Tuần Du lịch Ninh Bình: Tôn vinh văn hóa, con người Cố đô

Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 - sự kiện văn hóa, du lịch đã trở thành điểm hẹn thường niên của đông đảo du khách và Nhân dân, nơi tôn vinh cảnh quan kỳ vĩ, giá trị văn hóa, lịch sử lâu đời của vùng đất Cố đô.

Những ngày này, Tam Cốc bước vào một trong những mùa đẹp nhất trong năm. Trên dòng Ngô Đồng, nắng đầu hạ rót xuống những triền núi đá vôi, soi bóng xuống mặt nước xanh trong và phủ lên cánh đồng nghệ thuật một sắc vàng óng ả. Mùa lúa chín làm bừng sáng cảnh quan, đánh thức trong lòng người dân và du khách những cảm xúc rất riêng về vùng đất Cố đô, nơi thiên nhiên, lịch sử, văn hóa và con người cùng hòa quyện trong một bản giao hưởng di sản.

Trong không gian ấy, Tuần Du lịch Ninh Bình năm 2026 đã chính thức diễn ra từ ngày 23/5 - 1/6 với nhiều hoạt động đặc sắc, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng Nhân dân và du khách. Không chỉ là một sự kiện văn hóa, du lịch thường niên, Tuần Du lịch năm nay còn mở ra một hành trình trải nghiệm giàu cảm xúc, nơi mỗi điểm đến, mỗi nghi lễ, mỗi hoạt động cộng đồng đều góp phần kể câu chuyện về một Ninh Bình vừa cổ kính, đậm đà bản sắc văn hóa, vừa năng động và hội nhập.

Điểm nhấn nổi bật của mùa lễ hội năm nay là bức tranh nghệ thuật từ cây lúa với chủ đề “Song mã chầu báo công”, được tạo hình trên cánh đồng Tam Cốc rộng lớn. Giữa nền lúa vàng đang độ chín rộ, hình ảnh hai chú ngựa hiện lên khỏe khoắn, uyển chuyển như đang chuyển động giữa đất trời non nước. Tác phẩm không chỉ tạo ấn tượng thị giác mạnh mẽ đối với du khách, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng về khát vọng thành công, thịnh vượng, hanh thông và những điều tốt đẹp.

Một trong những hoạt động sôi động, ấn tượng của sự kiện năm nay là Lễ rước sản vật và cây thuốc của 34 tỉnh, thành phố với chủ đề “Tri ân Đức Thần Nông” tại Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động. Ngay từ sáng sớm, không gian bến thuyền Tam Cốc đã rộn ràng trong sắc màu cờ hội. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng nói cười của người dân và du khách hòa vào nhau, tạo nên bầu không khí vừa trang trọng, vừa náo nức.

Đoàn rước khởi hành từ bến thuyền Tam Cốc, xuôi theo dòng Ngô Đồng, tiến vào Đền Thần Nông trong khung cảnh vừa linh thiêng vừa thơ mộng. Trên những con thuyền rực rỡ cờ hoa là sản vật của nhiều vùng miền: hạt lúa, trái cây, cây thuốc quý, những tinh hoa của đất trời. Nghi lễ “Tri ân Đức Thần Nông” vì thế như một lời nhắc nhớ về nền văn minh lúa nước, về đạo lý uống nước nhớ nguồn, về mối quan hệ bền chặt giữa con người với thiên nhiên.

Ngoài ra, xuyên suốt những ngày diễn ra Tuần Du lịch, tại khu vực bến thuyền Tam Cốc và nhiều không gian cộng đồng, các câu lạc bộ văn nghệ địa phương luân phiên biểu diễn chèo, xẩm, dân ca, các trích đoạn tái hiện lịch sử. Tiếng hát xẩm ngân lên bên bến nước; làn điệu chèo vang giữa không gian núi đá…, những câu dân ca mộc mạc được cất lên bởi chính người dân địa phương đã làm cho lễ hội trở nên gần gũi hơn.

Tham gia Tuần Du lịch năm nay còn có hoạt động giao lưu văn hóa với đoàn nghệ nhân và hạt nhân văn nghệ đến từ tỉnh Lào Cai. Hơn 100 nghệ nhân, diễn viên quần chúng từ các vùng Văn Chấn, Quy Mông, Thác Bà, Nghĩa Lộ đã mang đến Ninh Bình những sắc màu văn hóa đặc trưng của đồng bào Mông, Dao, Tày, Thái. Giữa lòng Cố đô Hoa Lư, tiếng khèn, tiếng chiêng, tiếng trống, những điệu múa xòe, múa dậm thuông, vũ điệu khèn ô đã tạo nên một không gian giao thoa đầy cảm xúc.

Sự xuất hiện của đoàn nghệ nhân Lào Cai khiến không gian lễ hội thêm rực rỡ. Nếu Tam Cốc mang vẻ đẹp dịu dàng của đồng lúa, sông nước và núi đá, thì âm thanh, sắc phục, vũ điệu Tây Bắc lại như một luồng gió đại ngàn. Hai vùng văn hóa khác nhau gặp nhau trong cùng một không gian di sản, làm nên bức tranh đa dạng màu sắc văn hóa.

Những lời chia sẻ của Vàng Thị Dông cho thấy sự kiện giao lưu văn hóa không chỉ dừng lại ở một tiết mục nghệ thuật mà mở ra cơ hội giao lưu văn hóa giữa các vùng miền, giữa bản sắc riêng và tinh thần cộng đồng chung của văn hóa Việt Nam. Di sản Ninh Bình vì thế không khép mình trong không gian địa phương, mà trở thành điểm hội tụ, nơi các dòng chảy văn hóa cùng gặp gỡ, tôn vinh sự đa dạng và sức sống của dân tộc.

Trong chuỗi hoạt động của Tuần Du lịch Ninh Bình 2026, Hội thi “Tinh hoa ẩm thực - Kết nối miền di sản” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức cũng là một điểm nhấn văn hóa độc đáo. Không chỉ là nơi trình diễn kỹ năng chế biến món ăn, hội thi còn mở ra cơ hội quảng bá, định vị tiềm năng ẩm thực Ninh Bình và các vùng miền đến đông đảo bạn bè trong nước, quốc tế.

Ẩm thực, ở góc nhìn ấy, không còn là phần phụ của lễ hội. Nó trở thành một ngôn ngữ văn hóa mềm mại và giàu sức thuyết phục. Nếu cảnh quan làm du khách say lòng, nghệ thuật làm du khách rung động, thì ẩm thực giúp du khách lưu giữ hương vị, văn hóa của vùng đất trong ký ức rất lâu sau khi chuyến đi kết thúc.

Giữa mùa vàng Tam Cốc, di sản “cất lời” qua sắc lúa, qua tiếng hát, qua nghi lễ, qua mâm cơm quê, qua nụ cười của người dân bản địa…, đã thực sự đắm say lòng du khách. Và chính trong những khoảnh khắc ấy, Ninh Bình đang tiếp tục khẳng định sức hút của một điểm đến không chỉ sở hữu cảnh quan kỳ vĩ, mà còn có chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và nguồn lực con người đủ sức kiến tạo một Đô thị di sản mang tầm vóc khu vực trong tương lai không xa.

Giữa mùa lúa chín, Tam Cốc như một bức tranh lớn được vẽ bằng sắc vàng của đồng quê, màu xanh thẫm của núi đá và ánh bạc lấp lánh của dòng Ngô Đồng. Những con thuyền nhỏ chầm chậm rẽ nước, đưa du khách đi qua biển lúa óng ả, len giữa hang động và những vách núi trầm mặc. Ở đó, người dân địa phương không đứng ngoài cảnh sắc mà trở thành những “đại sứ” đang viết tiếp câu chuyện di sản.

Vẻ đẹp Tam Cốc vì thế không chỉ đến từ những ưu ái của thiên nhiên mà còn đến từ bàn tay của người nông dân, từ sự bền bỉ của những người lái đò, từ nụ cười hiền hậu của cư dân bản địa và từ cách cộng đồng cùng nhau gìn giữ không gian văn hóa quê hương. Nếu ở nhiều nơi, nông nghiệp và du lịch vẫn được nhìn như hai lĩnh vực tách biệt, thì tại Tam Cốc, ruộng đồng đã bước vào một hành trình mới, từ không gian sản xuất trở thành không gian trải nghiệm; từ hạt lúa nuôi sống con người trở thành chất liệu văn hóa làm giàu thêm ký ức của du khách.

Người dân không còn là những người đứng bên lề lễ hội, không chỉ là khán giả của các chương trình văn hóa - du lịch. Họ bước vào lễ hội bằng chính công việc, ký ức, sản vật, câu hát, nụ cười và tình yêu quê hương của mình. Có người tham gia lái đò phục vụ du khách; có người giới thiệu nông sản, ẩm thực; có người biểu diễn nghệ thuật dân gian; có người hướng dẫn, hỗ trợ du khách; có người lặng lẽ góp phần giữ gìn vệ sinh, cảnh quan, môi trường.

Lễ hội chỉ thực sự có hồn khi phía sau sân khấu, phía sau nghi lễ, phía sau những bức ảnh đẹp là đời sống thật của người dân. Chính họ là người lưu giữ phong tục, bảo vệ cảnh quan, trao truyền ký ức và tạo nên cảm giác thân thiện cho du khách khi đặt chân tới Ninh Bình.

Thành công của Tuần Du lịch Ninh Bình vì vậy không chỉ nằm ở quy mô tổ chức, số lượng hoạt động hay lượng khách đổ về trong những ngày cao điểm mà ý nghĩa hơn là ở tính kết nối cộng đồng, người dân được tham gia, được tôn trọng và được hưởng lợi từ du lịch. Khi mỗi cư dân hiểu rằng một lời chào thân thiện, một hành động ứng xử văn minh, một mái chèo nhẹ nhàng trên dòng Ngô Đồng cũng có thể góp phần định hình thương hiệu điểm đến, lúc đó du lịch không còn là câu chuyện của riêng ngành Du lịch.

Từ góc nhìn phát triển du lịch bền vững, ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng một vùng đất có thể nổi tiếng nhờ thiên nhiên, nhưng chỉ có thể trở thành điểm đến bền vững khi con người ở đó biết gìn giữ, sáng tạo và lan tỏa giá trị văn hóa của mình. Theo ông, trước đây, du lịch nhiều khi được hiểu là hoạt động của doanh nghiệp và cơ quan quản lý, còn người dân chỉ đóng vai trò phụ trợ. Nhưng trong các mô hình du lịch hiện đại, cộng đồng địa phương phải là trung tâm, là chủ thể.

Điều làm nên sức hấp dẫn của Tuần Du lịch năm nay là cách Ninh Bình kể câu chuyện của mình bằng cảnh quan, bằng âm nhạc, bằng nghi lễ, bằng nếp sống nông nghiệp, bằng tiếng chèo, tiếng xẩm, bằng những con thuyền chở sản vật trên dòng sông di sản, và hơn hết, bằng chính con người Ninh Bình - những chủ thể đang gìn giữ, làm mới và trao truyền giá trị quê hương. Cảnh đẹp có thể thu hút bước chân đầu tiên, nhưng văn hóa, con người, chất lượng dịch vụ và triết lý phát triển mới là những yếu tố giữ chân du khách, tạo nên khả năng quay lại và lan tỏa.

Ninh Bình- vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi lưu giữ những ký ức khai mở của quốc gia Đại Cồ Việt, nơi các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần để lại dấu ấn trong tiến trình dựng nước và giữ nước. Bởi vậy, khi Ninh Bình chọn chủ đề Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 “Hành trình di sản qua các thời đại”, đó không chỉ là cách gọi đơn thuần mà là sự khái quát có chiều sâu về một vùng đất được hình thành bởi nhiều lớp trầm tích: lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, sinh thái và con người.

Điều đáng chú ý là Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 được đặt trong tầm nhìn lớn hơn, là động lực, nền tảng kiến tạo và thúc đẩy mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch bền vững và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Ninh Bình trở thành Đô thị di sản thiên niên kỷ, trung tâm du lịch mang tầm quốc gia và quốc tế.

Khái niệm “đô thị di sản” đòi hỏi một cách phát triển khác với đô thị thông thường. Đó không phải là phát triển bằng mọi giá, bê tông hóa cảnh quan hay thương mại hóa di sản. Đô thị di sản chính là việc giữ hồn cốt trong khi hiện đại hóa hạ tầng; là phát triển dịch vụ nhưng không phá vỡ cấu trúc văn hóa; là gia tăng lượng khách quốc tế nhưng vẫn bảo vệ đời sống cộng đồng địa phương; là sử dụng công nghệ nhưng không làm mất đi tính trải nghiệm, đồng hành.

Ninh Bình có đủ điều kiện để theo đuổi tầm nhìn ấy. Vùng đất có di sản thế giới Tràng An, có Cố đô Hoa Lư, có Tam Chúc, có hệ sinh thái núi đá vôi, sông nước, đồng bằng, rừng và biển. Nhưng lợi thế lớn nhất có lẽ vẫn là sự hòa quyện hài hòa giữa thiên nhiên và con người trong lớp lớp trầm tích văn hóa ken dày. Nếu biết gìn giữ lợi thế ấy bằng tư duy phát triển xanh, quản trị chuyên nghiệp và sáng tạo văn hóa, Ninh Bình hoàn toàn có thể vươn mình mạnh mẽ hơn trên bản đồ du lịch toàn cầu, hiện thực hóa mục tiêu trở thành Đô thị di sản thiên niên kỷ.

Đồng chí Bùi Văn Mạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Du lịch cho biết: “Ninh Bình đặt mục tiêu đón trên 600.000 lượt khách trong các ngày diễn ra các hoạt động chính của Tuần Du lịch Ninh Bình năm nay. Thế nhưng kỳ vọng lớn nhất sau Tuần Du lịch năm 2026 không chỉ dừng lại ở những con số về lượng khách hay doanh thu du lịch, mà quan trọng hơn là tiếp tục khẳng định mạnh mẽ thương hiệu du lịch Ninh Bình trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế; từng bước nâng tầm vị thế của vùng đất Cố đô trở thành điểm đến di sản hàng đầu của Việt Nam và khu vực”.

Trong chiến lược, mục tiêu phát triển mới, mỗi sự kiện, mỗi giá trị thương hiệu đều mang ý nghĩa nhất định. Và Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 là sự kiện đặc biệt quan trọng, góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 07 ngày 30/01/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và tôn giáo của Việt Nam; phấn đấu đến năm 2030 đưa Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, với đặc trưng là Đô thị di sản thiên niên kỷ.

Hành trình xây dựng Ninh Bình trở thành Đô thị di sản thiên niên kỷ không chỉ là mục tiêu phát triển đô thị hay du lịch mà là khát vọng nâng tầm giá trị văn hóa, lịch sử, sinh thái và con người Cố đô trong dòng chảy hội nhập. Khi cảnh quan được bảo vệ, văn hóa được tôn vinh, cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm và du lịch được phát triển theo hướng xanh, chuyên nghiệp, bền vững, Ninh Bình sẽ không chỉ là điểm đến của những chuyến đi, mà còn là miền ký ức, miền cảm hứng và miền di sản trong trái tim du khách bốn phương.

Giữa sắc vàng Tam Cốc mùa lúa chín, trên dòng Ngô Đồng mềm mại chảy qua lớp lớp núi đá trầm mặc, Ninh Bình hôm nay đang kể tiếp câu chuyện ngàn năm của mình bằng một tâm thế mới: tự hào với cội nguồn, vững vàng trong hiện tại và rộng mở khát vọng vươn ra thế giới.