Mô hình trồng rau sạch tại nhà phố

Anh Ngô Hải Long, phường Đông A là một trong những người đã kiên trì xây dựng khu vườn sân thượng hơn 8 năm qua, không chỉ để cung cấp rau sạch cho gia đình mà còn hướng đến một lối sống xanh, gắn với tái chế rác hữu cơ và giáo dục con về bảo vệ môi trường.

Chia sẻ với chúng tôi, anh Long cho biết, anh bắt đầu ý tưởng này với mong muốn có rau sạch cho con nhỏ ăn dặm và tạo không gian để các con tìm hiểu về môi trường xung quanh. Anh bắt đầu trồng rau từ cuối năm 2017 và liên tục cải tạo, hoàn thiện mô hình từ năm 2018 đến nay.

Những ngày đầu triển khai, khu vườn chỉ vỏn vẹn khoảng 10-15m2 với vài chiếc thùng xốp và một khoảng sân nhỏ trên sân thượng được quây tạm bằng gạch và bạt. Tuy nhiên, quá trình làm vườn không hề thuận lợi như anh tưởng tượng ban đầu, mọi thứ đều phải tự mày mò, tự thử nghiệm và điều chỉnh dần qua từng vụ trồng. Khó khăn lớn nhất là việc vận chuyển đất lên tầng 5. “Có thời điểm tôi mất cả tháng trời, ngày nào cũng vác khoảng 50-100kg đất từ tầng 1 lên tầng 5”, anh Long kể.

Bên cạnh đó, vấn đề nước tưới và an toàn mái sân thượng cũng là thách thức lớn, đặc biệt vào mùa hè khi nhiệt độ cao có thể khiến cây chết nhanh nếu không chăm sóc kịp thời hoặc làm hỏng kết cấu mái nếu thoát nước không tốt.

Trong quá trình làm và tự học, anh Long dần tích lũy kinh nghiệm và những chia sẻ trên mạng xã hội từ những người cùng đam mê. Mỗi vụ trồng đều là một lần thử nghiệm, điều chỉnh để phù hợp hơn với điều kiện thực tế gia đình.

Theo anh Long, yếu tố quan trọng nhất trong trồng rau sân thượng không phải là thiết bị hiện đại mà là đất và hệ vi sinh. Anh từng thả giun vào vườn để cải tạo đất, coi việc tạo môi trường cho vi sinh vật phát triển là cốt lõi của một khu vườn bền vững.

Bên cạnh đó, anh ưu tiên phương pháp trồng hữu cơ gắn với tái chế rác sinh hoạt. Nhờ tận dụng rác hữu cơ ủ làm phân, anh giảm đáng kể chi phí mua phân bón, đồng thời cải thiện chất lượng đất theo thời gian. Bên cạnh đó, anh cũng áp dụng các phương pháp truyền thống như ủ phân xanh, sử dụng vôi bột, tro bếp, kết hợp thêm một số chế phẩm sinh học như men EM, mật mía và nấm Trichoderma để hỗ trợ đất và cây trồng.

Về thời gian chăm sóc, anh Long cho biết giai đoạn vất vả nhất là khi chuyển vụ, có thể mất 3-4 giờ mỗi ngày để dọn dẹp, cải tạo đất và chuẩn bị cây giống. Tuy nhiên, khi cây đã ổn định, công việc trở nên nhẹ nhàng hơn, chỉ khoảng 30 phút mỗi ngày để tưới nước, nhổ cỏ và quan sát vườn.

Sau nhiều năm triển khai, khu vườn mang lại cho gia đình anh nguồn thực phẩm an toàn và một không gian sống xanh giữa đô thị. Quan trọng hơn, nó dần trở thành một thói quen sinh hoạt. Các con anh cũng được học cách phân loại rác, từ đó hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ.

Hiện tại, gia đình anh chủ yếu trồng rau theo mùa, phù hợp với khí hậu miền Bắc như: Mồng tơi, rau muống, đậu đũa, bí, mướp, dưa chuột, dưa lưới. Ngoài ra còn có các loại rau gia vị trồng quanh năm như húng, lá mơ, lá lốt, riềng, sả, gừng. Thỉnh thoảng anh cũng thử nghiệm những giống khó hơn như bắp cải mini để thử thách khả năng canh tác của mình.

Để tối ưu thời gian chăm sóc, anh ứng dụng công nghệ vào quản lý vườn như lắp đặt camera quan sát và hệ thống tưới tự động, có thể điều khiển từ xa và hẹn giờ tưới theo khung thời gian, giúp việc chăm sóc trở nên chủ động và hiệu quả hơn.

Không chỉ phục vụ gia đình, khu vườn đôi khi còn dư rau để chia sẻ cho bạn bè và hàng xóm. Dù vậy, anh không coi đây là mô hình kinh doanh mà chủ yếu là “nông dân phố” tự cung tự cấp theo mùa. Không dừng lại ở phạm vi gia đình, anh Long mong muốn lan tỏa mô hình sống xanh này rộng hơn trong cộng đồng, đặc biệt là thay đổi thói quen phân loại rác tại nguồn. “Hiện nay rác bị bỏ lẫn rất nhiều, trong khi nếu phân loại tốt, nó có thể trở thành phân bón rất hữu ích”, anh Long nhấn mạnh.

Theo anh, yếu tố quan trọng nhất đối với người mới bắt đầu là sự kiên trì. Bởi trồng rau tại nhà thường phải khởi đầu từ quy mô nhỏ, rồi từng bước mở rộng và điều chỉnh cho phù hợp. Nếu không thực sự yêu thích và kiên nhẫn, người trồng rất dễ nản lòng khi gặp phải sâu bệnh hoặc những khó khăn ban đầu.

Khu vườn của anh Long vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện, coi quá trình làm vườn là hành trình học hỏi và lan tỏa, truyền cảm hứng cho nhiều người bắt đầu tham gia mô hình “nông dân phố” này.

Với anh, đây không chỉ là nơi cung cấp rau sạch mà còn là hành trình xây dựng lối sống xanh, mang lại sự cân bằng trong cuộc sống đang phát triển giữa đô thị.