Kiên cường “trận địa” tư tưởng trên không gian mạng (Kỳ III)

Khi các thuật toán thao túng tâm lý đám đông và tin giả ngày càng tinh vi, trận tuyến đấu tranh trên môi trường mạng đòi hỏi những “lộ trình” mang tính chiến lược dài hạn. Trong đó, việc luôn giành thế chủ động với những giải pháp mang tính đột phá nhằm cấu trúc lại toàn bộ tuyến phòng thủ tư tưởng: Làm chủ công nghệ để chủ động dự báo dư luận từ sớm, liên kết hành lang pháp lý, siết chặt trách nhiệm của các ban, ngành, và xây dựng cơ chế truyền thông thông minh là “chìa khóa” then chốt để khơi sâu sức mạnh nội sinh, biến mỗi người dân trở thành một chiến sỹ trên mặt trận tư tưởng nhằm giữ gìn không gian mạng lành mạnh, tăng cường đồng thuận xã hội, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Nhìn lại hành trình hơn 7 năm triển khai Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, những chuyển biến sâu sắc trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh không chỉ khẳng định tầm nhìn đúng đắn của Đảng, mà còn tạo dựng nên một nền tảng tư tưởng vững chắc, bảo vệ địa phương trước các nguy cơ xâm lấn an ninh tư tưởng trong thời kỳ mới.

Tuy nhiên, nhiệm vụ ấy đang đặt ra những yêu cầu mới khi Ninh Bình đang đứng trước bước ngoặt lịch sử - hiện thực hóa khát vọng vươn mình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm đô thị di sản thiên niên kỷ và cực tăng trưởng mới của vùng.

Dưới góc độ quản trị chiến lược, bất kỳ một cuộc chuyển dịch mô hình phát triển nào cũng đều tạo ra những “vùng trũng” về mặt tâm lý và dư luận xã hội. Khi các chủ trương lớn về quy hoạch, sáp nhập hành chính, dịch chuyển lao động và cơ cấu kinh tế được triển khai rộng khắp, tâm tư của cán bộ, đảng viên và Nhân dân không tránh khỏi những băn khoăn, xáo trộn tự nhiên. Lịch sử đã chứng minh: Giai đoạn chuyển dịch trạng thái luôn là thời điểm hệ thống dễ bị tổn thương nhất. Đó là lúc các thế lực thù địch, cơ hội chính trị lập tức “vũ khí hóa thông tin”, lợi dụng độ trễ của truyền thông chính thống để tung tin đồn thất thiệt, thổi phồng các vướng mắc dân sinh nhỏ lẻ thành những mâu thuẫn thể chế hòng phá hoại sự đồng thuận - thứ vốn được coi là sinh mệnh của mọi kế hoạch phát triển.

Mặt khác, khi đã định vị là một Đô thị di sản tầm vóc quốc tế, “trận địa tư tưởng” không còn là câu chuyện đóng cửa phòng ngự trong nội bộ. Mỗi luồng thông tin độc hại, mỗi vết rạn niềm tin nếu không được xử lý từ sớm, từ xa sẽ ngay lập tức bị khuếch đại xuyên biên giới, làm tổn hại đến hình ảnh, uy tín đối ngoại và môi trường thu hút đầu tư của tỉnh. Chính vì vậy, trận tuyến này không còn dừng lại ở việc đối thoại hay răn đe đơn thuần. Đối mặt với ma trận thuật toán biến ảo, đây thực sự là một cuộc chiến sinh tử về quản trị dữ liệu, kiểm soát thông tin, nhằm bảo vệ vững chắc bệ đỡ lòng dân, bảo đảm cho con tàu phát triển của địa phương luôn đi đúng hướng.

Sự cấp bách này xuất phát từ thực tế: Những âm mưu, luận điệu xuyên tạc, công kích về chính trị và phá hoại đồng thuận xã hội của các thế lực thù địch giờ đây không còn sử dụng những phương thức thủ công, thô sơ, mà đã được “vũ khí hóa” bằng một ma trận công nghệ cao. Trận tuyến đấu tranh vì thế cũng dịch chuyển toàn diện; thách thức lớn nhất hiện nay không đơn thuần nằm ở sự xuất hiện của các tin tức bịa đặt, mà đáng sợ hơn là sự chuyển dịch tinh vi trong cách thức tiếp cận, thao túng tâm lý, nhận thức và khả năng nhắm mục tiêu chính xác đến từng nhóm đối tượng của các thế lực thù địch.

Thủ đoạn “ngụy trang dân sự” này càng trở nên nguy hiểm khi có sự tiếp sức của trí tuệ nhân tạo (AI). Bằng các công cụ nhào nặn thông tin sâu (Deepfake), các đối tượng cơ hội có thể giả mạo tiếng nói, hình ảnh lãnh đạo với độ chân thực gần như tuyệt đối nhằm đánh lừa dư luận. Đáng ngại hơn, các thế lực thù địch đang lợi dụng triệt để thuật toán phân phối kích động cảm xúc của các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới để “bẫy” người dùng vào các “vùng lõm thông tin” (filter bubble). Trong bối cảnh thói quen tiếp nhận của cư dân mạng dịch chuyển mạnh sang các video ngắn, lười phân tích sâu, dòng thông tin bẩn dễ dàng dắt mũi người đọc bằng cảm xúc thay vì lý trí.

Thực tế cam go này chính là mệnh lệnh bắt buộc chúng ta không thể tiếp tục duy trì tư duy phòng ngự bị động, chạy theo giải quyết từng vụ việc đơn lẻ. Để bẻ gãy các đợt “sóng ngầm” tư tưởng từ sớm, từ xa, giải pháp căn cơ đầu tiên là phải đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn nhằm nhận diện chính xác bản chất của các phương thức chống phá mới. Đồng thời, thách thức từ công nghệ biến ảo phải được bẻ gãy bằng chính tầm nhìn quản trị công nghệ; thông qua việc tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại để xây dựng các công cụ rà quét, dự báo dư luận, chuyển trạng thái từ “chạy theo xử lý” sang “chủ động kiểm soát” hệ sinh thái số.

Với đặc thù địa phương có đông đồng bào theo đạo Công giáo, có các vùng đồng bào dân tộc Mường sinh sống tập trung, cùng hệ thống các khu công nghiệp, khu du lịch lớn và địa bàn duyên hải rộng mở, tỉnh Ninh Bình luôn phải đối mặt với nguy cơ các đối tượng xấu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, đất đai, chủ quyền biển đảo để kích động dư luận. Trong trận địa phức tạp đó, việc nâng cao nhận thức, kỹ năng và bản lĩnh cho người dân không còn là giải pháp tình huống, mà đã trở thành mục tiêu chiến lược tối cao: Chuyển hóa người dân từ thế “được bảo vệ” sang thế “chủ động tiến công”.

Thực tế chứng minh, kẻ địch không chỉ công kích vào các vấn đề vĩ mô mà thường tinh vi khoét sâu vào những băn khoăn, bức xúc dân sinh hoặc lợi dụng lòng yêu nước và tinh thần hướng về biên cương, biển đảo để gieo rắc tâm lý hoài nghi. Khi “sức đề kháng” của mỗi cư dân mạng được xây dựng vững chắc từ gốc rễ, ma trận tin giả, thông tin xấu, độc sẽ tự động bị vô hiệu hóa.

Ông Đào Quảng Minh, Trưởng thôn Trung Chính, xã Gia Lâm cho biết: “Thôn Trung Chính hiện có hơn 200 hộ dân với khoảng 30% đồng bào dân tộc Mường. Hiện nay, bà con tiếp cận internet và sử dụng điện thoại thông minh rất nhanh. Nếu không được định hướng, người dân rất dễ bị dắt mũi bởi các tin đồn thất thiệt. Biện pháp cốt lõi của Chi ủy chi bộ thôn là giúp bà con biết phân biệt đâu là nguồn tin chính thống, đâu là thông tin bịa đặt thông qua các buổi họp dân, sinh hoạt đoàn thể, từ đó xây dựng ý thức tự sàng lọc thông tin ngay tại cơ sở”.

Trận địa tư tưởng không ở đâu xa mà hiện diện ngay trong những hành động thường ngày của mỗi công dân, bất kể họ đang lao động sản xuất ở nhà máy, trên cánh đồng hay đang thực hiện nhiệm vụ, bám biển sản xuất ở những nơi đầu sóng ngọn gió…

Anh Nguyễn Văn Mạnh, ngư dân đồng bào Công giáo, xóm 10B, xã Bình Minh cho biết: “Đặc thù công việc khai thác thủy hải sản khiến tôi và anh em ngư dân thường xuyên phải xa nhà nhiều ngày liên tục trên biển, điều kiện tiếp cận thông tin sóng chập chờn. Qua các hội nhóm mạng xã hội, chúng tôi nhận được rất nhiều luồng thông tin phức tạp, thậm chí có những bài viết đưa tin sai lệch về tình hình biển đảo hòng gây hoang mang trong dư luận. Bản thân tôi luôn nhắc nhở anh em trên tàu chỉ theo dõi, nắm bắt tin tức từ cơ quan báo chí chính thống, tuyệt đối không chia sẻ nội dung chưa kiểm chứng.

Câu chuyện của những người dân bình dị, từ người trưởng thôn nơi đại ngàn đến người ngư dân kiên cường trên sóng nước, đã chứng minh một chân lý sâu sắc: Thế trận lòng dân trên môi trường mạng được dệt thành từ chính ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân. Từ việc từ chối chia sẻ tin “bẩn”, không bình luận theo cảm tính, đến việc chủ động lan tỏa những câu chuyện “mắt thấy tai nghe” về sự đổi thay tích cực của địa phương, tất cả đang biến mỗi tài khoản cá nhân trên mạng xã hội thành một pháo đài tư tưởng.

Tại cơ sở, khi đội ngũ cán bộ, đảng viên, cựu chiến binh và những người có uy tín trong cộng đồng thực sự phát huy vai trò là những “cột mốc niềm tin”, chúng ta sẽ quy tụ, phát huy được sức mạnh tổng hợp của toàn dân. Đó chính là lớp “lá chắn mềm” kiên cố nhất, giữ cho dòng chảy thông tin chủ lưu luôn trong sạch, lành mạnh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Nếu mỗi người dân là một chiến sĩ tư tưởng trên môi trường mạng, thì các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan báo chí và lực lượng chuyên trách chính là những “pháo đài” kiên cố, giữ vai trò dẫn dắt, định hướng và giữ vững trận địa tư tưởng từ cơ sở. Tại thôn 1 Hải Minh, xã Hải Anh, những cựu chiến binh năm xưa từng cầm súng bảo vệ Tổ quốc, hôm nay lại tiếp tục xung kích trên một mặt trận mới - mặt trận bảo vệ niềm tin và những giá trị cách mạng.

Cựu chiến binh Trần Thế Sơn, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn 1 Hải Minh, xã Hải Anh chia sẻ: “Chi hội Cựu chiến binh thôn hiện có 79 hội viên, trong đó có 15 đảng viên. Không chỉ gương mẫu phát triển kinh tế, chúng tôi thường xuyên lồng ghép nội dung đấu tranh tư tưởng vào các buổi sinh hoạt Hội; nhắc nhở hội viên, con cháu nâng cao cảnh giác trước ma trận thông tin trên mạng, kịp thời giải thích cho bà con hiểu đúng bản chất sự việc. Đó là trách nhiệm giữ gìn thành quả cách mạng của cha anh”.

Song hành với các cựu chiến binh - những “cột mốc niềm tin” trực tiếp định hướng dư luận tại cơ sở, trên không gian mạng, báo chí chính thống chính là lực lượng xung kích chủ lực. Tuy nhiên, để lực lượng xung kích này phát huy tối đa vai trò dẫn dắt, tạo dựng “sức đề kháng” toàn diện cho Nhân dân trước ma trận tin giả, thông tin xấu độc, thì vũ khí tiên quyết chính là một dòng thông tin chủ lưu luôn minh bạch, kịp thời từ phía chính quyền.

Điều này đòi hỏi phải tăng cường vai trò của người phát ngôn ở các cấp, các ngành, các địa phương trong việc cung cấp thông tin chính thống. Khi những băn khoăn, bức xúc của người dân được người phát ngôn giải đáp một cách thẳng thắn, công khai, các thế lực thù địch sẽ không còn “khoảng trống thông tin” để xuyên tạc.

Đồng thời, trên mặt trận tư tưởng này, các cơ quan báo chí, truyền thông phải giữ vai trò là bộ lọc dòng chảy thông tin. Nhiệm vụ cấp bách là phải tăng cường quản lý, giáo dục đội ngũ cán bộ, phóng viên báo chí cả về bản lĩnh chính trị lẫn đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm mỗi bài viết, mỗi sản phẩm báo chí không chỉ nhanh, nhạy mà phải là một điểm tựa vững chắc về niềm tin cho dư luận xã hội.

Trong bối cảnh các luồng thông tin đan xen, thật - giả lẫn lộn ấy, nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh thẳng thắn nhìn nhận: Trong môi trường truyền thông hiện nay, việc đấu tranh không chỉ dừng lại ở việc chỉ ra cái sai, mà quan trọng hơn là phải làm cho cái đúng trở nên thuyết phục, gần gũi và lan tỏa mạnh mẽ hơn.

Tuy nhiên, trận chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới là một cuộc chiến đấu toàn diện, đòi hỏi sự hiệp đồng tác chiến của cả hệ thống chính trị dưới sự dẫn dắt của Đảng. Nhiệm vụ này không thể tách rời giữa “xây” và “chống”, mà phải lấy “xây” làm căn cơ, lâu dài.

Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là một hành trình bền bỉ, cam go và quyết liệt. Trận tuyến ấy hiện diện ngay trên từng tài khoản cá nhân, từng dòng trạng thái, từng nút chia sẻ mỗi ngày. Khi chúng ta có được sự nghiêm minh của hành lang pháp lý, sự sắc bén của giải pháp công nghệ, cùng một thế trận lòng dân kiên cố được dệt nên từ ý thức của mỗi người dân - chiến sĩ, trận địa tư tưởng sẽ luôn được giữ vững.

Mỗi thông tin đúng đắn được lan tỏa là một viên gạch xây nên bức tường thành nhận thức. Giữ vững “trận địa” tư tưởng hôm nay chính là giữ vững nền tảng chính trị, giữ vững niềm tin và tạo động lực tinh thần mạnh mẽ để mỗi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh góp sức dựng xây đưa Ninh Bình vững bước trên con đường phát triển nhanh, toàn diện và bền vững trong kỷ nguyên mới.