Ninh Bình phát triển vùng nuôi ngao bền vững

Vùng ven biển Kim Sơn được thiên nhiên ưu đãi với chiều dài bờ biển hơn 18,5km cùng 2 cửa sông Đáy và sông Càn. Hằng năm, phù sa bồi đắp tạo thêm từ 80 đến 100m bãi triều, hình thành những cồn bãi rộng lớn, thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản. Trên nền tảng đó, nghề nuôi ngao đã sớm hình thành và trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân.

Anh Nguyễn Văn Quang, một hộ nuôi ngao tại xã Kim Đông cho biết, tại đây ngao ASC được thu hoạch định kỳ nghiêm ngặt, bảo đảm đúng kích cỡ thương phẩm và giảm tác động đến môi trường. Sau khi thu hoạch, ngao được làm sạch bằng nước biển đã qua xử lý, loại bỏ tạp chất và phân loại tập trung trước khi đóng gói...

Theo đồng chí Phạm Huy Trung, Trưởng phòng Kinh tế xã Kim Đông, toàn xã có 226 hộ tham gia nuôi ngao. Diện tích nuôi ngao thương phẩm của xã hiện có khoảng 1.200ha, tập trung từ vùng ngoài đê Bình Minh III đến Cồn Nổi, sản lượng đạt gần 28.000 tấn/năm. Nghề nuôi ngao trở thành nguồn thu nhập chính, tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương.

Theo số liệu của Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường), diện tích nuôi ngao của tỉnh hiện đạt khoảng 3.600ha, sản lượng hằng năm khoảng 72.000 tấn. Loại ngao nuôi chính là ngao Bến Tre (Meretrix lyrata) chiếm khoảng 85%, ngao dầu bản địa và các loại khác chiếm khoảng 15%, tập trung chủ yếu tại vùng bãi bồi ngoài đê ở các xã: Rạng Đông, Giao Ninh, Giao Minh, Kim Đông, Bình Minh...

Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, con ngao còn góp phần quan trọng trong cơ cấu kinh tế thủy sản của tỉnh. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc các địa phương, doanh nghiệp, người nuôi ngao chú trọng tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết.

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các tổ chức như: Trung tâm Hợp tác quốc tế nuôi trồng thủy sản bền vững, Trung tâm Nghiên cứu tài nguyên và phát triển nông thôn cùng doanh nghiệp triển khai các dự án liên kết sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đồng chí Phạm Huy Trung, Trưởng phòng Kinh tế xã Kim Đông cho biết thêm: “Việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế ASC giúp kiểm soát chất lượng nước, dịch bệnh và giảm thiểu rác thải, bảo vệ hệ sinh thái bãi bồi, đồng thời chứng minh nguồn gốc, chất lượng và tính bền vững của sản phẩm”.

Tại vùng nuôi liên kết quy mô lớn, nơi các hộ dân tham gia sản xuất theo quy trình chung từ khâu chọn con giống, chăm sóc đến thu hoạch. Sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Thực tế cho thấy, ngao đạt chứng nhận quốc tế ASC có giá trị cao hơn từ 2 đến 3 lần so với ngao thương phẩm thông thường. Đây là động lực quan trọng để người dân thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất tự phát sang liên kết, hợp tác. Song song với nuôi thương phẩm, tỉnh đặc biệt quan tâm phát triển sản xuất giống ngao nhuyễn thể.

Hiện, toàn tỉnh có 365 cơ sở sản xuất giống ngao, hàu với diện tích gần 400ha. Năm 2025, sản lượng ngao giống đạt khoảng 85,5 tỷ con, đáp ứng nhu cầu trong tỉnh và cung cấp cho nhiều địa phương khác. Việc chủ động nguồn giống chất lượng không chỉ giảm chi phí đầu tư mà còn góp phần nâng cao hiệu quả nuôi, hạn chế rủi ro.

Bên cạnh những kết quả đạt được, nghề nuôi ngao cũng đối mặt với không ít khó khăn. Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh diễn biến phức tạp đã từng gây ra tình trạng ngao chết hàng loạt ở một số vùng nuôi. Ngoài ra, hiện tượng bồi lắng phù sa tại các cửa sông khiến một số bãi nuôi bị nâng cao, không còn phù hợp cho nuôi ngao.

Trước những thách thức đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã tăng cường công tác quản lý, giám sát. Hằng năm, các cơ quan chuyên môn tổ chức từ 15 đến 18 đợt quan trắc môi trường, lấy mẫu phân tích các chỉ tiêu thủy lý, thủy hóa, vi sinh, kim loại nặng để kịp thời cảnh báo cho người nuôi. Nhờ vậy, những năm gần đây, vùng nuôi của tỉnh cơ bản kiểm soát tốt dịch bệnh, hạn chế thiệt hại.

Cùng với đó, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm được thực hiện nghiêm túc. Việc thu hoạch, sơ chế, chế biến ngao được giám sát theo quy định, bảo đảm đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường châu Âu. Đây là điều kiện quan trọng để sản phẩm ngao của tỉnh có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, tỉnh đang kêu gọi doanh nghiệp đầu tư để đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng, phát triển các sản phẩm mới từ ngao, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường. Việc hình thành các chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất giống đến tiêu thụ sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và ổn định đầu ra cho người dân.

Theo đánh giá của ngành chức năng, hiện tỉnh vẫn còn hơn 2.000ha tiềm năng có thể phát triển nuôi ngao. Đây là dư địa lớn để mở rộng vùng nguyên liệu, phục vụ chế biến và xuất khẩu. Tuy nhiên, việc mở rộng phải đi đôi với quy hoạch hợp lý, bảo đảm các điều kiện về môi trường và kỹ thuật.

Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục khuyến khích các địa phương, doanh nghiệp, người nuôi ngao đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, cải tiến quy trình nuôi, nâng cao chất lượng sản phẩm. Song song với đó, các cơ quan chuyên môn sẽ tăng cường đào tạo, tập huấn, giúp người dân thay đổi tư duy, tiếp cận với phương thức sản xuất hiện đại.

Với những giải pháp đồng bộ đang được triển khai, cùng tiềm năng sẵn có, ngao Ninh Bình hoàn toàn có cơ hội vươn xa trên thị trường quốc tế, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương