Cô giáo trẻ đưa sợi cói quê hương vươn ra thế giới

Sinh ra trong cái nôi của nghề trồng cói và đan lát thủ công, Trần Thùy Nhi lớn lên giữa màu xanh bạt ngàn của đồng cói, tiếng đập nan rộn ràng của người dân quê mình. Thế nhưng, cùng với thời gian, Nhi cũng chứng kiến nghề cói truyền thống dần mai một, nhiều hộ dân bỏ nghề vì thu nhập bấp bênh, lớp trẻ không còn mặn mà gắn bó. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Nhi trở về quê giảng dạy tại Trường Tiểu học Hùng Tiến, đồng thời luôn ấp ủ ước mơ khởi nghiệp từ cây cói - với mong muốn gìn giữ và làm mới nghề truyền thống của quê hương.

Nối tiếp truyền thống gia đình, quê hương, năm 2015, chị thành lập Công ty TNHH Vina Handicraft - Cói Việt chuyên sản xuất, kinh doanh các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ cây cói. Bước đầu khởi nghiệp, chị Nhi gặp nhiều khó khăn, trong đó, thách thức lớn nhất là thiếu niềm tin từ những người xung quanh. Nhiều người cho rằng nghề đan cói đã lỗi thời, không thể phát triển thành thương hiệu. Bên cạnh đó, chị phải đối mặt với bài toán thiếu vốn, thiếu thị trường ổn định và đặc biệt là khó giữ được đội ngũ lao động có tay nghề, tâm huyết.

Nhớ lại những ngày đầu gian nan ấy, chị Nhi chia sẻ: “Xưởng của tôi khi đó chỉ có vài người thợ, quy trình sản xuất còn thiếu kinh nghiệm nên nhiều chuyến hàng bị ẩm mốc, hư hỏng. Tôi vừa là chủ, vừa là thợ, kiêm luôn kế toán. Có những ngày mưa dầm kéo dài, tôi và anh em phải căng bạt, hong từng sản phẩm cho kịp chuyến hàng. Đã có lúc tôi bật khóc vì áp lực và mệt mỏi, nhưng rồi lại lau nước mắt, mỉm cười và kiên định với con đường mình đã chọn.”

Sau ba năm loay hoay, nếm trải không ít thất bại từ những chuyến hàng, chị Nhi dần tìm ra “bài giải” cho hướng đi của doanh nghiệp. Chị nhận ra rằng nếu chỉ sản xuất theo lối mòn truyền thống, cói Việt sẽ khó tạo được chỗ đứng giữa thị trường đầy cạnh tranh. Vì thế, năm 2018, chị quyết định đưa doanh nghiệp của mình rẽ sang một hướng đi mới: đầu tư máy móc, ứng dụng công nghệ vào các khâu xử lý nguyên liệu, hoàn thiện quy trình sản xuất hiện đại, kết hợp hài hòa giữa thủ công truyền thống và tư duy sản xuất mới, từ đó nghiên cứu, sáng tạo nên những sản phẩm mang dấu ấn riêng, có tính độc quyền trên thị trường.

Chị Nhi cho biết: "Trên nền tảng được tạo dựng từ nghề truyền thống quê hương, tôi xác định phải sản xuất các mặt hàng độc, lạ, sáng tạo không chỉ đáp ứng nhu cầu của khách hàng mà còn quyết định đến việc tồn tại, phát triển của Công ty. Đồng thời, vận động nguồn lao động, nguyên liệu có sẵn của địa phương phát triển các sản phẩm lên một tầm cao mới; kiên trì đào tạo tay nghề, hướng dẫn bà con làm theo hướng đi mới kỹ hơn, tỉ mỉ và sáng tạo hơn".

Vốn có thiên hướng nghệ thuật, chị Nhi miệt mài tự sáng tạo, cho ra đời hàng trăm mẫu thiết kế tinh xảo từ chất liệu cói, vừa giữ được nét mộc mạc truyền thống, vừa mang hơi thở thời trang hiện đại. Từ những chiếc túi, mũ, giỏ xách đến khung tranh, khung gương, bàn ghế… mỗi sản phẩm đều là sự kết hợp hài hòa giữa bàn tay khéo léo của nghệ nhân làng nghề và tư duy sáng tạo của người trẻ. Trên nền tảng sản xuất đã được chuẩn hóa, chị tiếp tục nghiên cứu kỹ thuật thủ công, sáng tạo trong phối trộn nguyên liệu tự nhiên, ứng dụng công nghệ sạch nhằm tạo nên những sản phẩm bền vững, an toàn với môi trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, quy trình thu hoạch, chế biến nguyên liệu lại không tốn nhiều chi phí, nhờ đó giá thành sản phẩm hợp lý, mà vẫn đảm bảo giá trị thẩm mỹ nhờ sự tinh xảo và đa dạng. Chính nhờ những nỗ lực này, các sản phẩm của Công ty đã gặt hái những thành công nhất định, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và vươn ra thế giới.

Với việc dẫn dắt cả một doanh nghiệp bằng sự khéo léo, chủ động thích ứng, sáng tạo của mình, Vina Handicrafts đã dần trở thành thương hiệu xuất khẩu mạnh. Ngoài thị trường trong nước như Huế, Đà Nẵng, Hội An, Sài Gòn…, sản phẩm của Công ty chủ yếu xuất bán đi 20 nước trên thế giới, chinh phục các thị trường khó tính, giàu tiềm năng tại Châu Á (Hàn Quốc, Nhật Bản), Châu Âu (Bỉ, Úc…).

Từ năm 2020 đến nay, Công ty TNHH Vina Handicrafts phát triển với mức tăng trưởng trên 50% mỗi năm. Tổng doanh thu mỗi năm đạt khoảng 23 tỷ đồng; nộp ngân sách 1,2 tỷ đồng. Công ty đã tạo việc làm cho 70 lao động cố định tại xưởng và tất cả đều là người địa phương, với mức thu nhập từ 8 - 20 triệu đồng/tháng. Đồng thời, Công ty còn tạo thêm thu nhập cho hàng nghìn hộ dân nhận đan cói lúc nông nhàn tại các xã, tỉnh lân cận như Thanh Hóa, Hưng Yên… tham gia chuỗi sản xuất của Công ty.

Chị Nhi chia sẻ thêm: “Trong suốt hành trình của mình, khoảnh khắc khiến tôi vui nhất là khi thấy bà con trong vùng có việc làm đều, thu nhập ổn định và cảm thấy tự hào khi nghề truyền thống được trân trọng. Với tôi, đó không chỉ là thành công cá nhân mà còn là niềm vui và thành công chung của cả làng nghề”.

Ghi nhận sự nỗ lực đó, Công ty TNHH Vina Handicrafts đã được các cấp, các ngành vinh danh với nhiều giải thưởng, tiêu biểu như: sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu xuất sắc cấp tỉnh năm 2021; Giải A Cuộc thi mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ tỉnh Ninh Bình năm 2021…

Không chỉ tạo việc làm cho người dân, giúp cải thiện đời sống và kinh tế gia đình, với vai trò là một doanh nhân trẻ kiêm nhà giáo, chị Nhi sớm nhận thức trách nhiệm của mình cần hiện hữu vượt ra ngoài doanh nghiệp. Xác định phát triển bền vững nghề truyền thống là trách nhiệm lâu dài, Công ty TNHH Vina Handicrafts luôn chú trọng đào tạo nghề cho thế hệ trẻ, tích cực tham gia các hoạt động của Đoàn Thanh niên, Hội Doanh nhân trẻ tỉnh, Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp tỉnh Ninh Bình nhằm kết nối những thanh niên cùng chung hoài bão, góp phần đưa các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói Kim Sơn ngày càng vươn xa.

Trong các năm 2023-2024, Công ty đã phối hợp với Trung tâm Học tập Cộng đồng xã Quang Thiện tổ chức đào tạo, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nhiều lao động trẻ, tạo nguồn nhân lực có tay nghề; tiêu biểu là chương trình Chuyên đề cấp tỉnh “Phát triển nghề thủ công truyền thống Kim Sơn” do Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình phối hợp cùng Công ty thực hiện. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động hiệu quả, nhiều đoàn viên, thanh niên đã mạnh dạn học nghề, tiếp cận kỹ thuật mới, tham gia sản xuất thủ công truyền thống, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Đồng thời, chị luôn đồng hành tích cực với các tổ chức chính trị - xã hội trong các hoạt động an sinh xã hội và chăm lo cho thanh, thiếu niên, nhi đồng. Tiêu biểu là phối hợp tặng quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhận đỡ đầu thường xuyên 3 em đến khi học hết cấp học, mỗi em 4,5 triệu đồng/năm theo định hướng của Tỉnh Đoàn kết hợp với Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Ninh Bình.

Bên cạnh những thành công trong kinh doanh và đóng góp cho cộng đồng, cô giáo trẻ Trần Thuỳ Nhi còn luôn nỗ lực cho sự nghiệp giáo dục, nhiều năm liền là giáo viên dạy giỏi của Trường Tiểu học Hùng Tiến (xã Quang Thiện); đồng thời là Tổng phụ trách Đội xuất sắc.

Với những cống hiến đó, chị đã được các cấp, các ngành ghi nhận, tặng thưởng nhiều Bằng khen, Giấy khen, tiêu biểu: Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình năm 2023 có thành tích xuất sắc trong thực hiện phong trào thi đua "Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác"; Danh hiệu “Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2023” do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức; Giấy khen giáo viên đoạt giải ba trong Hội thi giáo viên làm tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh giỏi tỉnh Ninh Bình năm 2022… Cuối năm 2024, chị được Trung ương Đoàn trao Giải thưởng Lương Định Của, dành cho thanh niên nông thôn có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực nông nghiệp.

Từ những trải nghiệm trên con đường khởi nghiệp, chị Nhi nhắn nhủ: “Các bạn trẻ đừng sợ thất bại, hãy dấn thân và kiên định với con đường mình đã chọn. Khởi nghiệp luôn đầy thử thách, nhưng nếu biết tận dụng giá trị truyền thống, kết hợp với sáng tạo và công nghệ hiện đại, từng bước nhỏ hôm nay sẽ góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh”.