Phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn

Với nhiều tiềm năng, lợi thế về không gian địa lý, văn hóa, di sản phong phú, tỉnh Ninh Bình xác định phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn, định hình bản sắc, tạo đột phá phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời góp phần gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa của địa phương. Thời gian qua, tỉnh đã nỗ lực triển khai thực hiện nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, đưa Ninh Bình tiến gần với mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương - đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo toàn cầu.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình không chỉ được mở rộng về địa lý mà còn tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa nguồn lực, văn hóa, kinh tế, hạ tầng và hình thành hệ thống di sản, cảnh quan, làng nghề, đô thị du lịch vùng có quy mô, tầm vóc và sức cạnh tranh vượt trội.

Cũng sau sáp nhập, vùng đất Cố đô hơn nghìn năm lịch sử được tiếp thêm sức mạnh từ sự kết hợp 3 vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống với trên 5.000 di tích các loại, nổi bật là các quần thể văn hóa, tâm linh: Phủ Dầy, Đền Trần, đền Lảnh Giang, chùa Bái Đính, chùa Tam Chúc, chùa Long Đọi Sơn, chùa Phật Quang, chùa Địa Tạng Phi Lai, Nhà thờ đá Phát Diệm, Vương cung Thánh đường Phú Nhai...

Đây cũng là địa phương có hệ thống di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc với 40 di sản đã được công nhận, trong đó, di sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; có chuỗi lễ hội truyền thống phong phú, đặc sắc như: Lễ hội Hoa Lư, lễ hội Đền Trần, lễ hội Phủ Dầy, lễ hội chùa Bái Đính, lễ hội Tịch Điền, lễ hội đền Trần Thương, lễ hội Xuân Tam Chúc… và các loại hình nghệ thuật dân gian. Cùng với đó là sự phong phú về văn hóa ẩm thực và hệ thống ngành nghề thủ công truyền thống dày đặc... góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa và sức hấp dẫn của du lịch địa phương.

Với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển, thương hiệu "Du lịch Ninh Bình" ngày càng được khẳng định trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Theo thống kê, đến nay, toàn tỉnh đã phát triển trên 70 khu, điểm du lịch đa dạng về loại hình và phong phú về trải nghiệm. Trong đó, có nhiều khu du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế như: Quần thể danh thắng Tràng An, Khu du lịch Tam Chúc, Khu du lịch tâm linh núi chùa Bái Đính, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Xuân Thuỷ, Khu du lịch biển Thịnh Long…

Bên cạnh đó, tỉnh phát triển mạnh loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch thể thao cao cấp với các sân golf đạt chuẩn quốc tế; cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch cũng được đầu tư hiện đại, đồng bộ với 1.500 cơ sở lưu trú đang hoạt động, trong đó có 8 cơ sở 4-5 sao, 48 cơ sở 1-3 sao, cùng hàng trăm homestay, resort sinh thái, khu nghỉ dưỡng cao cấp.

Thời gian qua, đã có nhiều dự án lớn được triển khai và phát huy hiệu quả như: Dự án hạ tầng Khu du lịch sinh thái Tràng An; Tổ hợp du lịch tâm linh Tam Chúc; các khu nghỉ dưỡng cao cấp như: Emeralda, Vedana, Melia Vinpearl Phủ Lý, Legend Valley…

Đặc biệt, sự phát triển mạnh của mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và du lịch trải nghiệm văn hoá, làng nghề không chỉ mang lại sinh kế bền vững cho người dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống cho các địa phương.

Công nghiệp văn hoá của Ninh Bình cũng phát triển nhanh, mạnh với sự góp sức của phát triển âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thể thao, mỹ thuật, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo, ẩm thực và công nghệ sáng tạo... Trên địa bàn tỉnh, các sự kiện văn hoá, nghệ thuật, thể thao quy mô lớn cũng được tổ chức thường xuyên như: Forestival - Lễ hội Âm nhạc và Sáng tạo Tràng An 2025, Festival Di sản và Sáng tạo quốc tế, Tuần lễ Ẩm thực - Thời trang - Điện ảnh Ninh Bình, Giải Marathon Tràng An... thu hút số lượng lớn du khách trong và ngoài nước tham gia, giúp kích cầu phát triển du lịch và phát triển văn hóa Việt Nam nói chung, văn hóa Ninh Bình nói riêng.

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch cho biết: Năm 2025, Ninh Bình đón trên 19,4 triệu lượt khách, trong đó có trên 2,2 triệu lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch ước đạt 21.238 tỷ đồng. Bình quân giai đoạn 2020-2025, lượng khách tăng 25,4%/năm, tổng thu du lịch tăng 43%/năm, đóng góp ngày càng lớn vào GRDP của tỉnh và tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ...

Đặc biệt, những năm gần đây, Ninh Bình liên tục được vinh danh ở nhiều hạng mục danh giá như “Điểm đến văn hoá địa phương hàng đầu thế giới”, “Điểm đến có ảnh hưởng trên thế giới”, “Vườn quốc gia hàng đầu châu Á”...

Công nghiệp văn hoá đang tạo ra không gian phát triển mới cho du lịch Việt Nam nói chung và du lịch Ninh Bình nói riêng khi các lĩnh vực như: điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thời trang, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, thiết kế và quảng bá sáng tạo được gắn kết chặt chẽ với hoạt động du lịch... Trên cơ sở đó, Sở Du lịch đã xây dựng Đề án "Phát triển du lịch và công nghiệp văn hoá trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050".

Theo đó, tỉnh sẽ tiến hành cơ cấu lại hệ sinh thái sản phẩm du lịch theo hướng đa dạng, chuyên sâu, chất lượng cao, có thương hiệu mạnh, gắn với công nghiệp văn hóa để hình thành chuỗi sản phẩm đặc trưng tầm quốc tế; khai thác giá trị danh lam thắng cảnh, di tích, di sản, kết nối các tuyến trọng điểm và lễ hội, làng nghề, nghệ thuật thực cảnh; phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao biển, du thuyền và tuyến sinh thái đường thủy; mở rộng du lịch chuyên đề, du lịch đêm, du lịch giải trí, các show diễn thực cảnh, lễ hội ánh sáng, hội chợ quốc tế…

Đồng thời, khai thác, bảo tồn và phát huy giá trị các loại hình nghệ thuật dân tộc, kết hợp trình diễn, trải nghiệm tương tác, workshop sáng tạo, du lịch học đường; phát triển đội ngũ nghệ nhân trẻ; triển khai các lĩnh vực công nghiệp văn hóa trọng điểm như: công nghiệp biểu diễn, sự kiện nghệ thuật, thể thao, điện ảnh, công viên di sản, không gian trải nghiệm liên vùng.

Thời gian tới, ngành Du lịch tỉnh tập trung triển khai các hoạt động phát triển kinh tế du lịch, bao gồm: du lịch ban đêm, du lịch biển, hoàn thành sản phẩm phim, hồ sơ di sản trình UNESCO, famtrip, presstrip, tổ chức cuộc thi thủ công mỹ nghệ, bảo tồn cây - con đặc sản, tổ chức biểu diễn văn nghệ tại điểm du lịch; xây dựng làng nghề thế hệ mới và du lịch cộng đồng đa chức năng; phát triển ẩm thực đường phố, kết hợp biểu diễn với trưng bày sản phẩm thủ công và ẩm thực vùng miền...

Cùng với đó, kiến tạo thị trường để thu hút doanh nghiệp ngành công nghiệp văn hóa - giải trí trong và ngoài nước; tổ chức thường niên các liên hoan, lễ hội, triển lãm, hội chợ quốc tế để đưa Ninh Bình trở thành trung tâm tổ chức sự kiện nghệ thuật, thể thao và điện ảnh đặc sắc của quốc gia và khu vực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thương hiệu du lịch Ninh Bình trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đến năm 2030, tỉnh Ninh Bình phấn đấu trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và tôn giáo của Việt Nam; là trung tâm tổ chức các sự kiện tầm cỡ quốc gia và quốc tế; công nghiệp văn hóa, du lịch đóng góp khoảng 10% GRDP/năm của tỉnh. Xây dựng Ninh Bình trở thành “điểm đến phim trường quốc gia”; hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp quy mô lớn, thương hiệu mạnh trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, du lịch hoạt động theo mô hình công viên chủ đề, kinh tế di sản, du lịch cộng đồng, làng nghề, không gian văn hóa sáng tạo, khu phức hợp giải trí, mua sắm…

Đến năm 2030, xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương - Đô thị di sản thiên niên kỷ, sở hữu hệ sinh thái văn hóa, du lịch, sáng tạo hàng đầu của quốc gia và quốc tế, trở thành đô thị sáng tạo toàn cầu được UNESCO công nhận.