Số hóa di tích: “Cầu nối” bồi đắp lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, không khó để bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ sử dụng điện thoại thông minh quét mã QR tại cổng khu di tích để tìm hiểu lịch sử hình thành, kiến trúc và những giá trị văn hóa đặc sắc của di tích này. Chỉ với một thao tác đơn giản, toàn bộ thông tin về di tích được hiển thị sinh động qua hình ảnh, video và dữ liệu số.

Đây là một trong những công trình “Số hóa thông tin di tích lịch sử - văn hóa” do Tỉnh đoàn Ninh Bình phối hợp với Sở Du lịch, Trung tâm Bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư triển khai lắp đặt trong thời gian qua. Công trình tích hợp mã QR với 4 ngôn ngữ, góp phần quảng bá văn hóa, lịch sử đến Nhân dân, du khách trong nước và quốc tế.

Bà Lê Thị Bích Thục, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư cho biết: “Các công trình gắn mã QR giúp thông tin về di tích trở nên trực quan, hiện đại và dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với giới trẻ và khách quốc tế. Đây cũng là giải pháp phù hợp để lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa của Cố đô Hoa Lư trên môi trường số”.

Thời gian qua, phong trào số hóa di tích - lịch sử được triển khai mạnh mẽ ở nhiều địa phương trong tỉnh. Tại phường Nam Định, Đoàn phường đã hoàn thành việc số hóa và gắn mã QR tại 5 di tích tiêu biểu gồm Đền Trần, Chùa Phổ Minh, Đền Bảo Lộc, Đền Lựu Phố và Nhà lưu niệm nhà thơ Trần Tế Xương. Hiện nay, Đoàn phường đang tiếp tục mở rộng việc số hóa tới toàn bộ các di tích cấp quốc gia trên địa bàn.

Đồng chí Phạm Thị Hiên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường Nam Định cho biết: “Việc số hóa di tích giúp đoàn viên, thanh niên tiếp cận lịch sử theo cách hiện đại hơn. Nếu trước đây việc tuyên truyền chủ yếu thông qua sách báo, sinh hoạt truyền thống thì nay các em có thể tìm hiểu mọi lúc, mọi nơi chỉ bằng điện thoại thông minh. Điều này tạo sự hứng thú và tăng hiệu quả giáo dục truyền thống cách mạng”.

Theo đồng chí Phạm Thị Hiên, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, thanh niên tiếp cận thông tin rất nhanh nhưng cũng dễ bị tác động bởi các luồng thông tin xấu, độc. Vì vậy, việc đưa thông tin lịch sử chính thống lên môi trường số là cách để “phủ xanh” không gian mạng bằng những giá trị tích cực, giúp giới trẻ có thêm “sức đề kháng” trước các luận điệu xuyên tạc lịch sử, chống phá Đảng và Nhà nước.

Thực tế cho thấy, công trình số hóa di tích không đơn thuần là hoạt động ứng dụng công nghệ mà còn là phương thức giáo dục chính trị tư tưởng hiệu quả đối với thế hệ trẻ. Những địa chỉ đỏ, những câu chuyện lịch sử vốn khô khan nay được “làm mới” bằng hình ảnh 360 độ, video tư liệu, bản đồ số… giúp lịch sử trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn.

Anh Bùi Quang Huân, Phó Trưởng Ban Công tác Đoàn và Thanh, thiếu nhi, Tỉnh đoàn Ninh Bình cho biết: “Trong thời gian qua, công tác số hóa các địa chỉ đỏ, công trình lịch sử, văn hóa được Ban Thường vụ Tỉnh đoàn xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục truyền thống cách mạng cho thanh, thiếu nhi”.

Đến nay, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã số hóa gần 300 địa chỉ đỏ, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa với tổng trị giá trên 7 tỷ đồng, thu hút hàng nghìn lượt đoàn viên, thanh niên và du khách truy cập, tìm hiểu thông tin qua nền tảng số. Nhiều di tích đã ứng dụng công nghệ VR360 như Chùa Tháp Phổ Minh, Đền Cây Quế… tạo trải nghiệm chân thực và hiện đại cho người xem.

Theo đại diện Tỉnh đoàn, việc số hóa mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực. Trước hết là đổi mới phương thức giáo dục truyền thống theo hướng hiện đại, trực quan và hấp dẫn hơn. Thay vì chỉ nghe thuyết minh hay đọc tài liệu, thanh niên có thể “chạm” vào lịch sử bằng những trải nghiệm số sinh động. Điều này đặc biệt phù hợp với thế hệ trẻ - những người lớn lên cùng internet và công nghệ số.

Không chỉ giúp lịch sử “sống dậy”, số hóa còn góp phần lan tỏa giá trị truyền thống cách mạng rộng rãi hơn trong cộng đồng. Những địa chỉ đỏ không còn bó hẹp trong không gian địa lý mà được đưa lên môi trường số, giúp người dân và du khách có thể tìm hiểu ở bất cứ đâu, bất cứ thời điểm nào. Qua đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm của thanh niên đối với quê hương, đất nước.

Trong bối cảnh các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá trên không gian mạng, việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên càng trở nên cấp thiết. Những thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử nếu không được nhận diện và phản bác kịp thời sẽ tác động tiêu cực đến nhận thức của giới trẻ. Chính vì vậy, các công trình số hóa di tích đang trở thành “lá chắn mềm” góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thông qua dữ liệu lịch sử chính thống được số hóa, thanh niên có điều kiện tiếp cận thông tin xác thực, từ đó hiểu đúng hơn về truyền thống đấu tranh cách mạng của dân tộc, về vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Khi hiểu đúng lịch sử, người trẻ sẽ có bản lĩnh chính trị vững vàng hơn trước những luận điệu sai trái, xuyên tạc trên mạng xã hội.

Một điểm đáng chú ý là quá trình số hóa không chỉ hướng tới người thụ hưởng mà còn tạo môi trường để thanh niên trực tiếp tham gia vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thông qua việc tham gia xây dựng dữ liệu số, thiết kế nội dung truyền thông, hỗ trợ người dân sử dụng nền tảng số… Qua đó, các bạn trẻ vừa rèn luyện kỹ năng công nghệ vừa là lực lượng trực tiếp sáng tạo, lan tỏa các giá trị văn hóa, lịch sử trên môi trường số.

Tuy nhiên, để các công trình số hóa phát huy hiệu quả bền vững vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra. Một số nơi dữ liệu chưa thực sự phong phú; việc cập nhật nội dung còn chậm; hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ,… Xác định rõ điều đó, thời gian tới, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Ninh Bình sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo vệ và phát huy giá trị các di tích lịch sử, địa chỉ đỏ gắn với chuyển đổi số và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Trọng tâm là số hóa 12 di tích lịch sử, văn hóa bằng công nghệ VR360; mở rộng triển khai mã QR, bản đồ số; đồng thời tăng cường truyền thông trên nền tảng số để đưa lịch sử đến gần hơn với thanh, thiếu niên.

Bên cạnh đó, các cấp bộ Đoàn sẽ tiếp tục phối hợp với sở, ngành và doanh nghiệp công nghệ nhằm huy động nguồn lực nâng cao chất lượng công tác số hóa, xây dựng thêm nhiều sản phẩm truyền thông hiện đại, hấp dẫn. Qua đó góp phần gìn giữ, lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa và bồi đắp lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ trong thời kỳ chuyển đổi số.

Có thể khẳng định, số hóa di tích lịch sử không chỉ là ứng dụng công nghệ vào bảo tồn văn hóa mà còn là hành trình “đánh thức” lịch sử trong trái tim người trẻ. Khi những địa chỉ đỏ được đưa lên không gian số bằng ngôn ngữ hiện đại, lịch sử sẽ không còn là những trang sách khô cứng mà trở thành nguồn cảm hứng nuôi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và khát vọng cống hiến. Đây cũng là một trong những giải pháp thiết thực góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa, ngay trên không gian mạng - “mặt trận” mới của thời đại số.