Ninh Bình sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp: Xây dựng nền quản trị địa phương hiện đại, phục vụ nhân dân tốt hơn

Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Ninh Bình thời gian qua cho thấy những chuyển động rõ nét trong tư duy và phương thức quản trị. Từ việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” đến xây dựng chính quyền số, lấy người dân làm trung tâm phục vụ, tỉnh đã từng bước tạo dựng nền hành chính năng động, linh hoạt và hiệu quả.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “6 rõ”

Một trong những yêu cầu quan trọng được Trung ương đặt ra khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là phải tạo lập được cơ chế quản trị linh hoạt, hiệu quả, khắc phục tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm hoặc phụ thuộc quá mức vào cấp trên. Tinh thần ấy được thể hiện xuyên suốt trong các chủ trương của Trung ương với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Quán triệt các chỉ đạo của Trung ương, ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình mới, Ninh Bình xác định phân cấp, phân quyền là giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương. Mọi nội dung phân cấp đều được rà soát kỹ lưỡng theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm. Đây cũng được xem là “trục xuyên suốt” trong toàn bộ quá trình tổ chức, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp của tỉnh.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành 6 văn bản về phân cấp, ủy quyền một số nội dung về công tác tổ chức xây dựng Đảng, quản lý cán bộ, công chức. HĐND tỉnh, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh ban hành 119 văn bản về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và ủy quyền cho các cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện nhiệm vụ.

Trong đó UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 17 quyết định phân cấp; 15 quyết định ủy quyền cho cấp xã thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước theo các ngành, lĩnh vực: Nội vụ, đất đai, đầu tư xây dựng, quản lý đô thị, quản lý tài sản công. Số nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từ tỉnh về cấp xã là 79 nhiệm vụ (64 nhiệm vụ được phân cấp và 15 nhiệm vụ được ủy quyền). Các nhiệm vụ đã phân cấp, ủy quyền bảo đảm đầy đủ các điều kiện cần thiết để các sở, ngành và cấp xã tổ chức triển khai thực hiện theo quy định.

Quá trình phân cấp, phân quyền tại Ninh Bình đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát, hướng dẫn thường xuyên. Vai trò của cấp tỉnh chuyển mạnh sang hoạch định chính sách, điều hành, kiểm tra và kiến tạo phát triển. Trong khi đó, cấp xã được trao nhiều quyền chủ động hơn để giải quyết những vấn đề phát sinh trên địa bàn.

Tại xã Hải Thịnh, đơn vị hành chính mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập xã Hải Châu, xã Hải Ninh và thị trấn Thịnh Long (trước đây), với quy mô 32,92km2 , hơn 33 nghìn dân, trong đó đồng bào theo đạo Công giáo chiếm khoảng 29,3%, những thay đổi từ chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được thể hiện khá rõ nét.

Ngay sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, Đảng ủy, HĐND, UBND xã Hải Thịnh đã nhanh chóng ổn định nền nếp làm việc, ban hành và điều chỉnh quy chế hoạt động, đồng thời phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, công chức theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Trên cơ sở đó, các quy trình nội bộ trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tiếp nhận và xử lý đơn thư… được rà soát, chuẩn hóa lại, bảo đảm tính thống nhất và thông suốt trong toàn bộ hệ thống. Nhiều TTHC trước đây phải qua nhiều tầng nấc xử lý đã được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, rút ngắn thời gian, giảm chi phí đi lại, tạo thuận lợi rõ rệt cho người dân, doanh nghiệp.

Đồng chí Nguyễn Văn Long, Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh cho biết: “Việc thực hiện các quy định về phân cấp, phân quyền đã tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc, xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Nhiều nhiệm vụ thuộc các lĩnh vực đất đai, xây dựng, quản lý hành chính được xử lý ngay tại cơ sở, giảm thời gian đi lại và chờ đợi của người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, trách nhiệm của cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ cũng được nâng lên rõ rệt. Qua đó nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp”.

Qua một năm thực hiện, có thể thấy phần lớn các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền đều phù hợp với năng lực tổ chức thực hiện của ngành, địa phương. Quan trọng hơn, việc phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã đã góp phần hình thành nền hành chính chủ động, linh hoạt hơn; giảm đáng kể tình trạng chờ đợi, xin ý kiến nhiều tầng nấc; nâng cao trách nhiệm giải trình của từng cấp, từng ngành trong thực thi nhiệm vụ.

Xây dựng chính quyền số lấy người dân làm trung tâm phục vụ

Nếu phân cấp, phân quyền tạo thêm không gian chủ động cho cơ sở thì chuyển đổi số chính là công cụ quan trọng giúp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, thông suốt và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn. Ngay từ những ngày đầu triển khai, Ninh Bình xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để đổi mới phương thức quản trị địa phương. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của tỉnh là lấy dữ liệu làm nền tảng, làm công cụ trung tâm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, từng bước chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Từ định hướng đó, tỉnh tập trung xây dựng hạ tầng số đồng bộ, liên thông từ tỉnh đến cơ sở. Cổng dữ liệu mở của tỉnh đã được đưa vào khai thác, vận hành, tạo điều kiện để chia sẻ, khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội. Kho dữ liệu dùng chung (Data Warehouse), nền tảng điện toán đám mây dùng riêng của tỉnh (Private Cloud) đang được tích cực triển khai nhằm xây dựng hạ tầng lưu trữ, kết nối và chia sẻ dữ liệu thống nhất trên toàn địa bàn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh tập trung thực hiện là chuẩn hóa, làm sạch và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo Đề án 06 của Chính phủ. Các sở, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện dữ liệu, bảo đảm việc chia sẻ, khai thác thông tin phục vụ giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công được thực hiện nhanh chóng, chính xác, hạn chế tối đa việc người dân phải cung cấp lại các thông tin đã có trong hệ thống.

Đồng chí Phạm Quốc Chính, Chủ tịch UBND xã Gia Viễn cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, nhờ ứng dụng đồng bộ các nền tảng số và nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công đã tạo sự liên thông, đồng bộ trong toàn hệ thống nên kết quả giải quyết TTHC vẫn được bảo đảm thông suốt. Nhiều hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử; công tác theo dõi, kiểm soát tiến độ giải quyết công việc thuận lợi hơn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cùng với xây dựng hạ tầng số, Ninh Bình đẩy mạnh đổi mới phương thức điều hành dựa trên dữ liệu. Nhiều lĩnh vực trọng tâm như đầu tư công, giải phóng mặt bằng, tăng trưởng kinh tế, cải cách hành chính… được tích hợp, theo dõi trên Trung tâm điều hành thông minh (IOC), giúp lãnh đạo các cấp kịp thời nắm bắt tình hình và đưa ra quyết định quản lý chính xác hơn.

Đến nay, 100% cơ quan Đảng, đoàn thể và cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh sử dụng phần mềm quản lý văn bản và điều hành; 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan hành chính nhà nước được thực hiện dưới dạng điện tử và kết nối liên thông với các cơ quan Trung ương cũng như các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Việc tạo lập, xử lý hồ sơ công việc trên môi trường số từng bước trở thành phương thức làm việc thường xuyên trong toàn hệ thống chính trị. Mặt khác, công tác cải cách hành chính được triển khai đồng bộ gắn với chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước. Tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm cụ thể hóa các chủ trương, bảo đảm triển khai thống nhất, toàn diện công tác cải cách hành chính trên địa bàn.

Thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, tỉnh đã tập trung rà soát, chuẩn hóa quy trình giải quyết hồ sơ, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Hiện nay, toàn tỉnh có 2.008 TTHC, trong đó có 1.995 TTHC do Trung ương quy định và 13 TTHC đặc thù của địa phương. Toàn bộ TTHC được công khai theo quy định; hệ thống thông tin giải quyết TTHC hoạt động ổn định, bảo đảm việc tiếp nhận, theo dõi và giải quyết hồ sơ được thực hiện liên tục, thông suốt, nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định.

Với phương châm lấy người dân làm trung tâm phục vụ, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong tiếp nhận và giải quyết hồ sơ; công khai thủ tục hành chính bằng mã QR; thực hiện đồng bộ cơ chế một cửa, một cửa liên thông giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Hiệu quả của quá trình chuyển đổi số được phản ánh rõ nét qua các chỉ số đánh giá chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Chỉ số công khai, minh bạch đạt tuyệt đối 18/18 điểm; chỉ số tiến độ giải quyết hồ sơ đạt 19,1/20 điểm.

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 25/5/2026, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận trên 1,15 triệu hồ sơ TTHC. Tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt 94,2%; tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn đạt 96,9%; tỷ lệ TTHC có giao dịch thanh toán trực tuyến đạt 91,33%; tỷ lệ hồ sơ thanh toán trực tuyến đạt 89,37%. Đáng chú ý, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp trong thực hiện TTHC đạt 95,61%; tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị đạt 100%.

Chuyển đổi số đang góp phần thay đổi phương thức quản trị địa phương, từng bước hình thành nền hành chính vận hành trên dữ liệu, điều hành bằng dữ liệu và phục vụ người dân bằng dữ liệu. Qua đó góp phần quan trọng xây dựng chính quyền số thực chất, hiện đại, minh bạch, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

(Còn nữa)

⇒ Kỳ IV: Nâng tầm quản trị-khai mở không gian phát triển