Nâng cao giá trị sản xuất từ trồng nho gắn với du lịch trải nghiệm

Nhiều năm gắn bó với cây lúa nhưng hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng đất đai, gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hà, tổ dân phố Tường Thụy 2 (phường Duy Tân) đã chủ động tìm hiểu các mô hình sản xuất mới.

Qua nghiên cứu trên internet và tham khảo thực tế tại nhiều tỉnh thành, chị Hà nhận thấy giống nho hạ đen phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương và có khả năng mang lại giá trị kinh tế cao. Năm 2019, gia đình chị mạnh dạn tích tụ ruộng đất, đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà màng, giàn leo, hệ thống tưới tiêu..., đưa 600 gốc nho hạ đen vào trồng trên diện tích 0,6 ha, mở đầu cho hướng phát triển kinh tế mới của gia đình.

Theo chị Hà, cây nho là loại cây phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong khi cây sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nắng ấm thì khí hậu miền Bắc lại có mùa đông lạnh kéo dài, vì vậy năng suất, chất lượng quả chịu ảnh hưởng khá lớn bởi diễn biến thời tiết. Nếu áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, gặp điều kiện thuận lợi, cây có thể cho thu hoạch 2 vụ mỗi năm. Thông thường, nho cho quả vào khoảng tháng 4, tháng 5 âm lịch, thời gian thu hoạch chỉ kéo dài từ 1-2 tháng.

Để có được những chùm nho đạt chất lượng, người trồng phải đầu tư nhiều công sức, nắm vững kỹ thuật chăm sóc. Trong đó, khâu cắt tỉa được xem là yếu tố quan trọng, đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì nhằm đảm bảo các quả trong chùm phát triển đồng đều, không bị dồn ép, đạt trọng lượng trung bình từ 0,4-0,5 kg/chùm. Cùng với đó, việc tưới nước, bón phân đúng thời điểm, đúng liều lượng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng quả.

Nhờ kiên trì học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, từng bước làm chủ kỹ thuật canh tác, năm 2021, vườn nho của chị Hà cho thu hoạch lứa quả đầu tiên với sản lượng khoảng 3 tấn, thu hơn 300 triệu đồng. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, năm 2023 chị tiếp tục mở rộng diện tích lên 1 ha. Đến nay, vườn nho cho sản lượng trên 5 tấn mỗi vụ, thu hơn 600 triệu đồng/năm, cao hơn nhiều so với sản xuất lúa trước đây trên cùng diện tích canh tác.

Dù chi phí đầu tư ban đầu lớn và yêu cầu kỹ thuật chăm sóc cao, nhưng theo chị Hà, nho là loại cây mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với các loại cây trồng trước đây trên cùng diện tích canh tác. Quả nho khi thu hoạch có màu tím đen đặc trưng, vị ngọt đậm, thơm ngon, nên được người tiêu dùng ưa chuộng.

Bên cạnh sản xuất nông nghiệp, nhận thấy những giàn nho xanh mướt, sai trĩu quả tạo nên không gian hấp dẫn, chị Hà đã khai thác lợi thế cảnh quan của vườn nho kết hợp phát triển mô hình du lịch trải nghiệm ngay tại vườn. Hiện vườn nho được mở cửa miễn phí, tạo điều kiện để du khách tìm hiểu mô hình sản xuất nông nghiệp mới. Đến đây, du khách không chỉ được tham quan, chụp ảnh giữa những giàn nho trĩu quả mà còn trực tiếp tìm hiểu quy trình chăm sóc, thu hoạch và mua sản phẩm ngay tại vườn với giá khoảng 150 nghìn đồng/kg.

Không chỉ gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hà, mô hình trồng nho gắn với du lịch trải nghiệm cũng đang được nhiều hộ dân, hợp tác xã trên địa bàn nhân rộng và phát huy hiệu quả. Tại xã Bình Lục, Hợp tác xã Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Đồng Du do anh Phạm Văn Đức làm đại diện cũng đang khai thác hiệu quả mô hình này.

Trên diện tích 2ha, Hợp tác xã đầu tư trồng hai giống nho chủ lực là nho hạ đen và nho mẫu đơn theo quy trình công nghệ Nhật Bản, đạt tiêu chuẩn VietGAP. Anh Phạm Văn Đức, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Đồng Du cho biết: Vùng trồng nho của Hợp tác xã được chuyển đổi từ diện tích đất chuyên màu trước đây chủ yếu trồng ngô, rau màu nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao. Năm 2019, chúng tôi đầu tư đồng bộ hệ thống nhà màng, giàn leo, hệ thống tưới tự động và áp dụng quy trình sản xuất theo hướng an toàn sinh học, kiểm soát tốt sâu bệnh, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học. Nhờ đó, năng suất, chất lượng sản phẩm được nâng lên, giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích canh tác tăng đáng kể.

Đặc biệt, ngay từ khi triển khai mô hình, Hợp tác xã đã định hướng phát triển vườn nho thành điểm tham quan, trải nghiệm nhằm quảng bá sản phẩm, tạo điều kiện để người dân và du khách tìm hiểu quy trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Vào mùa nho chín, Hợp tác xã huy động khoảng 10 lao động thời vụ để thực hiện các công việc chăm sóc, cắt tỉa và chuẩn bị các điều kiện phục vụ khách tham quan, trải nghiệm.

Nhờ kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm, giá trị sản phẩm tiếp tục được nâng cao, mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện, giá bán nho mẫu đơn dao động từ 300 - 400 nghìn đồng/kg, nho hạ đen là 150 - 200 nghìn đồng/kg. Đưa giá trị sản xuất của vùng trồng nho đạt trên 1 tỷ đồng/ha/năm”.

Chị Trần Thị Dung, du khách đến từ Hà Nội cho biết: “Trước đây, muốn tham quan những vườn nho rộng lớn, gia đình tôi thường nghĩ đến Ninh Thuận. Tuy nhiên, nay ngay tại Ninh Bình cũng có những vườn nho đẹp, được đầu tư bài bản, thuận tiện cho việc di chuyển, đồng thời được tự tay thu hái nho khiến chuyến đi chơi của gia đình trở nên rất thú vị”.

Theo các chủ vườn nho, sức hút của mô hình trồng nho gắn với du lịch trải nghiệm không chỉ đến từ sự mới lạ của loại cây trồng này tại địa phương mà còn từ nhu cầu ngày càng tăng của du khách đối với các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp, thiên nhiên và trải nghiệm thực tế.

Thực tiễn từ các mô hình trồng nho trên địa bàn cho thấy, việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm đã góp phần gia tăng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích canh tác. Nếu trước đây giá trị sản xuất chủ yếu đến từ sản phẩm nông nghiệp, thì nay người sản xuất có thể khai thác thêm giá trị từ các hoạt động tham quan, trải nghiệm giúp quảng bá, tiêu thụ sản phẩm tại chỗ. Điều này không chỉ giúp mở rộng đầu ra, giảm chi phí trung gian mà còn tạo sự kết nối trực tiếp giữa người sản xuất với người tiêu dùng. Trong xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại, đây được xem là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả sản xuất, góp phần tạo động lực cho quá trình xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.