Để có thêm nhiều người dân được hưởng lợi từ chính sách bảo hiểm xã hội

Kể về quyết định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện của mình, bà Lê Thị Phấn (thôn Đồng Xuân, xã Gia Trấn) chia sẻ: Tôi tham gia BHXH bắt buộc được hơn chục năm rồi nghỉ hưu nhưng lại chưa đủ thời gian đóng BHXH theo quy định của Luật BHXH 2024 là 15 năm nên chưa được hưởng chế độ lương hưu. Lúc đó tôi cũng phân vân vì chờ đóng tiếp 4-5 năm nữa thì không biết có điều kiện để tiếp tục không trong khi nếu rút về thì có một khoản kha khá.

Tuy nhiên, khi về địa phương, được sự tư vấn kịp thời của nhân viên tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) của xã, tôi đã quyết định tiếp tục đóng BHXH tự nguyện tiếp nối cho 4 năm còn lại. Giờ nghĩ lại thấy đó là quyết định hết sức đúng đắn vì hiện tôi đã đủ thời gian đóng BHXH để nhận lương hưu. Khoản tiền không nhiều nhưng cũng đỡ một phần chi tiêu hằng tháng trong gia đình, không phải nhờ con cái. Tôi luôn động viên, khích lệ con cái dù công tác, làm lao động lĩnh vực nào cũng cố gắng tham gia BHXH để có lương hưu khi hết tuổi lao động...

Có thời gian cách quãng không tham gia BHXH do xin nghỉ việc về kinh doanh tại nhà, ông Đàm Văn Sinh (xã Nghĩa Hưng) cho biết, ông tham gia BHXH bắt buộc từ năm 2001 tại công ty, sau đó khoảng hơn chục năm ông nghỉ việc tại công ty về kinh doanh tại nhà. Kể từ đó, mấy năm liền ông không nghĩ đến việc tiếp tục tham gia BHXH. Đến khi thấy trên đài, báo tuyên truyền, nhắc nhiều đến những quy định mới của Luật BHXH 2024 nên ông đã tìm hiểu, qua đó biết được thời gian đóng BHXH đã giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm là điều kiện thuận lợi để người dân tham gia không phải chờ đợi quá lâu để được hưởng lương hưu.

Được sự tư vấn của cán bộ BHXH cơ sở Nghĩa Hưng, ông Sinh đã làm thủ tục đăng ký tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, đóng 1 lần đủ thời gian tham gia còn lại là 4 năm 8 tháng. Từ tháng 9/2025, ông Sinh đủ thời gian tham gia BHXH và được nhận lương hưu. Số tiền tuy không nhiều nhưng cũng là một khoản đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hằng ngày và quan trọng hơn từ việc tham gia BHXH, bản thân người tham gia được hưởng nhiều quyền lợi như được cấp thẻ BHYT miễn phí, thân nhân được hưởng trợ cấp tử tuất...

Bên cạnh những người như ông Sinh, bà Phấn hiểu được ý nghĩa và sự cần thiết của việc tham gia BHXH tự nguyện để được Nhà nước chăm lo đời sống khi không còn tuổi lao động, vẫn còn có những lao động vì khó khăn trước mắt hay đơn giản khi không còn làm việc ở các công ty, đơn vị, đã lựa chọn rút BHXH một lần để có khoản tiền chi tiêu trang trải cuộc sống. Hệ lụy kéo theo của việc không có BHXH là các chế độ khi đau ốm, về già… không được hưởng các chính sách của Nhà nước chăm lo, bảo vệ.

Theo thống kê của BHXH tỉnh, từ đầu năm 2026 đến nay đã có 3.860 trường hợp giải quyết chế độ BHXH một lần, giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm 2025. Theo quy định của Luật BHXH 2024, từ ngày 1/7/2025, người lao động mới tham gia BHXH vẫn được rút BHXH một lần trong một số trường hợp đặc biệt như: Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH; ra nước ngoài định cư; mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Tuy nhiên, Luật BHXH 2024 cũng quy định rõ người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/7/2025, sau 12 tháng nghỉ việc, không tiếp tục tham gia BHXH và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm sẽ không được rút BHXH một lần như trước. Mặc dù Luật BHXH 2024 vẫn cho phép rút BHXH một lần nhưng quyền lợi lâu dài của người lao động sẽ bị ảnh hưởng rất lớn nếu quyết định rút sớm. Đó là: Số tiền người lao động nhận BHXH một lần thiệt hơn so với số tiền đã đóng vào quỹ BHXH; mất cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng trong khi lương hưu còn được điều chỉnh tăng theo sự phát triển kinh tế - xã hội; không được cấp thẻ BHYT miễn phí, thân nhân không được hưởng trợ cấp tử tuất...

Để hạn chế tình trạng người lao động rút BHXH một lần, cơ quan BHXH tỉnh tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chính sách BHXH, nhất là những thiệt thòi khi người lao động nhận BHXH một lần. Đồng thời, tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm pháp lật về BHXH; cải cách thủ tục hành chính để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động.

BHXH tỉnh cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, nhất là các Trung tâm giới thiệu việc làm tăng cường giới thiệu việc làm cho người lao động, để những người lao động thất nghiệp sớm tìm được việc làm có thu nhập ổn định, hạn chế việc người lao động phải thanh toán BHXH một lần để trang trải cuộc sống, tăng thêm cơ hội cho người lao động có thể tiếp tục tham gia đóng BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu dài hạn.