Rộn ràng mùa “hái lộc” nhung hươu

Đến thăm mô hình nuôi hươu của chị Bùi Thị Ánh Tuyết, bản Ao Lươn, xã Phú Long khi chị đang tất bật chuẩn bị các điều kiện cho thợ “hái lộc” nhung hươu. Niềm vui không giấu được trên khuôn mặt, chị Tuyết chia sẻ: “Cứ đến mùa thu hoạch nhung hươu là chúng tôi phấn khởi lắm. Từ đầu năm đến giờ tôi đã thu hoạch được 3 cặp nhung cho thu khoảng 40 triệu đồng. Hôm nay tôi cắt cặp thứ 4 cho khách đã đặt trước”.

Theo chị Tuyết, mùa thu hoạch nhung hươu tại đây thường kéo dài từ tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch. Đây là thời điểm nhung đạt chất lượng tốt nhất, giàu dưỡng chất và có giá trị kinh tế cao nhất.

Nhung hươu là sừng non của hươu đực, là một trong những dược liệu quý trong Đông y. Sừng hươu thường rụng tự nhiên hoặc được người dân cắt đi vào mùa xuân để tái tạo định kỳ. Sau khi cắt, sừng mới sẽ tiếp tục mọc lại vào năm sau mà không làm hại đến sức khỏe vật nuôi nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Vì vậy, việc lấy nhung hươu đòi hỏi kỹ thuật và sự tỉ mỉ, khéo léo. Thông thường, những người thợ chuyên nghiệp được mời đến để đảm bảo an toàn cho vật nuôi và giữ nguyên giá trị sản phẩm. Nhung hươu đẹp phải giữ được dáng “yên ngựa” hoặc phân nhánh cân đối.

Sau khi cắt, gốc nhung được xử lý bằng các bài thuốc nam gia truyền để cầm máu, giúp hươu nhanh hồi phục. Đây là kỹ thuật được truyền lại qua nhiều thế hệ, góp phần duy trì tính bền vững của nghề.

Một trong những hình ảnh đặc trưng là chén rượu huyết nhung được pha từ những giọt huyết lấy trực tiếp sau khi cắt nhung. Chị Bùi Thị Ánh Tuyết cho biết: “Chén rượu này thường dành cho người lớn tuổi hoặc khách quý. Nó như một lời chúc sức khỏe, may mắn đầu năm. Đây cũng là nghi thức mang đậm dấu ấn văn hóa đã có từ lâu đời ở địa phương chúng tôi”.

Cũng là một trong những hộ nuôi hươu lâu năm, gia đình anh Bùi Ngọc Thành, bản Ao Lươn, xã Phú Long luôn duy trì đàn nuôi ổn định từ 10 - 15 con hươu lấy nhung. Anh Thành cho biết: “Hươu cho lộc 1 - 2 lần/năm với số lượng khoảng 7 lạng nhung/con, có những con hươu cho hơn 1kg nhung/năm. Với giá bán từ 1,8 - 2 triệu đồng/lạng cũng cho thu về khoảng 150 triệu đồng trong vụ lộc hươu năm nay”.

Theo các hộ dân, nuôi hươu không khó, thậm chí so với nhiều loại gia súc khác, hươu cũng ít bệnh, thức ăn dễ kiếm mà giá trị lại cao hơn. Vì vậy, hiện nay, nghề nuôi hươu đã trở thành một ngành kinh tế mang lại thu nhập ổn định cho người dân ở các xã vùng cao. Một trong những yếu tố quan trọng giúp nghề nuôi hươu phát triển mạnh tại khu vực này là điều kiện tự nhiên với địa hình đồi rừng, nguồn thức ăn phong phú từ lá cây rừng, cỏ tự nhiên giúp hộ nuôi giảm đáng kể chi phí.

Ông Bùi Văn Tuyên, thôn Nga 2, xã Cúc Phương chia sẻ thêm: “Ngoài thức ăn là lá rừng, cây cỏ thì vào mùa nhung, người dân chỉ cần bổ sung thêm tinh bột như ngô, khoai, lạc để nâng cao chất lượng sản phẩm. Nếu chăm sóc tốt, một con hươu trưởng thành có thể cho khai thác nhung trong suốt 20 năm”.

Hiện hai xã Cúc Phương và Phú Long có hàng trăm hộ tham gia nuôi hươu lấy nhung với quy mô hàng nghìn con. Nghề nuôi hươu phát triển không chỉ cải thiện thu nhập mà còn góp phần thay đổi diện mạo xã hội. Nhiều hộ đồng bào dân tộc Mường đã thoát nghèo, từng bước vươn lên làm giàu tại địa phương.

Ônh Lương Văn Thụy, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Phú Long cho biết: “Hươu là một trong những con nuôi đặc sản, mang lại giá trị kinh tế cao cho bà con xã Phú Long. Hiện nay, chính quyền đang thúc đẩy việc thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm liên kết sản xuất và tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ vay vốn, chuyển giao kỹ thuật để giúp người dân mở rộng quy mô, phát triển cả hươu lấy nhung và hươu thương phẩm”.

Những cặp nhung hươu đỏ hồng mang về nguồn thu nhập ổn định càng tiếp thêm động lực để người dân nơi đây gắn bó với đồng đất quê hương. Từ những triền đồi, mô hình nuôi hươu đang dần mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, góp phần nâng cao đời sống và tạo nên diện mạo mới cho các xã vùng cao ở Ninh Bình.