Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực cho phát triển bền vững

Đột phá từ tư duy đến hành động số

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Ninh Bình đã nhanh chóng triển khai nhiều hoạt động nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ. Trong đó, tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch và chương trình hành động nhằm tạo hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Từ cấp tỉnh đến cấp xã, các cơ quan, đơn vị đã xây dựng chương trình hành động phù hợp với điều kiện thực tiễn, đảm bảo sự đồng bộ trong triển khai.

Cụ thể, Tỉnh ủy đã ban hành 1 Nghị quyết chuyên đề và 3 Kế hoạch; Ban Chỉ đạo tỉnh về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã ban hành 4 Kế hoạch, 8 Quyết định, 1 Thông báo và 1 chương trình; HĐND tỉnh đã ban hành 3 Nghị quyết; UBND tỉnh ban hành 4 Kế hoạch và 1 Quyết định. Các sở, ban, ngành, Đảng ủy, UBND của 129/129 xã, phường đã ban hành các chương trình, kế hoạch của đơn vị, địa phương theo đúng hướng dẫn của Trung ương, của tỉnh.

Đồng chí Vũ Trọng Quế, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình cho biết: Để hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số, Ninh Bình đã đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số và các nền tảng dữ liệu. Đến nay, 100% cơ quan Đảng, chính quyền các cấp đã được kết nối Internet cáp quang tốc độ cao và mạng truyền số liệu chuyên dùng. Đồng thời, toàn bộ cán bộ, công chức được trang bị máy tính và chứng thư số để phục vụ việc xử lý văn bản điện tử và điều hành công việc trên môi trường số.

Các nền tảng dữ liệu quan trọng cũng đang được triển khai đồng bộ, bao gồm: Kho dữ liệu dùng chung của tỉnh (data warehouse); cổng dữ liệu mở (Open Data Portal); nền tảng điện toán đám mây dùng riêng của tỉnh; hệ thống quản lý dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức với hơn 24.000 hồ sơ được số hóa. Nhờ đó, hoạt động quản lý và điều hành của chính quyền ngày càng minh bạch, hiệu quả.

Đặc biệt, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đã niêm yết công khai hơn 2.200 thủ tục hành chính và cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình hoặc một phần. Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt trên 98%, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo thống kê, tỉnh hiện có hơn 95.200 tài khoản của người dân và doanh nghiệp sử dụng hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cho thấy mức độ tiếp cận và ứng dụng dịch vụ số ngày càng cao.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp chuyển đổi số lan tỏa sâu rộng là việc xây dựng mạng lưới cộng đồng số. Tỉnh Ninh Bình hiện có 4.525 thôn, bản, tổ dân phố và tất cả đều đã thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng. Tổng số tổ hiện nay là 4.654 với hơn 36.000 thành viên tham gia, trong đó lực lượng nòng cốt là đoàn viên thanh niên và công an cơ sở.

Các tổ này đóng vai trò như “cánh tay nối dài” của chính quyền trong việc hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, thương mại điện tử và các nền tảng số khác.

Song song với đó, tỉnh đã tổ chức gần 40 hội nghị, hội thảo và hơn 50 lớp tập huấn về chuyển đổi số, thu hút hàng nghìn cán bộ, công chức và thành viên tổ công nghệ số tham gia. Những hoạt động này đang từng bước hình thành nền tảng xã hội số, nơi người dân chủ động tiếp cận và khai thác các dịch vụ công nghệ trong đời sống hàng ngày.

Doanh nghiệp tiên phong đổi mới

Không chỉ trong khu vực công, quá trình chuyển đổi số tại Ninh Bình còn được thúc đẩy mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp. Tại Nhà máy Xi măng Xuân Thành, xã Thanh Lâm, thời gian qua việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất được đơn vị đặc biệt chú trọng.

Theo ông Vũ Quang Bắc, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xi măng Xuân Thành, ngay từ khi đi vào hoạt động, đơn vị đã định vị chiến lược phát triển bền vững, lấy công nghệ hiện đại làm nền tảng. Toàn bộ các dây chuyền sản xuất của nhà máy đều được đầu tư đồng bộ từ các tập đoàn thiết bị hàng đầu thế giới, đảm bảo tự động hóa cao, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và thân thiện với môi trường.

Nổi bật là việc sử dụng công nghệ sản xuất clinker lò quay phương pháp khô tiên tiến, hiện đại, công suất lớn đạt khoảng 12.500 tấn clinker/ngày/dây chuyền. Chất lượng sản phẩm được kiểm soát tự động. Toàn bộ quy trình sản xuất từ khâu tiếp nhận nguyên, nhiên liệu đến khâu xuất sản phẩm đều được giám sát, vận hành, kiểm soát bằng hệ thống hiện đại.

Ngoài hiệu quả sản xuất, doanh nghiệp còn chú trọng yếu tố môi trường thông qua các giải pháp công nghệ “xanh hóa” như: hệ thống thu hồi nhiệt dư để phát điện, công nghệ lọc bụi túi và lọc bụi tĩnh điện hiện đại, hệ thống robot và thiết bị phân tích tự động trong phòng thí nghiệm, hệ thống phát điện từ nhiệt dư có thể tạo ra khoảng 50.000 kWh điện, giúp nhà máy tự chủ khoảng 30% nhu cầu điện sản xuất và giảm phát thải CO₂.

Ông Vũ Quang Bắc cho biết thêm: “Tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo động lực để các doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất, quản trị kinh doanh, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Mục tiêu của chúng tôi là phấn đấu đến năm 2030 đạt 30 triệu tấn xi măng/năm, đóng góp nhiều hơn cho ngân sách tỉnh, tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương vì vậy công nghệ, khoa học vẫn được xác định là yếu tố then chốt để hiện thực hóa các mục tiêu này”.

Theo đồng chí Vũ Trọng Quế, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, tỉnh đã ban hành các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển tài sản trí tuệ và tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như: Nghị quyết số 43/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Ninh Bình ngày 09/12/2025 về quy định một số chính sách hỗ trợ tài chính trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh Ninh Bình; Kế hoạch số 152/KH-UBND của UBND tỉnh ngày 05/12/2025 về hỗ trợ doanh nghiệp tham gia phát triển các ứng dụng, dịch vụ số mới theo hình thức hợp tác công tư (PPP)... Đây được xem là những động lực quan trọng để các doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững.

Ngoài ra, các phong trào Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (Techfest Ninh Binh 2025), triển lãm, chuyển giao khoa học công nghệ,… đã thu hút nhiều dự án, ý tưởng sáng tạo của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh như các dự án thuộc lĩnh vực Công nghệ số, AI, IoT, Blockchain.

Nhờ những nỗ lực này, chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) của Ninh Bình năm 2025 đạt 41,95 điểm, xếp thứ 14/34 tỉnh, thành phố trên toàn quốc - một kết quả tích cực cho thấy hiệu quả của các chính sách phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Không chỉ dừng lại ở những kết quả bước đầu, Ninh Bình đang chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới nhằm thúc đẩy hơn nữa phong trào đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến triển khai 23 nhiệm vụ và dự án trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với tổng kinh phí khoảng 4.360 tỷ đồng.

Ngày 9/12/2025, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 49/NQ-HĐND về việc quyết định phân bổ dự toán ngân sách địa phương tỉnh Ninh Bình năm 2026, trong đó đã phân bổ kinh phí hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chi tiết cho từng cơ quan, đơn vị cấp tỉnh và 129 xã, phường. Tổng số kinh phí bố trí ban đầu cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là hơn 800 tỷ đồng, trong đó ngân sách bố trí cho 129 xã, phường là gần 483 tỷ đồng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước phát triển đột phá về hạ tầng số, dữ liệu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh trong những năm tới.

Như vậy, từ việc xây dựng chính quyền số, phát triển xã hội số đến thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, Ninh Bình đang từng bước hình thành nền kinh tế số dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của người dân và doanh nghiệp cùng các chính sách đồng bộ, Ninh Bình đang đặt nền móng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là chìa khóa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.