“Điểm danh” những lễ hội lớn ở Ninh Bình trong dịp đầu xuân
Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn
Trong không khí rộn ràng của mùa lễ hội đầu xuân Bính Ngọ 2026, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là điểm nhấn văn hóa đặc sắc, ý nghĩa mà du khách không nên bỏ lỡ khi đến với vùng đất Ninh Bình. Lễ hội nhằm tái hiện nghi thức vua Lê Đại Hành về chân núi Đọi cày ruộng để khuyến khích phát triển nông nghiệp, cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu. Được phục dựng quy mô lớn từ năm 2009, đến nay Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn đã trở thành điểm nhấn văn hóa mỗi dịp đầu năm mới.
Theo Ban Tổ chức Lễ hội, năm nay Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn sẽ chính thức diễn ra vào sáng 23/2/2026 (tức mùng 7 tháng Giêng). Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị được chỉ đạo triển khai đồng bộ, từ kịch bản nghi lễ, phương án phân luồng giao thông, bảo đảm an ninh trật tự đến vệ sinh môi trường và y tế dự phòng.
Lễ hội Khai ấn đền Trần
Một trong những lễ hội đặc sắc trong chuyến hành hương, chiêm bái của du khách tại Ninh Bình phải kể đến là Lễ hội Khai ấn đền Trần, phường Nam Định. Lễ hội năm nay sẽ diễn ra từ ngày 27/2 đến 4/3 (tức 11 đến 16 tháng Giêng), là một trong những lễ hội trọng điểm đầu xuân, không chỉ mang đậm giá trị văn hóa tâm linh mà còn khơi dậy niềm tự hào về “hào khí Đông A” - biểu tượng rực rỡ của vương triều Trần trong lịch sử dân tộc.
Ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng Ban Quản lý Khu di tích phường Nam Định cho biết: Thực hiện kế hoạch của UBND phường Nam Định, hiện công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn “nước rút” với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Dự báo lượng khách sẽ tăng cao, các phương án phân luồng giao thông, trông coi phương tiện, bố trí không gian lễ hội được địa phương xây dựng chi tiết.
Điểm nhấn của lễ hội là đêm Khai ấn diễn ra vào rạng sáng 15 tháng Giêng. Bên cạnh đó, phần hội được tổ chức quy mô với nhiều hoạt động đặc sắc như: Lễ rước Kiệu Ngọc Lộ, Lễ rước Nước, tế Cá và phóng sinh ra sông Hồng. Không gian văn hóa tại Quảng trường Đông A sẽ sôi động với triển lãm ảnh “Vương triều Trần 800 năm”, trưng bày sản phẩm OCOP và các chương trình nghệ thuật truyền thống, góp phần lan tỏa giá trị di sản trong bối cảnh mới.
Để đảm bảo an ninh trật tự, giữ gìn không khí trang nghiêm của lễ hội, Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và lực lượng chức năng phường Nam Định huy động tối đa lực lượng, quyết tâm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho đại biểu và nhân dân; ngăn chặn tình trạng chen lấn, xô đẩy, trộm cắp đồng thời không để xảy ra các hình ảnh phản cảm như ăn xin, mê tín dị đoan trong khu vực di tích.
Lễ hội Phát lương đền Trần Thương
Lễ hội Phát lương đền Trần Thương, xã Trần Thương năm nay được tổ chức từ ngày 28/2-3/3 (12-16/1 âm lịch). Lễ hội để tưởng nhớ công đức của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, đồng thời tôn vinh giá trị văn hóa lúa nước và cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu.
Ông Lê Đức Nhượng, Chủ tịch UBND xã Trần Thương cho biết: “UBND xã đã ban hành kế hoạch, thành lập Ban tổ chức lễ hội; đã thực hiện nghi lễ “Nhập hạt xin ấn”, chuẩn bị túi lương; chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về nghi lễ truyền thống, không gian tổ chức, khu vực phát lương... Dự báo số lượng người dân và du khách thập phương tham gia đêm phát lương tăng đột biến vì vậy địa phương đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng phương án bảo đảm an ninh, trật tự, phân luồng giao thông.
Lễ Phát lương là nét đẹp truyền thống, tôn vinh các anh hùng có công dựng nước và giữ nước, đồng thời lan tỏa giá trị lịch sử dân tộc; nhắc nhở hậu thế trân trọng quá khứ, bày tỏ lòng kính trọng với các bậc tiền nhân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tiếp nối tư tưởng “Thời bình, phải khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc.”
Lễ hội Hoa Lư và Lễ hội Phủ Dầy
Bên cạnh các lễ hội diễn ra trong tháng Giêng, nhiều lễ hội khác trên địa bàn tỉnh diễn ra vào các tháng đầu năm góp phần kéo hành trình du xuân của du khách. Nổi bật nhất là Lễ hội Hoa Lư và Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo đó, Lễ hội Hoa Lư năm nay dự kiến diễn ra từ mùng 8-11/3 âm lịch tại Khu di tích Cố đô Hoa Lư nhằm tưởng nhớ công ơn của hai vị vua là vua Đinh Tiên Hoàng, vua Lê Đại Hành cùng các bậc tiền bối khai quốc công thần của hai triều đại Đinh - Lê.
Bên cạnh những nghi thức cổ, điểm nhấn đặc sắc nhất của lễ hội chính là hội kéo chữ “Thái bình”, diễn tích “Cờ lau tập trận” và nhiều trò chơi dân gian độc đáo. Lễ hội luôn thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương khắp nơi về tham quan, chiêm bái.
Lễ hội Phủ Dầy, xã Vụ Bản dự kiến diễn ra từ ngày 19-24/4 (tức mùng 3-6/3 âm lịch). Đây là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO ghi danh.
Lễ hội dự kiến diễn ra nhiều hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc như: Liên hoan nghệ thuật hát chầu văn, nhằm tôn vinh nghệ thuật diễn xướng dân gian đặc trưng của tín ngưỡng thờ Mẫu; Lễ rước Mẫu thỉnh kinh từ Phủ Vân Cát đến chùa Linh Sơn Tự, tái hiện hành trình tâm linh của Mẫu Liễu Hạnh; Lễ rước đuốc tại Phủ Tiên Hương. Ngoài ra, còn có các trò chơi dân gian truyền thống như thi đấu cờ người, xếp chữ, kéo hoa trượng hội, múa lân, múa rồng hay hội hoa trượng, nơi diễn ra các màn biểu diễn võ thuật và thể thao dân gian đầy hấp dẫn.
Sau hợp nhất tỉnh, Ninh Bình sở hữu hơn 700 lễ hội truyền thống gắn với lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của cộng đồng dân cư, đồng thời là điểm đến du lịch tâm linh quan trọng của cả nước. Để đảm bảo các lễ hội được tổ chức an toàn, chu đáo, trang trọng, tiết kiệm, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành các văn bản như: Văn bản số 411/VPUBND-VP6 ngày 21/1/2026, Văn bản số 873/UBND-VP6 ngày 10/2/2026 về việc tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh năm 2026. Trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với xây dựng môi trường lễ hội văn minh, an toàn, lành mạnh, phù hợp với tình hình thực tiễn và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Việc quản lý, tổ chức tốt lễ hội không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống lâu đời mà còn góp phần xây dựng hình ảnh Ninh Bình là điểm đến hấp dẫn, thân thiện, mến khách, giàu tiềm năng phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.
