Trọng trách của những “người vác tù và" trong thời đại số

Khối lượng công việc nhiều- thách thức lớn.

Theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ, vai trò của thôn, tổ dân phố đã được mở rộng đáng kể với 9 hoạt động tự quản và 7 hoạt động phối hợp, hỗ trợ chính quyền cấp xã. Không chỉ vậy, chức danh Tổ trưởng được trao tới 14 nhóm nhiệm vụ; đồng thời, mở rộng quyền hạn từ 2 lên 6 quyền. Điều đó, cho thấy: trưởng thôn, tổ trưởng dân phố ngày nay không còn đơn thuần là người đi "hòa giải" hay "truyền đạt" mà đã trở thành một “mắt xích” quan trọng trong hệ thống quản trị địa phương, gánh vác cả các nhiệm vụ vĩ mô như: quản lý tài sản cộng đồng, hỗ trợ chuyển đổi số và triển khai dịch vụ công.

Sự thay đổi này đòi hỏi một tư duy nhân sự hoàn toàn mới: Tiêu chí uy tín truyền thống nay phải song hành cùng năng lực số. Về vấn đề này, đồng chí Phạm Thị Huân, Ủy viên BTV Đảng ủy,Trưởng ban xây dựng Đảng kiêm Trưởng ban Văn hóa - Xã hội xã Yên Đồng cho biết: Thực tế tại cơ sở đang tồn tại một bài toán khó. Lớp cán bộ giàu kinh nghiệm, có tiếng nói thì lại gặp rào cản lớn về kỹ năng công nghệ; ngược lại, thế hệ trẻ nhanh nhạy với chuyển đổi số thì lại thiếu trải nghiệm vận động quần chúng và chưa thực sự mặn mà với công việc cơ sở do áp lực quá lớn trong khi phụ cấp còn thấp. Tìm được người hội tụ cả hai yếu tố là điều không dễ…

Áp lực chuyển đổi đó không còn là lý thuyết khi nhìn vào câu chuyện thực tế của những người trong cuộc. Ông Nguyễn Văn Hiển, nguyên tổ trưởng tổ dân phố Phấn Trung (nay đã sáp nhập thành tổ dân phố Ninh Khang 3, phường Hoa Lư) thẳng thắn bộc bạch: Sau sáp nhập, khối lượng công việc tăng lên tỷ lệ thuận với quy mô dân số, phương thức làm việc cũng thay đổi nhiều. Nếu trước đây công việc chủ yếu là trao đổi, họp trực tiếp và ghi chép trên sổ sách thì nay thông tin phải xử lý qua điện thoại thông minh, hệ thống điều hành điện tử. Nhận thấy bản thân đã cao tuổi, không thể thích ứng kịp với tốc độ quản trị số này và có thể trở thành điểm nghẽn trong công việc chung, tôi đã chủ động xin nghỉ để “nhường sân” cho những đồng chí có sức khỏe và năng lực công nghệ tốt hơn đảm đương.

Lời tâm sự của ông Hiển phản ánh một thực tế: Khi phương thức quản lý thay đổi, mô hình cũ dựa trên kinh nghiệm truyền thống thuần túy đã đến lúc cần được tiếp sức và đổi mới. Các địa phương phải khẩn trương tìm kiếm một lời giải nhân sự đột phá hơn.

Lời giải từ cơ sở

Để giải bài toán khó về nhân sự khi giảm từ 31 thôn xuống còn 12 thôn, xã Yên Đồng đã bố trí đội ngũ cán bộ theo hướng "tre già măng mọc", có sự đan xen hài hòa giữa các thế hệ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm, uy tín của những cán bộ lớn tuổi và sức bật, sự nhạy bén công nghệ của lớp trẻ đã tạo nên một tập thể vững vàng, vừa giúp quy tụ lòng dân, ổn định tư tưởng cho bà con ngay sau sáp nhập, vừa tiên phong gánh vác hiệu quả các nhiệm vụ mới.

Hiệu quả của mô hình này đã góp phần giảm áp lực tại cơ sở. Chia sẻ của ông Đinh Nho Sơ, Trưởng thôn Hạc Bổng, xã Yên Đồng, một cựu chiến binh đã có ngót 30 năm gánh vác việc làng cho thấy rõ tính kế thừa này: “Tôi năm nay 63 tuổi, trước ở quân ngũ về. Sau sáp nhập, thôn mới tăng quy mô từ 500 hộ lên 775 hộ. Thú thật, làm trưởng thôn bây giờ như người “bao sân” mọi việc, đụng chuyện gì bà con cũng tìm đến mình đầu tiên”.

Chính trong áp lực từ quy mô quản lý mới, vai trò của tính kế thừa trong công tác nhân sự lại được phát huy một cách rõ nét. Nhờ bản lĩnh, uy tín lâu năm và sự trung thực với nhân dân, những nhiệm vụ hành chính phức tạp hay mâu thuẫn dân sinh phát sinh mỗi ngày đều được những cán bộ kỳ cựu như ông Sơ “hóa giải” một cách nhẹ nhàng. Sự đồng thuận và tình làng nghĩa xóm không những được giữ vững mà còn trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng cũ - mới.

Bên cạnh các Bí thư chi bộ dày dạn kinh nghiệm như ông Sơ còn có những “thủ lĩnh” trẻ giàu nhiệt huyết. Đồng chí Nguyễn Đình Trung, Bí thư chi bộ thôn Tiến Thắng, xã Yên Đồng (sinh năm 1982) thẳng thắn chia sẻ về áp lực khi quy mô tăng từ 385 hộ lên 950 hộ với 49 đảng viên: Quản trị một địa bàn gần ngàn hộ dân là áp lực cực kỳ lớn, nhất là khi bản thân tôi tuổi đời còn trẻ, kinh nghiệm thực tế trong công tác vận động, quy tụ quần chúng chắc chắn chưa thể dày dạn. Tuy nhiên, được đứng trong hàng ngũ của Đảng, lại được bà con và tổ chức tin tưởng giao phó trọng trách Bí thư chi bộ, tôi luôn cảm thấy đây là niềm vinh dự và tự hào vô cùng lớn. Chính tinh thần của một Đảng viên đã tiếp thêm động lực cho tôi để rèn luyện bản lĩnh, không ngừng vừa làm vừa học, tích lũy kinh nghiệm từng ngày để cống hiến hết mình.

Sự hy sinh và nỗ lực của đội ngũ cán bộ đã nhận được sự thấu hiểu và đồng thuận lớn từ phía người dân. Ông Lê Danh Khởi, người dân thôn Tiến Thắng, xã Yên Đồng bày tỏ: “Bà con chúng tôi cơ bản đồng tình với chủ trương lớn của Nhà nước. Điều người dân mong mỏi nhất lúc này là làm sao giữ vững được khối đại đoàn kết nội bộ và đặc biệt là phải bảo đảm các thiết chế sinh hoạt chung như nhà văn hóa tiếp tục được sử dụng hiệu quả”.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo

Từ sự đồng lòng của Nhân dân và đội ngũ cán bộ, kết quả sắp xếp tinh gọn thôn, tổ dân phố trên toàn tỉnh Ninh Bình đã đạt được những kết quả vô cùng ấn tượng. Nếu như trước khi sắp xếp, toàn tỉnh có 4.482 thôn, tổ dân phố thì sau sắp xếp chỉ còn 1.753 thôn, tổ dân phố (giảm hơn 60%).

Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu cho một chặng đường mới. Để bộ máy mới sau sáp nhập thực sự vận hành trơn tru, yêu cầu tiên quyết lúc này là "hành động ngay, không chờ đợi". Một mặt, các chi bộ phải khẩn trương ổn định tổ chức, nắm chắc tư tưởng đảng viên và quần chúng nhân dân để giữ vững thế trận lòng dân. Mặt khác, các trưởng thôn mới phải nhanh chóng xắn tay vào việc, tiếp nhận ngay hệ thống hồ sơ, sổ sách, danh sách hộ tịch, hộ chính sách và cả những vụ việc còn tồn đọng từ các thôn cũ. Sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ giữa bí thư, trưởng thôn và Ban công tác Mặt trận ngay từ những ngày đầu chính là giải pháp tháo gỡ các “nút thắt” ngay từ cơ sở.

Câu chuyện quản lý tài sản công hậu sáp nhập chính là thước đo niềm tin của nhân dân đối với chính quyền. Khi quy mô dồn lại, hàng loạt thiết chế văn hóa, nhà văn hóa, khu thể thao sẽ rơi vào trạng thái dôi dư. Người dân mong mỏi sự đoàn kết, nhưng họ cũng nhìn vào cách chính quyền ứng xử với tài sản của họ đóng góp. Do đó, việc rà soát, kiểm kê tài sản công phải được thực hiện công khai, minh bạch. Những thiết chế còn phù hợp phải được tối ưu hóa công năng; những cơ sở dôi dư phải lập tức được điều chuyển sang các mục đích công cộng khác, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng hoang hóa, xuống cấp gây lãng phí tài sản của nhân dân.

Thiết nghĩ, trong kỷ nguyên số, mạch quản trị ở cơ sở không được phép gián đoạn dù chỉ một ngày. Các tổ công nghệ số cộng đồng, tổ tự quản, tổ hòa giải tại các thôn mới phải duy trì hoạt động liên tục. Trưởng thôn dù trẻ hay già, dù đang bận rộn với việc bàn giao hồ sơ, vẫn phải bảo đảm việc hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến, dịch vụ công trực tuyến và tiếp nhận các phản ánh dân sinh một cách thông suốt.

Trao cho những "người vác tù và hàng tổng" vinh quang lớn, đồng thời cũng đặt lên vai họ những trọng trách nặng nề. Cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy tại Ninh Bình có chạm đến cái đích cuối cùng là sự hài lòng của người dân hay không, câu trả lời nằm chính ở sự dấn thân, bản lĩnh thích ứng và hành động quyết liệt của đội ngũ cán bộ cơ sở trong thời gian tới.