Nam Hồng phát triển nghề trồng cỏ cảnh trên vùng đất bãi

Trước đây, vùng đất phù sa màu mỡ ven sông Hồng được người dân xã Nam Hồng tận dụng để trồng dâu, phát triển nghề nuôi tằm. Khi nghề truyền thống dần mai một do hiệu quả kinh tế không còn cao, nhiều hộ chuyển sang trồng ngô, đậu tương và các loại cây rau màu khác. Tuy nhiên, thu nhập từ sản xuất nông nghiệp vẫn bấp bênh, không ít diện tích đất bãi bị bỏ hoang hoặc được chuyển sang chăn nuôi. Dù mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhưng hoạt động chăn nuôi cũng phát sinh nhiều vấn đề về dịch bệnh, vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến đời sống của người dân trong khu vực.

Trong quá trình tìm hướng đi mới nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất bãi, khoảng hơn 15 năm trước, một số hộ dân thôn Bắc Đại An đã mạnh dạn đưa giống cỏ nhung Nhật từ làng nghề cây cảnh Vị Khê về trồng thử nghiệm. Kết quả bước đầu cho thấy cây cỏ sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, mang lại giá trị kinh tế cao. Từ những diện tích trồng thử nghiệm ban đầu, nghề trồng cỏ cảnh dần được nhân rộng, phủ xanh nhiều vùng đất bãi ven sông Hồng, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nhiều hộ dân nơi đây.

Năm 2008, gia đình bà Lâm Thị Thêm, là một trong những hộ đầu tiên đưa cỏ nhung Nhật về trồng thử nghiệm trên diện tích đất bãi ven sông Hồng. Nhận thấy loại cỏ này phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương, gia đình bà Thêm mạnh dạn mở rộng diện tích, từng bước phát triển thành mô hình sản xuất ổn định.

Bà Thêm cho biết: "Cỏ nhung Nhật là loại cây dễ sinh trưởng, không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc phức tạp. Người trồng chỉ mất nhiều công ở giai đoạn đầu như làm đất, lên luống và tạo rãnh thoát nước. Sau mỗi lần thu hoạch, chỉ cần để lại phần gốc là cỏ tiếp tục tái sinh, không phải trồng lại. Khi cần mở rộng diện tích, chỉ việc tách bụi để nhân giống sang khu đất khác nên hầu như không phát sinh chi phí mua giống. Tuy nhiên, để cỏ sinh trưởng và phát triển tốt, người trồng phải thường xuyên làm cỏ dại, bởi nếu không được nhổ bỏ kịp thời, cỏ dại sẽ phát triển nhanh, cạnh tranh dinh dưỡng với cỏ nhung Nhật. Bên cạnh đó, cần bón phân bổ sung, duy trì tưới nước 2 lần/ngày khi thời tiết hanh khô, 1 lần/ngày khi thời tiết mát và chủ động theo dõi, phòng trừ sâu bệnh nhằm bảo đảm chất lượng thảm cỏ."

Theo bà Thêm, chính nhờ chi phí đầu tư không quá lớn, khả năng tái sinh tốt và đầu ra ổn định nên cây cỏ nhung Nhật mang lại nguồn thu khá cho người trồng. Thời tiết thuận lợi, mỗi năm cỏ nhung Nhật cho thu hoạch khoảng 3 vụ. Giá bán dao động từ 18.000-30.000 đồng/m², tùy thời điểm và chất lượng sản phẩm. Sau khi trừ chi phí đầu tư, chăm sóc và nhân công, gia đình bà thu lãi khoảng 300 - 500 triệu đồng/năm.

Không chỉ phát triển trồng cỏ nhung Nhật, nhiều hộ dân ở Nam Hồng còn lựa chọn trồng cỏ lá tre nhằm đa dạng hoá sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường. Mỗi loại cỏ có đặc tính và phân khúc tiêu thụ riêng, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Gia đình ông Trần Văn Trình là một trong những hộ chuyên trồng cỏ lá tre với diện tích 6.000m2. Ông Trình cho biết: “Kỹ thuật trồng và chăm sóc cỏ lá tre cơ bản giống với cỏ nhung Nhật. Nếu thời tiết thuận lợi, mỗi năm cỏ cũng cho thu hoạch khoảng 3 vụ. Hiện nay, các công trình sân vườn, khu đô thị, công viên hay cảnh quan không chỉ sử dụng một loại cỏ mà thường kết hợp nhiều loại để tạo điểm nhấn và phù hợp với từng hạng mục. Vì vậy, ngoài cỏ nhung Nhật, tôi lựa chọn phát triển cỏ lá tre để có nhiều sản phẩm hơn, khách cần loại nào cũng có, đáp ứng thị hiếu.”

Nhờ đầu ra ổn định, nhu cầu thị trường ngày càng tăng, diện tích cỏ lá tre của gia đình ông Trình luôn được duy trì và khai thác hiệu quả. Mỗi tháng, gia đình ông cung ứng ra thị trường khoảng 50 tấn cỏ lá tre đi khắp các tỉnh thành trong cả nước. Với giá bán dao động từ 1.800-2.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 90-100 triệu đồng/tháng.

Từ mô hình trồng thử nghiệm ban đầu, nghề trồng cỏ cảnh ở Nam Hồng đã phát triển mạnh cả về quy mô và chủng loại. Nếu như năm 2013, toàn xã mới có khoảng 5-7 ha cỏ cảnh, chủ yếu là cỏ nhung Nhật, thì đến nay diện tích đã tăng lên khoảng 140 ha với nhiều chủng loại cỏ lá tre ta, cỏ lá tre Thái và một số giống cỏ cảnh khác nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường. Ông Phạm Văn Đỉnh, Tổ trưởng Tổ hợp tác trồng cỏ cảnh xã Nam Hồng, cho biết: "Trồng cỏ cảnh là nghề bỏ một đồng vốn thu được bốn đồng lời. So với các cây trồng truyền thống như trồng dâu nuôi tằm hay trồng ngô trước đây, cỏ nhung Nhật cho thu nhập cao hơn khoảng 20 lần.”

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho các hộ sản xuất, nghề trồng cỏ cảnh ở Nam Hồng còn tạo việc làm thường xuyên cho hơn 1.000 lao động địa phương. Ngoài chăm sóc diện tích cỏ của gia đình, nhiều lao động còn nhận làm gối vụ cho các hộ khác, đảm nhận các công đoạn như làm đất, lên luống, trồng cỏ, nhặt cỏ dại, cắt cỏ, bó cỏ, bốc xếp và vận chuyển sản phẩm đến các điểm tập kết. Cũng nhờ đó mà nhiều lao động, nhất là phụ nữ trung niên và lao động nhàn rỗi ở nông thôn, có thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định.

Hiện nay, trên địa bàn xã đã hình thành 15 tổ thu hoạch cỏ, mỗi tổ có từ 5-7 lao động, một số tổ có tới 20 lao động. Bên cạnh đó, xã còn có khoảng 7 tổ chuyên bốc xếp, vận chuyển cỏ từ ruộng đến các điểm tập kết. Mỗi tổ đảm nhận một công đoạn trong chuỗi sản xuất, từ thu hoạch, bó cỏ đến vận chuyển, tạo nên quy trình sản xuất chuyên nghiệp. Đối với lao động làm các công việc thu hoạch như cắt cỏ, bó cỏ, nhặt cỏ dại, bình quân mỗi ngày làm việc từ 10-12 giờ, thu nhập đạt khoảng 350.000-450.000 đồng/người. Trong khi đó, lao động làm công việc bốc xếp, vận chuyển có thu nhập từ 1-1,2 triệu đồng/người/ngày.

Nam Hồng phát triển nghề trồng cỏ cảnh trên vùng đất bãi.

Đặc biệt, năm 2024, sản phẩm cỏ nhung Nhật của xã Nam Hồng đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với chất lượng và uy tín của sản phẩm địa phương mà còn tạo động lực để người dân tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Bà Đoàn Thị Yên, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Hồng cho biết: Thời gian qua, địa phương luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển nghề trồng cỏ cảnh. Hội Nông dân phối hợp với chính quyền đẩy mạnh tuyên truyền, vận động chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất bãi kém hiệu quả; đồng thời hỗ trợ hội viên tiếp cận kỹ thuật sản xuất, mở rộng diện tích và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục khuyến khích phát triển nghề trồng cỏ cảnh theo hướng tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gắn với Chương trình OCOP, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa ổn định, tăng giá trị kinh tế và phát triển bền vững.

Từ những bãi đất ven sông kém hiệu quả, mô hình trồng cỏ cảnh tại xã Nam Hồng đang mở ra hướng phát triển kinh tế xanh bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương. Với hiệu quả kinh tế ổn định, nhu cầu thị trường ngày càng lớn cùng sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương, nghề trồng cỏ cảnh được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển, trở thành hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiệu quả và thân thiện với môi trường tại Ninh Bình.