Đan viện Châu Sơn: Vẻ đẹp Gothic cổ kính giữa lòng núi rừng Ninh Bình

Video toàn cảnh không gian của Đan viện Châu Sơn (xã Phú Sơn).

Được xây dựng từ năm 1939, Đan viện Châu Sơn là đan viện chiêm niệm của Dòng Xitô. Nơi đây là sự giao hòa giữa đức tin, nghệ thuật kiến trúc và thiên nhiên, với quần thể gồm nhà thờ, khu nhà dòng, Vườn Cầu nguyện Fatima cùng nhiều công trình mang dấu ấn tôn giáo đặc sắc.

Người đặt nền móng thiết kế cho công trình là Cha Placido Trương Minh Trạch. Dù không được đào tạo bài bản về kiến trúc, bằng sự tự học và nghiên cứu tài liệu, ông đã tạo nên một thánh đường mang những đường nét hài hòa, cân đối và giàu giá trị thẩm mỹ. Trong suốt quá trình xây dựng, các đan sĩ không chỉ góp sức bằng lời cầu nguyện mà còn trực tiếp tham gia lao động, từ chẻ đá, nung vôi, đúc gạch đến thực hiện nhiều công việc thủ công khác. Chính tinh thần cộng đoàn ấy đã góp phần hình thành nên công trình mang đậm dấu ấn đức tin, sự tận tụy và bền bỉ qua thời gian.

Điểm nổi bật của Đan viện Châu Sơn là kiến trúc Gothic châu Âu cổ kính, hài hòa giữa giá trị thẩm mỹ và công năng sử dụng. Công trình được xây dựng với tường bao dày khoảng 0,6 m, các cột trụ dày tới 1,2 m, giúp không gian bên trong luôn ấm áp vào mùa đông và mát mẻ khi mùa hè đến. Toàn bộ đan viện được xây bằng gạch đỏ không tô trát, giữ nguyên màu sắc nguyên bản qua thời gian, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc, cổ kính và phủ đầy dấu ấn năm tháng.

Mặt chính của đan viện là nhà thờ với những mái vòm nhọn cao vút đặc trưng của kiến trúc Gothic. Hệ thống cột được thiết kế thành các tháp nhỏ cân xứng, kéo dài khoảng 64m, kết hợp cùng những ô cửa sổ bố trí thành hai tầng và các cửa kính màu hình hoa hồng được chế tác tinh xảo. Sự kết hợp hài hòa giữa đường nét kiến trúc và ánh sáng tự nhiên tạo nên vẻ đẹp vừa trang nghiêm, linh thiêng, vừa lãng mạn, trở thành điểm nhấn thu hút du khách đến tham quan, chụp ảnh.

Bên trong nhà thờ, không gian rộng lớn và tĩnh mịch mang đến cảm giác huyền nhiệm. Những hàng cột cao đối xứng được liên kết bằng các vòm cuốn tạo chiều sâu cho công trình, trong khi trần mái vòm bằng gỗ sẫm màu cùng ánh sáng dịu nhẹ xuyên qua các ô kính màu góp phần tạo nên một không gian chiêm niệm thanh bình, giàu giá trị nghệ thuật và tâm linh.

Không chỉ gây ấn tượng bởi kiến trúc nhà thờ độc đáo, Đan viện Châu Sơn còn sở hữu khuôn viên rộng lớn được quy hoạch hài hòa với thiên nhiên. Các khu nhà ở, thư viện, vườn rau, hồ nước cùng hệ thống đường dạo lát đá uốn lượn được bao quanh bởi hàng trăm loài cây, hoa được chăm sóc, cắt tỉa công phu. Xen giữa những mảng xanh là các cụm hòn non bộ, tượng thánh, tượng điêu khắc và nhiều tiểu cảnh mang đậm dấu ấn tôn giáo, tạo nên vẻ đẹp vừa cổ kính, thanh bình vừa nên thơ.

Năm 2011, nhân dịp kỷ niệm 50 năm đặt tượng Đức Mẹ, đan viện đã xây dựng Vườn Cầu nguyện Fatima - một không gian sinh hoạt tâm linh ngoài trời với nhiều tiểu cảnh đặc sắc. Trung tâm khu vườn là tượng Đức Mẹ hướng về giáo đường, phía dưới đặt chum nước tượng trưng cho sự đủ đầy, bình an và tình yêu thương.

Điểm nhấn nổi bật của khu vườn là giếng cổ Giacóp, còn được gọi là “giếng sám hối”. Để đến được nơi này, du khách phải đi qua một đường hầm xây bằng đá ong mang vẻ đẹp cổ kính. Giữa không gian sâu lắng của lòng giếng, mọi âm thanh dường như lắng lại, tạo nên cảm giác thanh tịnh và linh thiêng cho những người đến cầu nguyện, chiêm niệm.

Bên cạnh đó, khu vườn còn gây ấn tượng với 100 khối đá hình quả trứng, gợi nhắc truyền thuyết “trăm trứng nở trăm con” của dân tộc Việt Nam. Sự kết hợp giữa các biểu tượng văn hóa dân tộc với không gian tôn giáo đã tạo nên nét riêng độc đáo cho Đan viện Châu Sơn, khiến nơi đây được nhiều du khách ví như một “khu vườn cổ tích” giữa lòng núi rừng Ninh Bình.

Những năm gần đây, Đan viện Châu Sơn trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, nơi đây vẫn duy trì nếp sinh hoạt tôn giáo nghiêm trang với khung giờ tham quan cố định nhằm đảm bảo không gian chiêm niệm và đời sống tu trì của các đan sĩ. Nhiều du khách tìm đến không chỉ để lưu giữ những bức ảnh đẹp, mà còn để cảm nhận sự tĩnh lặng, lắng nghe tiếng chuông ngân vang giữa núi rừng và tìm cho mình những phút giây bình yên giữa nhịp sống hiện đại.

Anh Nguyễn Thái Sơn (Du khách đến từ Thanh Hoá) chia sẻ: Trong hành trình khám phá Ninh Bình, tôi khá bất ngờ khi giữa vùng núi non Ninh Bình lại có một công trình mang kiến trúc châu Âu cổ kính và đẹp như vậy. Điều tôi ấn tượng nhất không chỉ là những bức tường gạch đỏ hay các mái vòm cao mà còn là sự yên tĩnh hiếm có. Đến đây, tôi cảm thấy thư thái hơn, tạm rời xa những ồn ào của cuộc sống thường ngày”.

Trải qua gần một thế kỷ, Đan viện Châu Sơn vẫn lặng lẽ hiện diện như một miền cổ kính giữa thiên nhiên Ninh Bình. Không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo mang đậm dấu ấn Gothic châu Âu, nơi đây còn là biểu tượng của sự giao thoa giữa văn hóa Đông - Tây, giữa nghệ thuật và tâm linh. Những bức tường gạch đỏ phủ màu thời gian không chỉ kể câu chuyện về lịch sử hình thành của đan viện mà còn lưu giữ giá trị đức tin, tinh thần nhân ái và vẻ đẹp trường tồn cùng năm tháng.