Mô hình trồng nho Hạ Đen không hạt tại Trác Văn
Vốn là những người nông dân thuần túy và luôn có mong muốn làm giàu trên chính mảnh đất quê hương, sau nhiều năm trăn trở, vợ chồng chị Nguyễn Thị Thu Hà, thôn Tường Thụy 2, xã Trác Văn (thị xã Duy Tiên) đã mạnh dạn đưa cây nho Hạ Đen về trồng trên diện tích 6.000m2 với tổng số 2.000 cây. Chị là người đầu tiên đưa giống nho độc lạ này về canh tác trên địa bàn tỉnh và đã gặt hái được thành công bước đầu.
Đến thăm vườn nho gia đình chị đúng độ thu hoạch, chúng tôi thực sự ấn tượng bởi cây nào cũng lúc lỉu những chùm nho chín đỏ, căng mọng, tròn đầy. Dẫn chúng tôi tham quan vườn nho, chị Nguyễn Thị Thu Hà không giấu nổi niềm vui khi sau bao ngày chăm sóc, nay vợ chồng chị đã được gặt hái thành quả.
Chị chia sẻ: Việc phát triển các mô hình cây ăn quả ở Trác Văn đã cho thấy hiệu quả kinh tế rõ nét. Song chúng tôi luôn mong muốn tìm một loại cây có giá trị kinh tế cao hơn. Qua một lần tình cờ đọc báo trên internet, tôi biết đến một mô hình trồng nho Hạ Đen tại Lạng Sơn. Đây là giống nho có nhiều ưu điểm vượt trội, như: sinh trưởng khỏe, nhanh cho thu hoạch; thịt quả dày, giòn, có mùi thơm dịu, ngọt và đặc biệt là không có hạt. Vợ chồng tôi đã lặn lội lên tận nơi để học hỏi kỹ thuật và mua 1.000 cây giống về trồng thử nghiệm vào tháng 3/2019. Được tư vấn về mặt kỹ thuật, song do khoảng cách về địa lý nên mọi thứ chỉ trao đổi qua zalo, do đó hiệu quả chưa được như mong muốn. Sau này, được sự trợ giúp trực tiếp của một kỹ sư trồng trọt tại Bắc Giang, chúng tôi đã nắm bắt được nhiều hơn các kỹ thuật và thực hiện nhân giống thêm 1.000 cây vào tháng 5/2020. Tổng vốn đầu tư cho mô hình lên đến 1,5 tỷ đồng.
Theo tính toán của chị Nguyễn Thị Thu Hà, cây nho Hạ Đen có chu kỳ sinh trưởng phát triển, cho hiệu quả kinh tế kéo dài từ 7-10 năm, một năm cây ra quả 2 vụ bắt đầu từ tháng 6 và đầu tháng 11. Thời gian từ lúc cắt tỉa cành đến khi quả chín là 120 ngày. Với giá bán tại vườn như hiện nay là 140.000 đồng/kg, chắc chắn đây sẽ là hướng phát triển kinh tế cho thu nhập ổn định đối với người nông dân.
Nếu như năm 2020, vườn nho mới cho thu bói chỉ 300kg thì đến vụ đầu tiên năm 2021, một nửa vườn nho của gia đình chị đã thu hoạch được 2,5 tấn, bình quân sản lượng thu hoạch đạt 360kg/sào và năng suất sẽ tăng dần theo độ tuổi của cây. Do đó, vốn đầu tư ban đầu lớn nhưng hiệu quả kéo dài, càng về sau càng tiết kiệm chi phí, cho thu nhập ổn định.
Vốn là người nông dân cần cù, chịu khó nên từ ngày gắn bó với cây nho, ngày nào vợ chồng chị cũng túc trực ở vườn nho, làm giàn, vun gốc, cắt tỉa, nhặt cỏ, bón phân, bắt sâu…, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm. Khi bắt tay với cây trồng mới và khó như nho Hạ Đen, vợ chồng chị đã xác định rõ rủi ro cao luôn đi kèm với cơ hội lớn. Bởi tại miền Bắc, rất ít địa phương trồng được nho do độ ẩm cao. Trong khi nho là cây ưa nắng, nếu mưa và ẩm quá cao sẽ bị úng rễ, sâu bệnh và chết dần. Do đó, phải hiểu được đặc tính cây và làm chủ được kỹ thuật thì mới có thể thành công, nhất là phải luôn theo sát từng giai đoạn sinh trưởng của cây, bổ sung dinh dưỡng hợp lý để chủ động cho cây ra hoa, ra quả.
Theo chị Nguyễn Thị Thu Hà, quan trọng nhất trong quá trình trồng nho là nhà giàn phải có mái che bằng nilon để hạn chế mưa, sương, ngăn sâu bọ dễ dàng phát triển. Đồng thời, 2 tuần/lần dùng nấm để phòng ngừa bọ trĩ, bọ cánh cứng hút nhựa làm lá khô, rụng và sâu ăn lá; chỉ dùng đến khi quả chuyển màu và dừng trước khi thu hoạch 1 tháng. Bên cạnh đó, phải có hệ thống tưới nhỏ giọt, cung cấp dinh dưỡng đến từng gốc cây bảo đảm nho phát triển đồng đều. Phải bọc lưới khi quả bắt đầu chuyển màu từ xanh sang đỏ để quả đẹp mã, phòng trừ sâu và chim, chuột gây hại… Để chùm nho đều quả, phát triển cân đối, phải thường xuyên tỉa quả, cắt bỏ những quả bị chèn ép vào nhau khi quả nho còn xanh. Đây là công đoạn quyết định chất lượng, hình dáng chùm nho sau này.
Sự thành công ban đầu của mô hình nho Hạ Đen của chị Nguyễn Thị Thu Hà là cơ sở khẳng định cây nho hoàn toàn có thể phát triển tốt trên đồng đất Hà Nam. Nếu phát triển trồng diện rộng ngay trong tỉnh sẽ dễ dàng chủ động được đầu ra, thuận lợi trong khâu phân phối, bảo quản và đặc biệt nguồn gốc, chất lượng được rõ ràng, bảo đảm.
Với sản lượng thu hoạch như hiện tại, gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hà không đủ nguồn hàng để bán và thị trường tiêu thụ chủ yếu là trong tỉnh và Hà Nội. Từ lúc nho chín, nhà chị không lúc nào ngớt người. Các thương lái đến mua nho còn du khách thì đến tham quan, thưởng thức tại vườn và ai cũng mua về làm quà. Nhiều khách hàng của chị chia sẻ, họ chắc chắn sẽ gắn bó với chị trong việc tiêu thụ nho bởi nho Hạ Đen thơm, ngon, có vị ngọt rất riêng, đặc biệt lại không hạt nên người tiêu dùng rất hài lòng.
Để mọi người biết đến sản phẩm của mình, chị đẩy mạnh tuyên truyền giới thiệu sản phẩm qua trang cá nhân và thông qua người thân, họ hàng, bạn bè… Nhờ đó, đã có nhiều người đến trải nghiệm, check-in tại vườn. Với mong muốn cung cấp cho người tiêu dùng sản phẩm nho Hạ Đen chất lượng, an toàn, ngoài việc áp dụng quy trình sản xuất theo phương pháp hữu cơ an toàn, chị cũng chủ động gửi nho đến các siêu thị để thử nghiệm và đều cho kết quả an toàn.
Để vườn nho của gia đình phát triển bền vững, cho hiệu quả kinh tế ổn định, thời gian tới, chị có dự định sẽ đầu tư theo hình thức du lịch trải nghiệm trong ngày, nhằm vừa giới thiệu, quảng bá sản phẩm, vừa tạo điều kiện cho du khách trong và ngoài tỉnh, nhất là các tỉnh lân cận có thể tham quan du lịch, trải nghiệm hái nho tươi, chụp ảnh… ngay tại vườn.
Ông Phạm Văn Thập, Trưởng phòng Kinh tế thị xã Duy Tiên khẳng định, nho Hạ Đen là một mô hình kinh tế có tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, vẫn đang trong quá trình quan sát, đánh giá hiệu quả. Hiện tại, phòng đã cử cán bộ xuống nắm bắt, theo dõi mô hình cùng với chủ vườn; đồng thời luôn sẵn sàng đồng hành cùng người dân trong xây dựng thương hiệu, cũng như hỗ trợ kỹ thuật, tiêu thụ sản phẩm nếu có nhu cầu. Sau quá trình quan sát, nghiên cứu, đánh giá nếu thấy đây thực sự là cây trồng phù hợp với đồng đất Trác Văn, cho hiệu quả kinh tế cao, phòng sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu với huyện chỉ đạo tổ chức nhân rộng trên địa bàn, tạo hướng đi mới phát triển kinh tế cho người dân, hướng tới đưa nho Hạ Đen trở thành đặc sản của địa phương.
