Emagazine Hoa đá | baoninhbinh.org.vn

[Emagazine] Hoa đá

Thứ Sáu, 15/09/2023, 09:08

[Emagazine] Hoa đá

Ông Thế mang ra những bức ảnh tư liệu quý, được cất giữ cẩn thận. "Ngôi nhà này đã từng được đón nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thăm rồi. Nhưng lưu lại những kỷ niệm quý giá ấy chỉ còn duy nhất một bức hình này. Đây là nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình về thăm ngôi nhà đá. Bố tôi ngồi nói chuyện với khách. Sau này, bố luôn nói rằng đó là những kỷ niệm xúc động và tự hào nhất trong cuộc đời ông"- ông Đỗ Khắc Thế chia sẻ.

Thời ấy, để vận chuyển đá phải hoàn toàn dựa vào sức người chứ không có máy móc hiện đại như ngày nay. Vì vậy mà rất vất vả, kỳ công. Sau hàng tháng trời tách đá trên núi, còn phải đợi đến mùa nước nổi mới kết bè bằng thân chuối để chở đá về nhà. Vận chuyển đá được về nhà rồi, cụ Đức bắt tay vào mài, đục. Chăm chỉ lắm thì cũng phải mất 2 tháng mới mài nhẵn được chiếc cột nhà vuông.

Mài cột nhà tròn thì kỳ công hơn nhiều, bởi muốn mài được cột tròn thì phải mài thành cột vuông trước rồi mới mài tiếp thành cột tròn được. Và để mài nhẵn được 1 chiếc cột tròn, người thợ phải mất tới cả tháng trời, ấy là chưa kể phải mất thêm vài tháng để đục, chạm khắc hoa văn. Căn nhà ba gian độc đáo này có tới 10 cột vuông, 2 cột tròn và 6 cột ngang. Thời gian thi công ngôi nhà kéo dài tới 4 năm mới hoàn thành.

Ở Ninh Vân thời ấy, ngoài ngôi nhà của cụ Đức, còn có 2 ngôi nhà khác cũng được làm bằng đá. Riêng ngôi nhà đá của cụ Đức đã từng vinh dự được đón nhiều vị lãnh đạo cấp cao về thăm… Tiếp nối truyền thống của cha, ông Đỗ Khắc Thế giờ đây cũng đã là một người thợ đá tài hoa.

Cụ Đỗ Khắc Đức sinh được 3 người con trai, trong đó, ông Đỗ Khắc Thế là con trai út. Anh trai cả là thương binh, công tác trong quân đội, anh trai thứ 2 là liệt sĩ, chỉ còn ông Thế là nối nghiệp của gia đình. Ông Thế kể rằng, khi mới 10 tuổi, dù chưa hiểu hết ý nghĩa xa xôi và trách nhiệm gìn giữ nghề truyền thống của quê hương nhưng cũng đã bắt đầu học nghề. Đầu tiên là lên núi, phụ với bố lấy đá. Quan sát, tìm được tảng đá ưng ý đã khó, tách được khối đá ấy để mang về nhà lại là cả một quá trình gian nan, bởi khi ấy, toàn bộ các công đoạn dựa vào con mắt và đôi bàn tay của thợ đá.

Ngày ấy, cả xã mới chỉ có 2 thôn là thôn Hệ và thôn Xuân Vũ làm nghề. Những người biết nghề đều gia nhập HTX tiểu thủ công nghiệp Thạch Sơn. Để được vào HTX, người thợ đã phải trải qua những bài kiểm tra khắt khe, vì vậy tay nghề của các thợ đá trong HTX Thạch Sơn vang danh khắp thiên hạ. Tuy nhiên, những sản phẩm bấy giờ mới chỉ là cối giò, cối giã trầu, bát hương… Những sản phẩm này làm hoàn toàn bằng thủ công nên có những nét tinh xảo đặc trưng, được nhiều người yêu thích.

Đến năm 1988, một bước ngoặt lớn đã đến với những người thợ làm đá ở Ninh Vân khi Cục Mỹ thuật (thuộc Bộ Văn hóa) đi tìm thợ giỏi để tham gia làm tượng đài Liên minh chiến đấu hữu nghị ở Campuchia. Cuộc tuyển chọn diễn ra khá nghiêm túc, người thợ ngoài tay nghề giỏi còn phải có lý lịch trong sạch. Cuối cùng, vượt qua nhiều đối thủ của những làng nghề đá có tiếng trên mọi miền Tổ quốc, 7 người thợ đá của Ninh Vân được lựa chọn. Ông Đỗ Khắc Thế là một trong 7 người thợ được chọn ấy.

Ông Thế bồi hồi nhớ lại: Khi biết mình được chọn, tôi rất hạnh phúc. Tuy vậy, tất cả chúng tôi cũng không khỏi hồi hộp, lo lắng, bởi thực tế chúng tôi mới chỉ làm ra những sản phẩm đơn giản phục vụ cho sinh hoạt hàng ngày chứ chưa từng dựng tượng đài. Nhưng những cảm giác ấy qua nhanh, chúng tôi tự nhủ phải cố gắng hết sức. Bởi đây không chỉ là niềm tự hào của riêng mình, riêng xã Ninh Vân mà còn cho cả Tổ quốc.

Tượng đài Liên minh chiến đấu hữu nghị ở Campuchia trọng tâm là khối tạc hình một người lính Campuchia và một người lính của Việt Nam đang đứng bảo vệ một thiếu phụ bế trên tay đứa con nhỏ. Mỗi người thợ sẽ được phân công làm một công đoạn cụ thể. Ông Thế được giao tạc khuôn mặt của thiếu phụ Campuchia. Là công trình ý nghĩa của hai nước vì vậy những người thợ đá cũng được bảo vệ trong suốt quá trình làm nhiệm vụ.

8 tháng sau đó, tượng đài được hoàn thành. Ông Thế và những người thợ lên máy bay về nước, kết thúc chuyến xuất ngoại đầu tiên và đáng nhớ nhất trong cuộc đời. Kỷ niệm mang về của ông Thế, là giấy xác nhận của Bộ Thông tin và Văn hóa Campuchia do Thứ trưởng thứ nhất Hang Chuôn đã ký tên với nội dung: Xác nhận ông Đỗ Khắc Thế đã sang làm nhiệm vụ thể hiện nhóm tượng đài chiến đấu hữu nghị giữa hai nước nhân dân và quân đội Campuchia-Việt Nam từ ngày 12/7/1988 đến ngày 8/12/1988. Thợ đá Đỗ Khắc Thế đã hoàn thành tốt nhiệm vụ và trao đổi kinh nghiệm với thợ điêu khắc Campuchia với tinh thần giúp đỡ lẫn nhau tình nghĩa anh em hữu nghị.