Người dân Đông Nam Á vẫn thắt chặt chi tiêu dù giá dầu hạ nhiệt

Dù Việt Nam không được đề cập trong khảo sát, song nhiều xu hướng tiêu dùng được ghi nhận tại Philippines, Indonesia, Thái Lan và Singapore phản ánh những áp lực chi tiêu mà nhiều nền kinh tế trong khu vực đang cùng đối mặt.

Ed delos Santos chia sẻ với Nikkei Asia rằng từng mua 1kg thịt nhưng giờ chỉ còn mua nửa kg. Với thu nhập mỗi tháng khoảng 30.000 peso (490 USD), việc trang trải chi phí sinh hoạt ngày càng khó khăn hơn.

Không chỉ Philippines, nhiều quốc gia Đông Nam Á khác cũng đang chịu tác động kéo dài từ cú sốc giá năng lượng phát sinh sau xung đột tại Trung Đông.

Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ-Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2 gây gián đoạn nguồn cung dầu, khí đốt và nhiều nguyên liệu công nghiệp quan trọng sau khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị phong tỏa. Dù giá dầu gần đây đã giảm về quanh mốc 70 USD/thùng nhờ thỏa thuận hòa bình sơ bộ giữa Washington và Tehran, song tác động của giai đoạn giá năng lượng tăng mạnh vẫn tiếp tục lan sang lạm phát và chi tiêu của người dân.

Người tiêu dùng chuyển sang hàng giá rẻ hơn

Tại Indonesia, Nurafnia - một cư dân ở tỉnh Tây Sumatra - cho biết, chi phí sinh hoạt đã tăng đáng kể từ đầu năm.

Theo Nikkei Asia, sau khi tập đoàn năng lượng quốc doanh Pertamina điều chỉnh tăng giá nhiên liệu trong tháng 6, giá các mặt hàng thiết yếu như trứng, thịt gà và thịt bò đều tăng.

Trước đây, Nurafnia thường lái xe khoảng 3 giờ đồng hồ để đến thành phố Padang mua sắm hoặc xem phim. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn thu nhập đã dành cho tiền xăng, điện và thực phẩm, khiến những khoản chi tiêu giải trí gần như bị cắt bỏ.

Xu hướng này cũng được phản ánh trong hoạt động bán lẻ.

Ông Steven Cua, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Philippines, cho biết, người tiêu dùng đang ưu tiên các mặt hàng thiết yếu, đồng thời chuyển từ những thương hiệu tầm trung sang các sản phẩm có giá thấp hơn, đồng thời nhiều gia đình cũng lựa chọn sản phẩm đóng gói kích cỡ nhỏ để giảm chi phí mỗi lần mua sắm.

Trong khi đó, ông Budiharjo Iduansjah, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ và Khách thuê Trung tâm Thương mại Indonesia, nhận định, nhóm thu nhập thấp chịu tác động rõ rệt nhất khi phải mua hàng hóa rẻ hơn hoặc giảm lượng tiêu dùng.

Ông Adhi Lukman, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất Thực phẩm và Đồ uống Indonesia, cho biết, nhiều doanh nghiệp đã phải điều chỉnh bao bì, quy cách sản phẩm và tìm cách cắt giảm chi phí sản xuất để phù hợp với sức mua đang suy yếu.

Lạm phát vẫn là áp lực lớn

Số liệu kinh tế cho thấy áp lực giá cả vẫn hiện hữu tại nhiều nền kinh tế trong khu vực.

Theo số liệu được Nikkei Asia tổng hợp, lạm phát tại Philippines đạt 6,8% trong tháng 5, cao hơn nhiều so với mức 1,3% cùng kỳ năm trước. Indonesia ghi nhận lạm phát tăng lên 3,1%. Tại Malaysia, lạm phát tăng lên 2%, cao nhất trong gần 2 năm.

Ngay cả Singapore - quốc gia có thu nhập cao - cũng bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu thận trọng hơn trong chi tiêu khi Ngân hàng trung ương nước này thắt chặt chính sách tiền tệ lần đầu tiên kể từ năm 2022 hồi tháng 4 vừa qua.

Dù nền kinh tế tăng trưởng 6% trong quý I năm nay, Cơ quan Thống kê Singapore cho biết tốc độ tăng nợ của các hộ gia đình đã vượt tốc độ tăng tài sản trong 2 quý liên tiếp, phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn.

Tại Thái Lan, mức lạm phát trong tháng 4 ghi nhận ở mức 2,9% trước khi giảm nhẹ xuống 2,8% trong tháng 5. Giá dầu ăn và thực phẩm cũng tăng sau khi chính phủ thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học từ dầu cọ nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Sức mua dự báo phục hồi chậm

Theo Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Masato Kanda, khu vực châu Á đang đối mặt với nguy cơ rơi vào tình trạng đình lạm khi tăng trưởng chậm lại trong lúc áp lực giá cả vẫn còn.

ADB hiện dự báo các nền kinh tế đang phát triển ở Đông Nam Á sẽ tăng trưởng 4,7% trong năm 2026, thấp hơn mức 4,8% của năm trước, ngay cả trong kịch bản xung đột Trung Đông chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.

Rahma Gafmi, giáo sư kinh tế tại Đại học Airlangga (Indonesia), nhận định với Nikkei Asia rằng, sức mua của các hộ gia đình sẽ chỉ phục hồi dần dần do giá cả vẫn ở mức cao, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn đang sử dụng lượng nguyên liệu nhập khẩu có chi phí đắt đỏ đã tích trữ trước đó.

Tại Thái Lan - nơi du lịch từ lâu là động lực quan trọng của nền kinh tế - chính phủ cũng đã hạ mục tiêu đón khách quốc tế trong năm 2026 xuống còn 30-34 triệu lượt, thấp hơn kế hoạch trước đây, do giá vé máy bay tăng sau cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, vẫn có những tín hiệu tích cực.

Ông Robert Dan Roces, chuyên gia kinh tế thuộc Tập đoàn SM (Philippines), cho rằng thu nhập của người dân và dòng kiều hối nhìn chung vẫn duy trì ổn định. Và yếu tố đang kìm hãm chi tiêu không hẳn là thiếu tiền mà là tâm lý thận trọng trước những bất ổn của nền kinh tế. Nếu giá dầu tiếp tục ổn định và niềm tin của người tiêu dùng được cải thiện, nhu cầu mua sắm bị trì hoãn có thể sẽ phục hồi khá nhanh.

Điều đó cho thấy dù giá năng lượng đã hạ nhiệt, việc khôi phục sức mua của người dân Đông Nam Á nhiều khả năng sẽ cần thêm thời gian khi chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao.