Ninh Bình: Siết chặt công tác kiểm soát giết mổ động vật

“Lỗ hổng” từ hơn 3.700 cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ

Qua thống kê, báo cáo mới nhất của các địa phương, hiện nay trên địa bàn tỉnh Ninh Bình chỉ có 4 cơ sở giết mổ động vật tập trung, công nghiệp. Trong đó có 1 cơ sở giết mổ gà của Công ty TNHH Meat Deli HN - Chi nhánh Hà Nam thuộc Khu Công nghiệp Đồng Văn IV, công suất giết mổ 18.000-30.000 con/ngày và 3 cơ sở giết mổ lợn (Công ty TNHH Meat Deli HN thuộc Khu Công nghiệp Đồng Văn IV, công suất giết mổ từ 500 - 700 con/ngày; Công ty TNHH Công Danh, thuộc Cụm công nghiệp An Xá, phường Trường Thi; Công ty TNHH DHSF NORTH, xóm 17, xã Hải Hưng, đã tạm dừng hoạt động).

Trong khi đó số cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ đang hoạt động xen kẽ trong các khu dân cư là một con số cực kỳ lớn với 3.722 hộ. Chiếm đa số là các hộ giết mổ lợn với 2.568 hộ (69%), tiếp theo là gia cầm với 758 hộ (20,36%). Các hộ giết mổ trâu, bò và động vật khác chiếm tỷ lệ nhỏ từ 5% đến 6%.

Sự tồn tại của hàng nghìn điểm giết mổ tự phát này đang tạo ra những thách thức không nhỏ cho lực lượng chức năng trong việc kiểm tra, kiểm soát.

Chia sẻ về thực tế tại địa phương, bà Phạm Thị Thanh Huyền, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Yên Mô cho biết: "Trên địa bàn xã Yên Mô hiện có 44 cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ. Việc giết mổ phân tán trong các khu dân cư và thường diễn ra vào ban đêm nên việc kiểm tra, kiểm soát của Phòng chuyên môn gặp nhiều khó khăn. Thực tế, số lượng điểm giết mổ lớn trong khi đội ngũ công chức có chuyên môn về thú y lại rất thiếu”.

Thực trạng tại xã Yên Mô cũng là lát cắt chung cho toàn tỉnh. Hiện nay, cơ quan chuyên môn mới chỉ thực hiện kiểm soát giết mổ động vật tại các cơ sở công nghiệp, tập trung. Đối với hơn 3.700 hộ còn lại, việc kiểm soát chuyên môn gần như chưa thể triển khai, các hộ chủ yếu chỉ dừng lại ở hình thức "ký cam kết".

Ông Nguyễn Tiến Mạnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Sở Nông nghiệp và Môi trường phân tích: số lượng đội ngũ làm công tác kiểm soát giết mổ động vật có nhiều biến động do quá trình kiện toàn bộ máy và sáp nhập đơn vị hành chính. Hiện tại, lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ kiểm tra vệ sinh thú y, kiểm soát giết mổ trong toàn tỉnh chỉ có hơn 10 công chức. Với địa bàn rộng lớn sau sáp nhập và hàng nghìn điểm giết mổ động vật hoạt động ngoài giờ hành chính (thường từ 17h00 đến 4h00 sáng), việc bố trí cán bộ kiểm tra tại từng hộ nhỏ lẻ là điều bất khả thi.

Sự lỏng lẻo trong quản lý tại các cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ càng trở nên nguy hiểm khi dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp. Tính đến giữa tháng 3/2026, toàn tỉnh còn 14 xã, phường đang có dịch tả lợn Châu Phi. Việc người dân duy trì thói quen sử dụng "thịt nóng" và dễ dàng chấp nhận sản phẩm không qua kiểm dịch tại các chợ truyền thống đã vô tình tạo ra "đất sống" cho các cơ sở không đảm bảo vệ sinh phát triển, làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh diện rộng.

Tập trung tháo gỡ khó khăn

Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, toàn tỉnh hiện có trên 23 nghìn con trâu, gần 91.500 con bò, 1.153 nghìn con lợn, 26.290 nghìn con gia cầm..., không chỉ đáp ứng nhu cầu nội tỉnh mà còn cung ứng cho nhiều tỉnh, thành phố lân cận. Toàn tỉnh có hàng vạn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, hàng nghìn trang trại và nhiều cơ sở chăn nuôi tập trung quy mô lớn. Sự phát triển mạnh mẽ này cũng tạo áp lực rất lớn lên công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và lưu thông sản phẩm động vật.

Trước thực tế này, mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Công điện số 02/CĐ-UBND nhằm siết chặt kỷ luật trong công tác kiểm soát giết mổ, vận chuyển động vật, quyết tâm ngăn chặn tình trạng tiêu thụ thực phẩm không an toàn trên địa bàn tỉnh. Theo đó yêu cầu, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc hoặc thiếu giấy chứng nhận kiểm dịch. Đồng thời, chỉ đạo lực lượng thú y kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển sản phẩm động vật ra khỏi địa bàn tỉnh.

Sở Y tế tăng cường giám sát an toàn thực phẩm tại các cơ sở chế biến, kinh doanh; thực hiện lấy mẫu kiểm tra dư lượng hóa chất, kháng sinh và vi sinh vật gây hại tại các chợ, siêu thị.

Sở Công Thương kiểm soát thị trường, kiên quyết xử lý các hành vi hợp thức hóa giấy tờ cho các sản phẩm động vật không đủ điều kiện tiêu thụ.

Công an tỉnh phối hợp liên ngành để ngăn chặn, xử lý nghiêm các đường dây buôn bán, tiêu thụ động vật ốm, chết, thực phẩm bẩn lưu thông trên địa bàn.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp cơ sở. Cụ thể, UBND các xã, phường phải thực hiện rà soát ngay các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tự phát. Yêu cầu dừng hoạt động đối với các cơ sở không đảm bảo vệ sinh thú y, không có giấy phép kinh doanh; tuyệt đối không để phát sinh điểm nóng hoặc hình thành các tụ điểm giết mổ trái phép kéo dài.

Để giải quyết tận gốc vấn đề, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đề xuất các nhóm giải pháp mang tính đột phá. Bao gồm: Phân cấp quản lý tại gốc, cần nghiên cứu giao nhiệm vụ kiểm tra vệ sinh thú y và giám sát giết mổ tại các cơ sở nhỏ lẻ cho UBND cấp xã, phường. Điều này giúp tận dụng lực lượng tại chỗ để giám sát chặt chẽ các hộ kinh doanh trên địa bàn. Bên cạnh đó, thực hiện thay thế quản lý thủ công bằng việc áp dụng tem điện tử và mã QR truy xuất nguồn gốc. Giải pháp này vừa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, vừa tăng tính minh bạch, giúp người tiêu dùng chủ động giám sát chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, cũng cần xây dựng kế hoạch cụ thể để khuyến khích các hộ nhỏ lẻ chuyển sang mô hình giết mổ tập trung, hiện đại, đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật và an toàn dịch bệnh.

Bài toán quản lý giết mổ động vật tại Ninh Bình không chỉ đơn thuần là câu chuyện kiểm tra hay xử phạt, mà là sự tổng hòa giữa việc kiện toàn nhân lực, đầu tư công nghệ và thay đổi thói quen của cộng đồng. Việc cấp bách hiện nay là rà soát và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về thú y theo hướng đồng bộ, hiện đại. Trọng tâm là xây dựng các quy định cụ thể về chuyển đổi số và đẩy mạnh phân cấp quản lý cho cấp cơ sở. Chỉ khi những “nút thắt” về cơ chế được tháo gỡ kết hợp với sự đồng lòng của người dân, an toàn thực phẩm mới thực sự được đảm bảo bền vững, trở thành rào chắn vững chắc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.