Định vị kinh tế đêm trong bức tranh du lịch di sản Ninh Bình

Di sản - “nền tảng vàng” cho kinh tế đêm

Trong nhiều năm, du lịch Ninh Bình được biết đến chủ yếu như một điểm đến tham quan ban ngày: khách đến, tham quan, chụp ảnh, dùng bữa và rời đi. Mô hình này dù giúp Ninh Bình nổi tiếng, nhưng giá trị chi tiêu của du khách, thời gian lưu trú và mức độ lan tỏa kinh tế còn hạn chế.

Những năm gần đây, với định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cùng xu thế phát triển tất yếu của kinh tế - xã hội, Ninh Bình chuyển dịch tư duy với quan điểm di sản không chỉ để chiêm ngưỡng mà còn để trải nghiệm, thưởng thức đặc biệt trong không gian đêm khi cảm xúc, ánh sáng và câu chuyện lịch sử có thể được kể theo những cách mới.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia và đơn vị tổ chức sự kiện, Ninh Bình có tiềm năng rất lớn để khai thác du lịch đêm gắn với bảo tồn văn hóa, thiên nhiên và phát triển kinh tế di sản. Khác với các đô thị lớn, nơi kinh tế đêm thường dựa vào mua sắm hay giải trí hiện đại, ở Ninh Bình, kinh tế đêm có thể được xây dựng trên trải nghiệm di sản-một lợi thế mà rất ít địa phương có được.

Nơi đây có Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới; Cố đô Hoa Lư là Kinh đô của nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên của Việt Nam; cùng kho tàng di sản văn hóa vật thể, phi vật thể đồ sộ gồm hệ thống đền chùa, làng cổ, lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian dày đặc và nền ẩm thực phong phú, hấp dẫn.

Sự kết hợp giữa cảnh quan, lịch sử và văn hóa này tạo ra nền tảng lý tưởng cho phát triển du lịch đêm. Đây chính là những “tài nguyên nền” lý tưởng cho các loại hình du lịch đêm như trình diễn ánh sáng, tái hiện lịch sử, lễ hội, âm nhạc, ẩm thực, các tour trải nghiệm văn hóa.

Đạo diễn Long Kan - gương mặt quen thuộc trong làng thời trang Việt Nam đã từng tổ chức thành công những sân khấu thời trang hoành tráng mang quy mô quốc tế tại Ninh Bình như show thời trang “Hello Cosmo from Vietnam”, chia sẻ: “Ninh Bình có lợi thế mà rất hiếm nơi nào có: di sản văn hóa vật thể, phi vật thể dày đặc với không gian thiên nhiên rộng lớn, không bị che khuất bởi đô thị hóa. Điều đó cho phép tổ chức các sự kiện ánh sáng, trình diễn, thời trang, âm nhạc hay tái hiện lịch sử trên những sân khấu thực cảnh vô cùng ấn tượng.”

Từ kinh nghiệm tổ chức các show thời trang quy mô quốc tế, đạo diễn Long Kan nhấn mạnh, khi không gian di sản được thắp sáng đúng cách, giá trị thẩm mỹ và truyền thông tăng lên rất nhanh. Các sự kiện ban đêm vì thế không còn là hoạt động giải trí đơn thuần mà chính là sản phẩm kinh tế di sản, có khả năng kéo theo chuỗi giá trị rất lớn: lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, nhân lực sáng tạo, kỹ thuật, nghệ sĩ, làng nghề và dịch vụ địa phương.

“Một đêm sự kiện có thể tạo ra giá trị tương đương hàng nghìn lượt khách tham quan ban ngày. Quan trọng hơn, nó khiến du khách phải ở lại, chờ đợi và sẵn sàng chi tiêu cho trải nghiệm độc đáo mà họ không thể có ở nơi khác”-đạo diễn Long Kan chia sẻ.

Những năm gần đây, Ninh Bình đã từng bước đưa di sản bước vào không gian ban đêm bằng nhiều hình thức khác nhau. Tiêu biểu nhất là việc đưa vào khai thác không gian xưa tại Phố cổ Hoa Lư, tổ chức các sự kiện giao lưu văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực tại “phố Tây” Tam Cốc - Bích Động, khai thác các tour du lịch đêm tại Khu du lịch quốc gia Tam Chúc, Bái Đính, Vườn quốc gia Cúc Phương hay các chương trình nghệ thuật, nhạc nước tại Trục lễ hội và Quảng trường Thời đại…

Ngoài ra, dấu ấn tương đối rõ nét trong chiến lược phát triển kinh tế đêm của Ninh Bình là việc tổ chức hàng loạt festival, lễ hội văn hóa - du lịch - âm nhạc - thời trang ban đêm. Những sự kiện này không chỉ tạo điểm nhấn truyền thông mà còn trực tiếp kích hoạt các hoạt động kinh tế ban đêm. Hệ thống khách sạn, nhà hàng, dịch vụ vận chuyển, bán lẻ,… cũng theo đó hưởng lợi.

Mới đây, Liên hoan ẩm thực du lịch Ninh Bình 2025 được tổ chức thành công tiếp tục minh chứng rõ nét cho sức hút của du lịch Ninh Bình về đêm. Không chỉ là nơi giới thiệu món ăn, Liên hoan còn tạo ra không gian giao lưu văn hóa, trình diễn và trải nghiệm kéo dài từ chiều tối đến khuya, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Theo đồng chí Phạm Duy Phong, Phó Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, mục tiêu của các sự kiện này không chỉ là tạo không khí lễ hội, mà là biến buổi tối thành khoảng thời gian có giá trị kinh tế, giúp du khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn.

“Năm 2025, cùng với sự gia tăng về lượng khách, hoạt động lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh cũng đạt kết quả khả quan khi số lượt khách du lịch nghỉ tại các cơ sở lưu trú tăng 27% so với cùng kỳ năm trước. Tổng số ngày khách lưu trú đạt trên 4,84 triệu ngày, tăng 23%. Điều này cho thấy chất lượng tiêu dùng du lịch được nâng lên khiến du khách có xu hướng ở lại lâu hơn, trải nghiệm nhiều hơn các sản phẩm, dịch vụ du lịch của địa phương” - đồng chí Phó Giám đốc Sở Du lịch chia sẻ thêm.

Mở “cánh cửa” cho du lịch di sản

Trao đổi với phóng viên Báo Ninh Bình điện tử về xu hướng phát triển du lịch đêm, ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho rằng, du lịch ban đêm đang trở thành một trong những động lực quan trọng của kinh tế du lịch hiện đại, đặc biệt với những địa phương giàu tài nguyên văn hóa và di sản như Ninh Bình.

Theo ông Hà Văn Siêu, di sản không chỉ có giá trị khi được chiêm ngưỡng vào ban ngày mà ban đêm, với ánh sáng, âm nhạc, ẩm thực và các hoạt động tương tác, di sản có thể được “kể” lại theo những cách hấp dẫn hơn, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Phát triển du lịch đêm không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn kéo dài thời gian lưu trú, phân bổ lại dòng khách, giảm áp lực cho các điểm tham quan ban ngày và tạo thêm việc làm cho cộng đồng địa phương. “Năm 2025 là một năm thành công rực rỡ của du lịch Ninh Bình, đặc biệt địa phương đã liên tục triển khai các sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn trong đó có du lịch đêm. Chúng tôi đánh giá cao những ý tưởng sáng tạo, khả năng đổi mới sản phẩm, gắn bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách hiệu quả.”

Để kinh tế đêm thực sự trở thành trụ cột trong phát triển du lịch di sản, theo đại diện Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, Ninh Bình cần một chiến lược dài hạn và bài bản. Trước hết, cần xây dựng hệ sinh thái sản phẩm du lịch đêm, thay vì chỉ dựa vào các sự kiện theo mùa. Luôn luôn sáng tạo và có những ý tưởng mới để liên tục tạo ra những cảm xúc mới lạ, hấp dẫn, có tính tương tác cao, trải nghiệm văn hóa độc đáo dành cho du khách.

Bên cạnh đó, việc kết nối cộng đồng địa phương vào chuỗi giá trị du lịch đêm là yếu tố then chốt. Người dân, nghệ nhân, làng nghề, hộ kinh doanh cần được tạo điều kiện tham gia để vừa giữ gìn bản sắc, vừa chia sẻ lợi ích kinh tế. Đồng thời phải “thổi bùng” ngọn lửa của tình yêu quê hương, tự hào di sản để mỗi người dân như là “một đại sứ du lịch, một hướng dẫn viên du lịch, một người thân của du khách”.

Hạ tầng và quản lý không gian ban đêm cũng cần được đầu tư đồng bộ, từ giao thông, chiếu sáng, an ninh đến vệ sinh môi trường, nhằm bảo đảm phát triển mà không làm tổn hại đến di sản và đời sống dân cư.

Với nền tảng di sản đặc biệt và những bước đi ngày càng rõ nét trong phát triển du lịch đêm, Ninh Bình đang đứng trước cơ hội lớn để xây dựng một mô hình kinh tế di sản hiện đại, bền vững và giàu bản sắc. Khi di sản không “ngủ” sau hoàng hôn, giá trị kinh tế - văn hóa của vùng đất này cũng sẽ tiếp tục được nhân lên, góp phần đưa Ninh Bình trở thành điểm đến hấp dẫn cả ngày lẫn đêm trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế.