Khảo sát, đánh giá tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy

Tham gia đoàn khảo sát có lãnh đạo các sở, ngành: Du lịch, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Văn phòng UBND tỉnh; lãnh đạo các xã vùng đệm VQG Xuân Thủy, Đồn Biên phòng Ba Lạt và Ban Quản lý VQG Xuân Thủy.

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Song Tùng và Đoàn công tác của tỉnh đã tiến hành khảo sát toàn diện vùng đất ngập nước, các tuyến sông nhánh, tuyến lạch triều, hệ thống bãi bồi, cồn cát... Đây là những yếu tố tạo nên khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp, hữu tình, đậm nét hoang sơ của vùng đất mới nổi...

VQG Xuân Thủy nằm trên địa bàn 3 xã: Giao Minh, Giao Hoà, Giao Phúc. Diện tích toàn bộ VQG Xuân Thủy là 15.100 ha, bao gồm vùng lõi 7.100 ha, vùng đệm 8.000 ha.

Tháng 9/1988, vùng bãi bồi ở cửa sông ven biển thuộc huyện Xuân Thủy (cũ) chính thức được công nhận là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế thứ 409. Đây là khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á. Năm 2004, VQG Xuân Thủy chính thức được công nhận là 1 trong 2 vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới đất ngập nước liên tỉnh ven biển châu thổ sông Hồng.

Tháng 9/2025, Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 18 công nhận VQG Xuân Thủy là Vườn Di sản ASEAN thứ 69 của Đông Nam Á và thứ 15 của Việt Nam.

Các kiểu đất ngập nước chính của VQG Xuân Thủy bao gồm: Bãi triều có rừng ngập mặn, bãi triều lầy không có rừng ngập mặn, đầm tôm, dải cát ở mép ngoài Cồn Lu và các dải cát chắn ngoài cửa sông - Cồn Xanh, Cồn Mờ, sông nhánh và lạch triều, vùng nước cửa sông...

Tại mỗi kiểu hệ sinh thái có các đặc trưng riêng về điều kiện môi trường sống, về nơi cư trú, dẫn tới các đặc trưng về quần xã sinh vật.

VQG Xuân Thủy đã ghi nhận 203 loài thực vật có mạch thuộc 145 chi, 65 họ, trong đó có 14 loài thực vật ngập mặn chính, các loài sú, bần chua, trang, đước, ô rô, dây có số lượng và diện tích chiếm đa số. Tổng số loài động vật nổi tìm thấy tại VQG Xuân Thủy là 110 loài; xác định được 386 loài động vật không xương sống, đã ghi nhận tổng số 155 loài cá; thống kê được danh sách 427 loài và dạng loài côn trùng, ghi nhận 30 loài bò sát, ếch nhái...

Kết quả theo dõi trong 20 năm trở lại đây của Khu Ramsar Xuân Thủy cho thấy số lượng cá thể Cò mỏ thìa diễn biến hàng năm từ 36-93 cá thể/năm. Đặc biệt trong những năm gần đây số lượng cá thể Cò mỏ thìa di cư về VQG Xuân Thủy duy trì ở mức cao...

Qua khảo sát thực địa tại khu vực VQG Xuân Thủy và nghe các ý kiến đề xuất, kiến nghị của các sở, ngành, địa phương và Ban Quản lý VQG Xuân Thủy, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Song Tùng khẳng định: VQG Xuân Thủy có lợi thế, dư địa rất lớn để phát triển khi nằm trên trục kết nối hạ tầng giao thông quốc gia. Với việc hoàn thiện tuyến đường ven biển và cao tốc CT.08, khoảng cách từ các trung tâm lớn như Hà Nội, Hải Phòng… sẽ không còn là rào cản. Vì vậy phải đặt mục tiêu đến năm 2030, VQG Xuân Thủy trở thành điểm đến hấp dẫn đón khách du lịch hàng năm của tỉnh.

Để đón đầu lượng khách lớn, việc xây dựng Đề án phát triển du lịch sinh thái tại VQG Xuân Thủy cần xây dựng mang tính khoa học, có tầm nhìn, khát vọng lớn, xác định rõ mục tiêu và chủ trương, định hướng rõ ràng, cụ thể. Công tác quy hoạch hiện tại cần có sự điều chỉnh mạnh mẽ theo hướng mở rộng khu vực hành chính và đón tiếp với quy mô phù hợp bảo đảm đủ diện tích cho việc xây dựng bãi đỗ xe, các phân khu dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Cần nghiên cứu các tuyến đường kết nối ngắn nhất từ trục giao thông chính vào thẳng trung tâm Vườn để tạo thuận lợi cho du khách. Ban Quản lý VQG Xuân Thủy giữ vai trò quản lý nhà nước về tài nguyên và bảo tồn. Đối với các dịch vụ hạ tầng như phương tiện vận chuyển, khu nghỉ dưỡng, dịch vụ ăn uống, cần huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp có năng lực, trách nhiệm.

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh lưu ý, việc phát triển du lịch phải bảo đảm thân thiện, tiện ích, không đánh đổi môi trường. Đồng thời yêu cầu Ban Quản lý Vườn phối hợp với đơn vị tư vấn và các sở, ngành liên quan rà soát lại quỹ đất công, đặc biệt là khu vực bãi bồi, đầm tôm đã hết hạn để đưa vào quy hoạch phát triển du lịch. Tổ chức các hội thảo khoa học, mời các chuyên gia trong nước, quốc tế tham gia đóng góp để bảo đảm Đề án thực sự phù hợp, có hiệu quả, khả thi trong thực hiện; quan tâm đầu tư hạ tầng giao thông nội Vườn bảo đảm kết nối, thuận tiện...

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Song Tùng giao các sở, ngành quan tâm tập trung hỗ trợ VQG Xuân Thủy thực hiện tốt Đề án, công tác quy hoạch phát triển bảo đảm sát với thực tiễn, có tính kết nối, phù hợp với các quy hoạch chung của tỉnh, quốc gia và quy định của pháp luật Việt Nam, thông lệ quốc tế.