệ thống giao thông thông minh (ITS) để cung cấp bản đồ cảnh báo và thông tin giao thông trực tuyến theo thời gian thực; hoàn thiện và mở rộng phạm vi áp dụng hồ sơ sức khỏe điện tử hợp nhất cho người dân; tỷ lệ thanh toán trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính và dịch vụ công đạt tối thiểu 85%; có 100% khu, điểm du lịch trọng điểm áp dụng hệ thống vé điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt…

Các ứng dụng thông minh trọng yếu được triển khai như: Quản trị thông minh với việc nâng cấp Trung tâm Điều hành thông minh tỉnh, tích hợp sâu dữ liệu thời gian thực từ các lĩnh vực (giao thông, y tế, môi trường, đất đai) phục vụ chỉ đạo điều hành.

Quy hoạch thông minh tập trung xây dựng bản sao số (Digital Twin) cho khu vực đô thị trung tâm Hoa Lư và Quần thể danh thắng Tràng An để phục vụ công tác quy hoạch, quản lý xây dựng và bảo tồn di sản.

Giao thông thông minh (ITS), triển khai hệ thống camera giám sát, điều khiển đèn tín hiệu tự động, hệ thống phạt nguội và quản lý bãi đỗ xe thông minh trên phạm vi toàn tỉnh.

Du lịch thông minh, đẩy mạnh xây dựng hệ thống du lịch thông minh đa nền tảng (cổng thông tin, app du lịch), triển khai vé điện tử liên thông và công nghệ thực tế ảo (VR/AR) tại các điểm di sản.

Quá trình thực hiện luôn coi trọng và lấy văn hóa làm nền tảng, hạ tầng kết nối làm động lực, phát triển công nghiệp, đô thị và kinh tế biển làm trụ cột. Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu làm động lực cốt lõi để xây dựng đô thị thông minh. Phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng số, công nghệ số trên nguyên tắc “hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn, hiệu quả, tránh lãng phí”; ưu tiên phát triển nền tảng dữ liệu dùng chung và ứng dụng AI, IoT để tối ưu hóa quản lý, phục vụ đời sống nhân dân và mục tiêu kinh tế số.

Ông Nguyễn Đình Khánh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: Phát triển đô thị thông minh, nâng cao đời sống Nhân dân là xu thế phát triển tất yếu, lấy con người làm trung tâm phục vụ. Đây là nhiệm vụ chiến lược, cấp bách, nhằm cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030; đồng thời là bước ngoặt quan trọng chuyển đổi từ tư duy phát triển hạ tầng đơn lẻ, truyền thống sang phát triển hạ tầng kết nối liên vùng, tích hợp công nghệ số và quản trị thông minh, hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, tạo động lực đột phá để nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Mở rộng địa giới hành chính tỉnh Ninh Bình có nhiều lợi thế phát triển, trong đó mục tiêu xuyên suốt là xây dựng hình thành trung tâm công nghiệp - du lịch - dịch vụ - logistics cấp vùng gắn với phát triển đô thị di sản. Hiện nay, chuyển đổi số bước đầu đã có nền tảng: đã có quy hoạch hình thành IOC tại một số đô thị, dịch vụ công trực tuyến được triển khai, tạo tiền đề mở rộng sang quản trị hạ tầng thông minh như giao thông, môi trường, năng lượng…

Đón Xuân Bính Ngọ với niềm tin về một năm mới thắng lợi mới - tỉnh Ninh Bình tiếp tục có nhiều khởi sắc bởi có chủ trương, chính sách lớn của Trung ương về hạ tầng - đô thị - chuyển đổi số soi đường, mở lối, tạo hành lang pháp lý, nguồn lực và cơ hội cho các dự án hạ tầng khung, hạ tầng số, đô thị thông minh phát triển. Ninh Bình hôm nay đang có những bước đi mạnh mẽ để xây dựng thành phố thông minh, mang lại nhiều tiện ích phục vụ và nâng cao đời sống nhân dân.