Kỳ I

KHI DƯ LUẬN ĐƯỢC HÌNH THÀNH

CHỈ SAU MỘT CÚ CHẠM

Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, giờ đây chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, mỗi người đều có thể trở thành người tạo lập và lan truyền thông tin. Nhưng cũng từ đó, tin giả, thông tin xấu độc, thông tin sai lệch và các luận điệu xuyên tạc có điều kiện lan rộng với tốc độ nhanh. Trong bối cảnh hơn 80% dân số sử dụng internet và mạng xã hội, tại Ninh Bình việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội.

Cách đây không lâu kênh youtube “Báo Ninh Bình News” và trang facebook “Tin tức Ninh Bình” đã đăng tải hàng trăm video, tuy nhiên không ít trong số đó lại có nội dung sai lệch liên quan đến tình hình chính trị, công tác tổ chức cán bộ, công tác bầu cử, các Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương khoá XIII và thông tin ảnh hưởng đến uy tín của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Các video này nhanh chóng lan rộng, thu hút đông đảo lượt xem và chỉ đến khi có sự vào cuộc của cơ quan Công an, những thông tin đó mới được ngăn chặn và vô hiệu hoá.

Tại cơ quan Công an, đối tượng N.M.T (sinh năm 1995, trú tại phường Hoa Lư) là chủ của 2 tài khoản nói trên đã khai nhận việc tự lập kênh và đăng tải các nội dung sai lệch chỉ để tăng lượt xem, lượt tương tác và kiếm tiền. Vậy là, chỉ vì lợi nhuận có thể kiếm được trên kênh youtube, đối tượng đã bất chấp những quy định của pháp luật, gây ra nhiều hệ luỵ cho xã hội. Từ thông tin sai lệch mà N.M.T cung cấp làm dấy lên hoài nghi, gây tâm lý hoang mang, thậm chí có thể tạo ra những phản ứng dây chuyền trong một bộ phận nhân dân, đặc biệt là trước thềm các sự kiện trọng đại của đất nước, của tỉnh như cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng...

Trên thực tế, câu chuyện ấy không phải cá biệt, nó đang lặp lại mỗi ngày, dưới nhiều hình thức khác nhau. Theo thống kê của Phòng An ninh mạng, phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh), chỉ tính từ đầu năm 2025 đến nay, Công an tỉnh Ninh Bình đã phát hiện, đấu tranh, vô hiệu hoá 881 thông tin xấu độc… Từ những thông tin về đời sống xã hội, kinh tế, môi trường, đến các vấn đề chính trị, tư tưởng nhạy cảm đều được lan truyền gần như tức thời. Một đoạn video cắt ghép, một hình ảnh không rõ nguồn gốc, một dòng trạng thái giật gân, giật tít… có thể lan đi trước khi sự thật kịp lên tiếng. Đáng lo hơn, khoảng cách giữa “đúng-sai”, “thật-giả” ở các thông tin này đôi khi chỉ được phân định sau vài cú nhấp chuột.

Đối với một địa phương đang phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư như Ninh Bình, những thông tin sai lệch đó không chỉ tác động đến nhận thức xã hội mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường đầu tư, hình ảnh điểm đến và niềm tin của người dân đối với các chủ trương phát triển của địa phương.

Theo Thượng tá Phạm Văn Sáu, Phó Trưởng phòng An ninh mạng, phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh):

Có thể thấy, không gian mạng đã không còn là “thế giới ảo” đơn thuần, những gì diễn ra ở đó đang tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và hành động của con người trong đời sống thực, đặc biệt là trong bối cảnh lượng người dùng mạng xã hội và internet tăng chóng mặt trong những năm gần đây. Theo thống kê của các cơ quan chức năng, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình hiện có hơn 80% dân số dùng mạng xã hội, internet. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên một “mặt trận” mới, đó là mặt trận không gian mạng.

Mỗi ngày trên không gian mạng xuất hiện vô số thông tin, được lan truyền nhanh chóng, nội dung không chỉ dừng ở những câu chuyện đời sống thường nhật, mà còn tập trung vào các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước.

Ở Ninh Bình, các vấn đề thường bị lợi dụng để “hướng lái” dư luận có thể kể đến như: Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, hoạt động du lịch và các vấn đề xã hội khác… Điểm chung của các thông tin này là khai thác tâm lý tò mò, hiếu kỳ, lo lắng của người dân, từ đó dẫn dắt nhận thức theo hướng tiêu cực, thậm chí bóp méo bản chất vấn đề. Điều đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, những thông tin sai lệch không xuất phát từ sự chống đối có tổ chức, mà bắt đầu từ sự thiếu kiểm chứng, chia sẻ theo cảm xúc, tiếp nhận thông tin theo cảm tính. Nhưng khi lan truyền trên mạng xã hội, chúng nhanh chóng bị lợi dụng, thổi phồng.

Đặc biệt, khi các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, của tỉnh đi vào cuộc sống cũng là lúc những luồng thông tin không chính thống, thông tin sai lệch tìm cách len vào. Một trong những ví dụ điển hình là quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính trong thời gian qua. Tại Ninh Bình, mạng xã hội xuất hiện nhiều luồng thông tin: Có người lo lắng về thay đổi địa giới hành chính, có người băn khoăn về tên gọi, truyền thống, thậm chí có những bình luận suy diễn, gán ghép, xuyên tạc chủ trương, gây chia rẽ, mất đoàn kết trong nhân dân… Trong khi thực tế, đây là bước đi tất yếu trong tiến trình cải cách bộ máy theo tinh thần các nghị quyết của Trung ương, nhằm xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiện đại, phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Tuy nhiên, với những luồng thông tin như vậy, nếu chỉ tập trung vào việc “chặn” và “xóa”, cuộc đấu tranh sẽ luôn ở thế bị động. Bởi dòng chảy thông tin trên mạng xã hội không bao giờ dừng lại, xóa một nội dung hôm nay, ngày mai có thể xuất hiện nhiều nội dung khác. Khoảng trống thông tin chính thống dù là nhỏ nhất sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi những nguồn tin không kiểm chứng.

Chia sẻ về vấn đề này, đồng chí Nguyễn Thị Kim Phượng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ cho rằng:

Cũng theo đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ: Tâm lý tiếp nhận thông tin nhanh nhưng thiếu kiểm chứng của một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ cũng rất đáng lo ngại. Điều này tạo điều kiện cho tin giả, thông tin sai sự thật dễ dàng tác động đến nhận thức xã hội.

Khác với những thách thức truyền thống có thể nhận diện rõ ràng, các nguy cơ trên không gian mạng thường rất tinh vi và khó lường. Những thông tin xuyên tạc, bóp méo sự thật hiếm khi xuất hiện dưới dạng thô sơ, trực diện. Chúng thường được “ngụy trang” bằng lớp vỏ của những câu chuyện đời thường, những vấn đề xã hội đang được quan tâm, hoặc những mối bận tâm rất con người như môi trường, giáo dục, y tế, đời sống dân sinh…

Một thủ đoạn phổ biến khác là “nửa thật - nửa giả”, lấy một phần thông tin có thật, rồi thêm thắt chi tiết sai lệch, suy diễn chủ quan để dẫn dắt người đọc đi theo một hướng định sẵn. Khi sự thật bị pha trộn, người tiếp nhận rất khó phân biệt nếu không có kỹ năng kiểm chứng thông tin. Đáng chú ý, với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), việc tạo ra hình ảnh, video, giọng nói giả mạo đang trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Điều này khiến việc nhận diện thông tin sai lệch ngày càng khó khăn...

Thực tiễn ấy đòi hỏi một sự chuyển biến căn bản trong tư duy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, từ phòng thủ sang chủ động chiếm lĩnh không gian mạng. Không chỉ “chống”, mà phải “xây”; không chỉ xử lý hậu quả, mà phải định hướng từ sớm, từ xa. Lấy cái đẹp dẹp cái xấu, dùng thông tin tích cực để lan tỏa và dẫn dắt.

Trước yêu cầu mới của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Ban Chỉ đạo 35 các cấp đã được thành lập và phát huy tốt vai trò “tuyến đầu” trong cung cấp thông tin; nắm bắt và định hướng dư luận xã hội; trực tiếp đấu tranh phản bác, xử lý thông tin xấu độc. Nhờ đó công tác này ngày càng được triển khai bài bản, thống nhất, toàn diện, quyết liệt và đi vào chiều sâu. Sự ra đời của Ban Chỉ đạo 35 không chỉ là một bước đi về tổ chức, mà còn thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, giúp hình thành “lá chắn” nhiều tầng, phát hiện và xử lý kịp thời thông tin sai trái.

Trên tinh thần “lấy xây để chống, lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, nhiều giải pháp “phủ xanh” thông tin tích cực trên không gian mạng đang được triển khai đồng bộ ở cả 3 mặt trận: Tuyên truyền trong hệ thống chính trị; tuyên truyền trên báo chí, phát thanh, truyền hình và tuyên truyền trên internet, mạng xã hội với nhiều chiến dịch truyền thông quy mô lớn khi có các sự kiện trọng đại của đất nước, của tỉnh, thu hút hàng trăm nghìn lượt tương tác, tiếp cận thông tin. Mật độ dày đặc của thông tin tích cực đã phần nào làm thu hẹp không gian tồn tại của thông tin xấu độc, khiến các luận điệu xuyên tạc khó lan truyền, khó tạo hiệu ứng đám đông.

Cùng với đó, công tác rà soát, nắm tình hình, phối hợp đấu tranh, xử lý một số đối tượng chống phá, phát tán thông tin giả, thông tin xấu độc ngày càng hiệu quả, tạo sức răn đe, cảnh tỉnh đối tượng khác.

Đặc biệt, xác định công tác tư tưởng là công tác đi trước, mở đường, Ban Chỉ đạo 35 Tỉnh uỷ Ninh Bình đã tổ chức các hội nghị chuyên đề tại một số xã, phường nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đặc biệt là trang bị các kiến thức để nhận diện tin giả, phòng tránh và ngăn chặn, xử lý thông tin xấu độc, từ đó nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, nhất là những người trẻ. Đồng thời đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong việc chia sẻ thông tin tích cực, bài viết chuyên sâu với phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “lấy thông tin tích cực đẩy lùi thông tin tiêu cực”, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ hình ảnh, uy tín của Đảng, chính quyền địa phương và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Từ định hướng chung, các địa phương, đơn vị từng bước xây dựng lực lượng nòng cốt, hình thành mạng lưới phối hợp giữa các cơ quan chức năng, báo chí, đoàn thể và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Công tác nắm bắt dư luận, phát hiện sớm các vấn đề nhạy cảm, kịp thời cung cấp thông tin chính thống được chú trọng hơn bao giờ hết.

Thông qua sự phối hợp của các lực lượng, nhiều thông tin đã được kịp thời cung cấp, định hướng; các vấn đề dư luận quan tâm được giải thích rõ ràng, hạn chế hình thành “điểm nóng” trên không gian mạng. Các cơ quan báo chí địa phương cũng tăng cường sản xuất và lan tỏa các sản phẩm truyền thông chất lượng cao, đa dạng về hình thức từ bài viết chuyên sâu, video, infographic đến các chương trình tương tác số hiện đại, giúp cung cấp dòng thông tin chính thống chủ lưu, phủ xanh không gian mạng bằng những giá trị tích cực.

Một chuyển biến đáng chú ý là sự phát triển của hệ thống các trang thông tin, fanpage của các cơ quan, đơn vị, địa phương. Ở đó, hàng nghìn tin, bài, hình ảnh tích cực về phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, du lịch, an sinh xã hội… được lan tỏa mỗi năm. Những câu chuyện đẹp, những tấm gương người tốt, việc tốt, những thành quả phát triển của tỉnh dần hình thành dòng chảy thông tin tích cực trên không gian mạng.

Thiết nghĩ, khi niềm tin của Nhân dân với Đảng được củng cố vững chắc bằng những kết quả phát triển kinh tế - xã hội; khi mỗi cán bộ, đảng viên thực sự nêu gương sáng về tinh thần trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; khi dòng thông tin tích cực được “phủ xanh”… thì công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng sẽ có thêm sức mạnh từ thực tiễn, tạo dựng “lá chắn” vững chắc trước các quan điểm sai trái, thù địch và góp phần giữ vững trận địa tư tưởng trong tình hình mới.

Kỳ 2: Những “lá chắn thép” và thế trận lòng dân trên không gian số