Chung tay bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Với tâm trạng thất thần, chị Trần Thúy Hằng, phường Trường Thi cho biết: Con gái chị 12 tuổi, nghỉ hè, chị mua áp tiếng Anh và giao điện thoại cho cháu sử dụng làm phương tiện học tập. Thời gian đầu kết quả học tập của cháu khá tốt nên sau mỗi giờ học, chị cho con dùng điện thoại để giải trí. Bẵng đi một vài tuần, chị phát hiện con có biểu hiện bất thường như có đồ dùng mới, hay xin tiền ông bà và cuối cùng chị bị mất tiền… lúc này chị mới phát hiện con mua hàng trên mạng.

Nguy hiểm hơn cháu bị các đối tượng lừa mua điện thoại với giá rẻ và yêu cầu chuyển trước tiền cọc, sau đó lấy lý do không nhận được do lỗi thao tác và liên tục yêu cầu cháu chuyển thêm tiền. Cháu thắc mắc thì các đối tượng dọa dẫm và chỉ cách lấy trộm tiền từ tài khoản của bố mẹ, hoặc lấy tiền mặt đi mua thẻ điện thoại gửi cho chúng… "Đem câu chuyện của mình tâm sự với cô giáo chủ nhiệm lớp để nhờ cô hỗ trợ quản lý con, tôi mới thấy có rất nhiều phụ huynh cũng rơi vào trường hợp như tôi nhưng với vô vàn thủ đoạn và tình huống khác nhau", chị Hằng chia sẻ.

Đây không chỉ là vụ việc đơn lẻ, mà tình trạng mất an toàn trên môi trường mạng đặc biệt là đối với trẻ em đang là hồi chuông cảnh báo cả xã hội. Nguyên nhân chính là môi trường mạng hấp dẫn, phạm vi liên kết nhanh trong khi trẻ em hiện nay thiếu không gian vui chơi, hoạt động lành mạnh tại cộng đồng. Đặc biệt trong thời gian nghỉ hè, bố mẹ đi làm, nhiều em dành phần lớn thời gian cho điện thoại, máy tính và các ứng dụng trực tuyến.

Theo các chuyên gia, trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trước các hành vi lừa đảo, dụ dỗ, xâm hại hoặc tiếp cận các thông tin sai lệch, phản cảm. Nhiều em chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận biết và xử lý các tình huống phát sinh trên môi trường số. Do đó việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đặt ra yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nhận thức rõ vấn đề này, thời gian qua, các cấp, ngành trong tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục kỹ năng số an toàn cho học sinh thông qua việc lồng ghép vào hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt dưới cờ và các chương trình trải nghiệm. Trong đó chiến dịch “Không một mình” - “Cùng nhau an toàn trực tuyến” do Công an tỉnh phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, đã sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông hiện đại như: mạng xã hội, video clip, infographic, tọa đàm, talkshow, workshop, sân khấu hóa, truyền hình học đường… giúp học sinh nhận diện rõ thủ đoạn lừa đảo tinh vi đang lan rộng trên mạng xã hội như: Giả mạo người thân yêu cầu chuyển tiền, tuyển dụng việc nhẹ lương cao, chiếm đoạt tài khoản ngân hàng, dụ dỗ “bắt cóc” qua mạng và kỹ năng xử lý tình huống khi sự cố xảy ra.

Em Trần Minh Anh, học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cho biết: Qua các buổi tuyên truyền, em nhận thấy việc chia sẻ thông tin cá nhân lên mạng xã hội không chỉ đơn thuần là lưu giữ kỷ niệm như chúng em nghĩ mà chính là cơ hội để đối tượng đánh cắp thông tin sử dụng cho những hành vi lừa đảo khác. Do đó, em sẽ thận trọng hơn khi dùng mạng xã hội, không kết bạn với người lạ và thông báo ngay cho người thân khi phát hiện những nội dung xấu hoặc có dấu hiệu lừa đảo.

Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”, Tỉnh đoàn, Hội đồng Đội tỉnh phối hợp Sở Y tế phát động chiến dịch hè tạo sân chơi bổ ích, lành mạnh giúp các em có mùa hè an toàn, ý nghĩa; trang bị cho trẻ em kỹ năng tự bảo vệ, khả năng nhận diện rủi ro để trở thành những công dân số an toàn. Bên cạnh đó, Công an tỉnh tập trung tuyên truyền, phổ biến pháp luật liên quan đến trẻ em theo nội dung Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030” do Bộ Công an phát động với mục tiêu xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh; nâng cao kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em; đồng thời phát huy hiệu quả các nền tảng số phục vụ học tập, sáng tạo và phát triển toàn diện cho trẻ em trong giai đoạn mới.

Liên đoàn Lao động tỉnh cũng phát động chương trình “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”. Theo đó, các cấp công đoàn đẩy mạnh phổ biến kiến thức chăm sóc, giáo dục trẻ em; hướng dẫn sử dụng môi trường mạng an toàn; tăng cường truyền thông về Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 và các địa chỉ hỗ trợ trẻ em trên địa bàn tỉnh.

Tại các địa phương, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được triển khai gắn với Tháng hành động vì trẻ em ngay trong những ngày đầu tháng 6 với nhiều hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn trẻ em sử dụng internet an toàn và khai thác mạng hiệu quả để học tập, sáng tạo. Trong đó, phường Đông A đã tuyên truyền, hỗ trợ trẻ em sử dụng mạng an toàn từ sớm và lồng ghép vào chương trình xây dựng đơn vị đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Đối tượng phổ biến kỹ năng số không chỉ là học sinh mà còn cả cán bộ, nhân dân để phát huy vai trò của cả cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong thời đại số. Đặc biệt tại các trường học trên địa bàn, các thầy, cô giáo trực tiếp hướng dẫn học sinh sử dụng mạng an toàn và khai thác thế mạnh của internet vào học tập, nghiên cứu khoa học.

Với sự vào cuộc của chính quyền, nhà trường, gia đình và toàn xã hội cùng chung tay hành động, trẻ em sẽ được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ mình, phát huy khả năng sáng tạo và phát triển toàn diện trên môi trường số. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thế hệ công dân số tự tin, bản lĩnh, có năng lực tự bảo vệ mình trên môi trường mạng.