Nông nghiệp Ninh Bình 2025: Vượt "cơn gió ngược"

Đứng vững trước “phép thử” của thiên nhiên

Câu chuyện vượt khó năm 2025 được viết nên sinh động tại thủ phủ bưởi Du Long (phường Duy Tân). Nhìn những vườn bưởi sai trĩu, vàng ươm, đều tăm tắp ít ai nghĩ rằng, chỉ mới năm trước (2024), nơi này từng điêu đứng vì bão Yagi, nhiều nhà vườn gần như mất trắng. Vậy mà sang năm 2025 này, Du Long đã có một năm "thắng lớn".

Đứng giữa vườn bưởi đang độ thu hoạch, ông Nguyễn Văn Lâm - một lão nông dạn dày kinh nghiệm ở Du Long vẫn chưa hết bùi ngùi khi nhớ lại khung cảnh tan hoang của năm cũ: "Năm ngoái, bão qua rồi mà nhìn vườn tược, chân tay tôi rụng rời. Cây nghiêng ngả, quả non rụng đầy mặt đất. Nhìn cơ nghiệp gây dựng bao năm bị bão vùi dập, tôi cứ nghĩ phen này chắc phải bỏ nghề”.

Ngổn ngang là vậy, nhưng ông Lâm và bà con Du Long không buông xuôi. Sau bão, họ gượng dậy dọn dẹp, dựng lại từng gốc cây, chắt chiu từng mầm sống. Để rồi đến hôm nay, Du Long đã có một năm "thắng lớn" với năng suất vượt trội, như một lời đáp trả đầy kiêu hãnh của người nông dân trước sự khắc nghiệt của đất trời.

Không chỉ riêng hộ ông Lâm, cả vùng chuyên canh bưởi 90 ha của HTX Châu Giang (trong đó 70 ha tập trung tại Du Long) đều rộn ràng mùa thu hoạch. Với thu nhập bình quân từ 300 - 400 triệu đồng/ha, cây bưởi đã thực sự giúp vùng đất ven sông Châu Giang "thay da đổi thịt". Câu chuyện của Du Long chính là minh chứng sống động nhất cho sức sống bền bỉ của nông nghiệp Ninh Bình: thiên tai có thể gây thiệt hại, nhưng không thể đánh gục ý chí người nông dân.

Nếu như Du Long là câu chuyện của sự hồi sinh, thì Câu lạc bộ (CLB) Đại điền và CLB Máy bay nông nghiệp lại là điểm sáng về tư duy sản xuất lớn. Trong bối cảnh ruộng đất manh mún, CLB Đại điền đã quy tụ được 50 hội viên, tích tụ tới 1.000 ha đất canh tác.

Không còn cảnh "mạnh ai nấy làm", các thành viên trong CLB đã liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp cung ứng vật tư, doanh nghiệp chế biến... để sản xuất đồng bộ. Năm 2025, mặc dù chịu ảnh hưởng của bão số 3, số 5, số 10 gây ngập úng, nạn sâu cuốn lá hoành hành cũng như giá cả lúa gạo xuống thấp nhưng kết quả sản xuất, kinh doanh của CLB vẫn đạt những con số đáng nể: Tổng sản lượng lúa 11.000 tấn, doanh thu 88 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt từ 24-28 tỷ đồng, biên lợi nhuận lên tới 30-35%.

Riêng CLB Máy bay nông nghiệp với 26 thiết bị đã phục vụ diện tích khoảng 1.000 ha/máy/năm, giúp giảm tới 50-60% chi phí nhân công và bảo vệ sức khỏe người nông dân do hạn chế tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật. Sự kết hợp giữa quy mô lớn (Đại điền) và công nghệ hiện đại (Máy bay) đã vẽ nên bức tranh nông nghiệp 4.0 rõ nét tại Ninh Bình.

Chuyển dịch tư duy

Từ những điểm sáng như Du Long hay CLB Đại điền, nhìn rộng ra toàn tỉnh, năm 2025, bất chấp sự tàn phá của mưa bão, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, ngành Nông nghiệp vẫn hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu lớn.

Năng suất lúa ước đạt 61,8 tạ/ha, tăng 1,48 tạ/ha so với năm 2024. Các cây màu cũng có năng suất, sản lượng và hiệu quả sản xuất tương đương hoặc cao hơn năm trước. Trong chăn nuôi, tổng sản lượng thịt hơi đạt trên 381,8 nghìn tấn, tăng 3,6%. Thủy sản chuyển dịch mạnh sang nuôi trồng công nghệ cao, đưa tổng sản lượng vượt 310 nghìn tấn, tăng 3,7%.

Không chỉ dừng lại ở những con số, dấu ấn lớn nhất của năm 2025 là cuộc cách mạng về "chất" với tư duy kinh tế nông nghiệp: xanh hơn, công nghệ cao hơn và liên kết chặt chẽ hơn, chọn giá trị thay vì số lượng.

Minh chứng rõ nét nhất là việc mạnh dạn chuyển đổi gần 600 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các mô hình cây trồng, vật nuôi khác. Kết quả phân tích cho thấy, hiệu quả kinh tế sau chuyển đổi cao gấp 3-5 lần so với trồng lúa truyền thống.

Dù diện tích lúa giảm hơn 5.000 ha để nhường chỗ cho các mục đích khác, nhưng nhờ năng suất tăng lên mức 61,8 tạ/ha và cơ cấu giống lúa chất lượng cao, đặc sản chiếm tới 75%, sản lượng lúa toàn tỉnh vẫn cán mốc trên 1,6 triệu tấn. Điều này khẳng định an ninh lương thực vẫn được đảm bảo vững chắc trong khi quỹ đất được tối ưu hóa.

Bên cạnh trồng trọt, lĩnh vực thủy sản cũng ghi nhận những bước tiến vững chắc. Các vùng nuôi trồng mặn, lợ ven biển phát huy hiệu quả kinh tế cao, bám sát nhu cầu thị trường, trong khi công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) của Ninh Bình được Trung ương đánh giá là một trong những địa phương thực hiện tốt nhất.

Năm 2025 còn đánh dấu bước tiến của Ninh Bình trong việc bắt nhịp xu hướng nông nghiệp xanh toàn cầu. Không chỉ là hô hào khẩu hiệu, ngành đã triển khai canh tác lúa tiết kiệm nước trên diện tích hơn 6.000 ha. Con số ấn tượng nhất không phải là diện tích, mà là tác động môi trường: mô hình này đã góp phần giảm phát thải khí nhà kính (CH4) tương đương 4-5 tấn CO2/ha/năm. Đây là minh chứng thép cho cam kết phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn mà tỉnh đang theo đuổi.

Bên cạnh đó, chương trình trồng rừng và bảo vệ sinh thái cũng đạt kết quả tích cực với tỷ lệ che phủ rừng ổn định, quản lý bảo tồn 8 hệ sinh thái và đề xuất thành lập khu Bảo tồn loài Voọc mông trắng rộng hơn 3.000 ha.

Một điểm sáng khác trong bức tranh kinh tế nông nghiệp 2025 là sự lớn mạnh của các chuỗi liên kết. Không còn sản xuất manh mún, Ninh Bình đã thiết lập được 123 chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Những cái tên lớn của nền nông nghiệp Việt Nam đã hiện diện vững chắc tại Ninh Bình: Masan MEATLife với chuỗi thịt lợn MEATDeli, công suất chế biến lên tới 140.000 tấn thịt/năm. Đồng Giao (Doveco): Chuỗi chế biến rau củ quả, nước ép xuất khẩu. Toản Xuân và Cường Tân: Hai chuỗi sản xuất lúa gạo khép kín với vùng nguyên liệu hàng nghìn héc-ta. Lenger Việt Nam: Chuỗi nghêu, ngao đạt chứng nhận quốc tế ASC quy mô gần 1.700 ha, đưa Ninh Bình trở thành địa phương có diện tích nuôi ngao đạt chuẩn ASC lớn nhất cả nước.

Kết thúc năm 2025, Ninh Bình đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới ở cấp độ cao: 100% xã đạt chuẩn, trong đó có tới 67% xã nông thôn mới nâng cao và 4,1% xã nông thôn mới kiểu mẫu. Đặc biệt, chương trình OCOP đã có bước nhảy vọt về số lượng và chất lượng. Toàn tỉnh hiện có 1.001 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó đã xuất hiện 3 sản phẩm 5 sao và 4 sản phẩm tiềm năng 5 sao. Con số hơn 1.000 sản phẩm này không chỉ là thành tích, mà là 1.000 câu chuyện khởi nghiệp, 1.000 cơ hội nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn, đưa nông sản Ninh Bình vươn xa trên bản đồ thị trường.

Tầm nhìn tăng trưởng xanh và đa giá trị

Nhìn lại bức tranh toàn cảnh, ông Nguyễn Sinh Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Năm 2025 là năm “lửa thử vàng”. Đây là năm đầu tiên ngành thực hiện sáp nhập và vận hành theo mô hình tổ chức mới, vừa phải nhanh chóng ổn định bộ máy, vừa phải ứng phó với thiên tai, dịch bệnh. Tuy nhiên, với phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, ngành đã điều hành linh hoạt để đạt mức tăng trưởng 3,45% - con số có thể nói là cao nhất từ trước tới nay", ông Nguyễn Sinh Tiến nhấn mạnh.

Cũng theo ông Nguyễn Sinh Tiến, thành công này đến từ việc kiên định với mục tiêu cơ cấu lại ngành, chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

Khép lại năm 2025 "vượt khó" thành công, ngành nông nghiệp Ninh Bình bước vào năm 2026 với tâm thế và định hướng mới. Mục tiêu lớn nhất, theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, là xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa tích hợp đa giá trị, gắn kết chặt chẽ với du lịch sinh thái. Các mô hình lúa giảm phát thải sẽ tiếp tục được mở rộng, hướng tới mục tiêu Net Zero. Đồng thời, các sản phẩm OCOP sẽ được chú trọng nâng cao về "chất" thay vì chạy theo số lượng, đặc biệt là các sản phẩm bản địa gắn với du lịch.

Trong chăn nuôi, ưu tiên các mô hình hữu cơ, tuần hoàn, khép kín để đảm bảo an toàn sinh học. Đặc biệt, lĩnh vực thủy sản sẽ siết chặt công tác chống khai thác IUU, đồng thời phát triển các đối tượng nuôi chủ lực giá trị cao gắn với bảo vệ nguồn lợi.

Các làng nghề truyền thống sẽ được quy hoạch lại để gắn với phát triển du lịch, đồng thời xử lý triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường, tạo không gian nông thôn đáng sống. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về chuyển đổi số quốc gia, ngành Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình sẽ ưu tiên áp dụng quy trình sản xuất có chứng nhận, truy xuất nguồn gốc. Công tác xúc tiến thương mại sẽ được đẩy mạnh để đưa nông sản an toàn vào các kênh tiêu thụ hiện đại và hướng tới xuất khẩu.

Giai đoạn 2026-2030, mục tiêu không chỉ là về đích nông thôn mới mà là xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới hiện đại. Chương trình OCOP và giảm nghèo bền vững sẽ tiếp tục là đòn bẩy để nâng cao thu nhập cho người dân, đảm bảo "ly nông bất ly hương".

Với những định hướng chiến lược bài bản cho giai đoạn mới, nông nghiệp Ninh Bình đã sẵn sàng tâm thế để vươn lên, không chỉ là trụ đỡ của nền kinh tế mà còn là không gian sinh thái, văn hóa đặc sắc của vùng đất Cố đô.