Cánh đồng nghệ thuật Tam Cốc 2026: Độc đáo tạo hình “Song mã chầu báo công”

Trong những năm qua, cánh đồng nghệ thuật Tam Cốc, tại Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động đã trở thành điểm nhấn độc đáo, góp phần làm nên thương hiệu du lịch Ninh Bình. Mỗi năm, trên nền cánh đồng lúa trải dài ven dòng sông Ngô Đồng, những bức tranh khổng lồ lại được tạo nên với nhiều chủ đề độc đáo như lá cờ hội, cá chép trông trăng, mục đồng thổi sáo, cá vượt vũ môn.

Tiếp nối mạch sáng tạo đó, năm 2026, cánh đồng được tạo hình với chủ đề “Song mã chầu báo công” vừa mang chiều sâu biểu tượng vừa đầy tính nghệ thuật.

Chia sẻ về ý tưởng bức tranh này, họa sĩ Phúc Khôi, người trực tiếp tham gia thiết kế tác phẩm cho biết: “Chủ đề của tác phẩm được khắc họa qua bốn câu thơ “Mừng thắng lợi năm Tý. Song mã chầu báo công. Đón năm Ngọ ngựa hí. Chúc mã đáo thành công”. Khác với hình ảnh ngựa chiến mạnh mẽ, hình tượng ngựa trong bức tranh lúa được lấy từ chất liệu dân gian thể hiện nét trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi, mềm mại của chú ngựa khi báo công. Hình ảnh này gợi liên tưởng đến những đoàn rước truyền thống trong văn hóa Việt, nơi con người thể hiện lòng thành kính, tri ân và niềm tự hào về những thành tựu đạt được”.

Theo họa sĩ, việc lựa chọn hình tượng ngựa không chỉ dựa trên yếu tố mỹ thuật mà còn gắn với ý nghĩa năm âm lịch Bính Ngọ. Ngựa từ lâu đã là biểu tượng của sự bền bỉ, trung thành và khát vọng vươn lên. Khi được đặt trong bối cảnh “chầu báo công”, hình tượng này càng trở nên sâu sắc, thể hiện tinh thần hướng thiện, đề cao giá trị của sự nỗ lực và thành công chính đáng.

Cánh đồng lúa Tam Cốc vốn được biết đến là một trong những cánh đồng đẹp nhất Việt Nam, với tổng diện tích hơn 18ha uốn lượn theo dòng sông Ngô Đồng thơ mộng. Xen giữa những dãy núi đá vôi kỳ vĩ, cánh đồng không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp mà còn trở thành “chất liệu” lý tưởng cho những sáng tạo nghệ thuật độc đáo.

Riêng khu vực cánh đồng nghệ thuật có diện tích gần 10.000m² tại khu vực hang Hai. Trên nền không gian ấy, tạo hình “song mã chầu báo công” được bố trí khéo léo, tận dụng tối đa đường cong tự nhiên của địa hình để tạo cảm giác chuyển động mềm mại.

Theo ông Hoàng Thanh Phong, đại diện Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường, để tạo nên tác phẩm nghệ thuật trên cánh đồng lúa không chỉ cần ý tưởng sáng tạo mà còn đòi hỏi sự chính xác cao trong từng công đoạn thực hiện. Ngay từ trước Tết Nguyên đán, Ban quản lý Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động đã phối hợp với chính quyền địa phương. HTX Nông nghiệp tổ dân phố Văn Lâm triển khai kế hoạch gieo cấy, hướng dẫn nông dân xuống đồng đúng khung thời vụ.

Giống lúa Thái Xuyên tiếp tục được lựa chọn bởi đặc tính cây cứng, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, phù hợp với thổ nhưỡng địa phương và đáp ứng yêu cầu tạo hình. Người nông dân được hỗ trợ toàn bộ giống, phân bón, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật cấy theo từng ô, từng đường nét cụ thể.

Việc tạo hình không chỉ dừng ở khâu cấy mà còn kéo dài suốt quá trình chăm sóc. Các công đoạn dặm, tỉa, điều chỉnh mật độ, kiểm soát sâu bệnh đều được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo khi lúa phát triển, các đường nét của hình tượng không bị sai lệch.

Theo ghi nhận thực tế, đến thời điểm hiện tại, các trà lúa trên cánh đồng nghệ thuật đều sinh trưởng tốt. Trà lúa sớm đang bước vào giai đoạn đẻ nhánh, tạo nền xanh đồng đều, trong khi trà lúa muộn - phần quan trọng để định hình hai chú ngựa đã hồi xanh và chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mạnh. Việc chia trà lúa theo 2 giai đoạn sinh trưởng là yếu tố then chốt để kiểm soát màu sắc và độ tạo hình độc đáo cho bức tranh.

So với các năm trước, tạo hình “song mã chầu báo công” được đánh giá có độ khó cao hơn cả về kỹ thuật và bố cục. Việc thể hiện hai linh vật với đường nét mềm mại trên diện tích lớn đòi hỏi sự tính toán chính xác ngay từ khâu thiết kế.

Ông Hoàng Thanh Phong chia sẻ: “Đây là một ý tưởng giàu tính biểu đạt nhưng cũng đầy thách thức. Khó khăn lớn nhất là khắc họa phần đầu ngựa, làm sao để hai chú ngựa vừa giữ được thần thái trang nghiêm của “báo công”, vừa có sự mềm mại, hài hòa với cảnh quan đồng lúa”.

Từ tỷ lệ hình khối, hướng chuyển động đến sự chuyển màu giữa các giống lúa đều phải được tính toán kỹ lưỡng. Chỉ cần sai lệch nhỏ trong quá trình gieo cấy hoặc chăm sóc cũng có thể ảnh hưởng đến tổng thể bức tranh. Chính vì vậy, sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị thiết kế, Ban quản lý Khu du lịch và người nông dân là yếu tố quyết định để hiện thực hóa ý tưởng nghệ thuật này.

Không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp, cánh đồng nghệ thuật Tam Cốc ngày nay đã trở thành một “tác phẩm sống”, góp phần nâng cao giá trị trải nghiệm cho du khách. Với tạo hình năm nay, kỳ vọng sẽ là sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách.

Dự kiến khi lúa bước vào thời kỳ chín rộ cũng là lúc tổ chức sự kiện Tuần Du lịch Ninh Bình 2026, toàn bộ tạo hình “song mã chầu báo công” sẽ hiện lên rõ nét giữa sắc vàng óng ả của cánh đồng. Đó sẽ là thời điểm đẹp nhất, khi thiên nhiên và con người cùng hòa quyện để tạo nên một bức tranh vừa tráng lệ, vừa đậm chất văn hóa.

Không chỉ là một sản phẩm du lịch, cánh đồng nghệ thuật Tam Cốc còn khẳng định tư duy sáng tạo trong việc kết hợp giữa nông nghiệp, nghệ thuật và du lịch. Qua đó, góp phần làm mới hình ảnh điểm đến, nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế của Ninh Bình trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới.