Cần “trợ lực” để tiếp sức cho du lịch biển Ninh Bình

Những “khoảng lặng” đáng suy ngẫm 

Nếu nhìn lại bản đồ du lịch miền Bắc trong nhiều thập kỷ qua, những bãi biển như Quất Lâm hay Thịnh Long dù chưa nổi bật nhưng đã từng là những cái tên quen thuộc với nhiều du khách nội địa. Không phải là những điểm nghỉ dưỡng cao cấp, nhưng bằng lợi thế về vị trí, mức chi phí hợp lý và khả năng phục vụ số đông, du lịch biển ven biển tỉnh Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình) đã từng nhộn nhịp, sôi động, thu hút đông đảo du khách. 

Theo các tài liệu tổng hợp của ngành Du lịch, trước giai đoạn đại dịch COVID-19, hai khu du lịch biển Thịnh Long và Quất Lâm từng đón bình quân trên 500.000 lượt khách mỗi năm, doanh thu gần 200 tỷ đồng, với hệ thống hàng trăm khách sạn, nhà nghỉ, ki-ốt quy mô lên tới hàng nghìn buồng phòng. Đó không phải con số nhỏ nếu đặt trong bối cảnh du lịch biển phía Bắc vốn không phải là thế mạnh như các tỉnh miền Trung hay miền Nam. Tuy nhiên, những con số từng là niềm tự hào ấy nay trở thành một đối sánh đáng phải suy ngẫm.

Khu du lịch Quất Lâm, thuộc xã Giao Ninh từng được biết đến là điểm đến bình dân với bãi biển hoang sơ, chiều dài bờ biển lên tới 7,4km. Thế nhưng suốt nhiều tháng nay, cảnh tượng ở đây tiêu điều, vắng vẻ đến mức hầu như không bóng người. Hàng loạt khách sạn, nhà hàng đóng cửa, nhiều công trình bỏ hoang, không khí đìu hiu đến nao lòng. 

Việc giải tỏa hơn 100 ki-ốt ven biển từ năm 2022 nhằm lập lại trật tự, xử lý các vấn đề về an ninh, tệ nạn xã hội là một quyết định đúng đắn, mạnh tay và cần thiết. Nhưng sự thiếu hụt các sản phẩm thay thế ngay lập tức đã khiến nơi đây rơi vào cảnh “vắng như chùa Bà Đanh” với những móng nhà trơ trọi, hoang tàn, liêu xiêu trước gió biển.

Chia sẻ với chúng tôi, đại diện khách sạn Minh Hạnh 2 không giấu nổi lo lắng: “Hiện tại chúng tôi đang hoạt động trong tình trạng bù lỗ nặng nề. Lượng khách sụt giảm nghiêm trọng nhưng chi phí vận hành không thể cắt giảm hoàn toàn. Tiền thuê nhân công để duy trì bộ máy, chi phí bảo trì hệ thống điện nước và đặc biệt là việc chống chọi với sự ăn mòn của hơi muối biển. Nếu không có khách, cơ sở vật chất xuống cấp rất nhanh, nhưng mở cửa thì thu không đủ bù chi.”

Nhiều khách sạn khác như Sài Gòn, Biển Đông, Trường Cửu,… cũng trong tình trạng “mòn mỏi” tương tự. Thậm chí nhiều công trình, dự án có dấu hiệu bị bỏ hoang, biển hiệu đục bỏ, sân vườn ngập rác thải và cỏ dại. Chợ hải sản vốn tấp nập nay cũng im ắng, hoang tàn.

So với bãi biển Quất Lâm, Khu du lịch biển Thịnh Long, xã Hải Thịnh tuy vẫn được duy trì nhưng mức độ cũng rất hạn chế. Theo chia sẻ của đồng chí Nguyễn Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh, trước dịch COVID-19, mỗi năm Khu du lịch đón trên 100.000 lượt khách, doanh thu khoảng 40-50 tỷ đồng với hệ thống hơn 600 phòng lưu trú, các dịch vụ cơ bản được duy trì tương đối ổn định. Những năm gần đây, do ảnh hưởng của thiên tai ngày càng khốc liệt khiến bờ biển bị sạt lở khiến lượng khách về đây cũng sụt giảm nghiêm trọng.

Nếu phân tích sâu hơn, đây vẫn là mô hình du lịch biển truyền thống, phụ thuộc chủ yếu vào mùa vụ, tập trung chủ yếu vào cung cấp một số dịch vụ cơ bản tắm biển - ăn uống - lưu trú ngắn ngày. Mức chi tiêu bình quân của du khách thấp, thời gian lưu trú ngắn và khả năng kết nối với các sản phẩm du lịch khác trong tỉnh còn hạn chế. Thịnh Long vẫn “sống được”, nhưng chưa đủ lực để kéo cả chuỗi du lịch biển đi lên. 

Từ thực trạng của cả Quất Lâm và Thịnh Long, có thể nhận thấy một điểm chung, du lịch biển đã phát triển trong thời gian dài nhưng chủ yếu dựa trên lợi thế tự nhiên và nhu cầu tự phát của thị trường. Liệu du lịch biển nơi đây sẽ tiếp tục tồn tại như một không gian du lịch đại trà, dễ tổn thương trước biến đổi hay cần được tái cấu trúc để trở thành một trụ cột chiến lược trong phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình? 

Định vị rõ hơn du lịch biển 

Trao đổi với chúng tôi, bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội du lịch tỉnh nhận xét: “Nếu coi giai đoạn hiện nay là một “khoảng lặng cần thiết”, thì điều quan trọng nhất không phải là khôi phục nhanh lượng khách, mà là xác lập lại vai trò của du lịch biển trong tổng thể phát triển du lịch tỉnh.”

Theo bà Thanh, một trong những điểm nghẽn lớn nhất của du lịch biển Thịnh Long, Quất Lâm trước đây là tính đơn tuyến: du khách đến - tắm biển - ăn hải sản - nghỉ ngắn ngày và đi về. Trong khi đó, lợi thế lớn nhất của Ninh Bình sau hợp nhất lại nằm ở khả năng kết nối đa dạng loại hình du lịch: biển - sinh thái - văn hóa - tâm linh - cộng đồng.

Chính vì vậy, thay vì cạnh tranh với những trung tâm biển lớn, du lịch biển Ninh Bình cần được định vị là một mắt xích trong chuỗi trải nghiệm, nơi du khách có thể kết hợp nghỉ dưỡng biển với khám phá sinh thái đất ngập nước, làng nghề ven biển, đời sống ngư dân, ẩm thực địa phương và các giá trị văn hóa bản địa. Khi đó, biển không còn là điểm đến độc lập, mà trở thành không gian mở rộng của hệ sinh thái du lịch tỉnh.

Cũng theo bà Dương Thị Thanh, việc giải tỏa các ki-ốt ven biển tại Quất Lâm cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của địa phương trong xây dựng môi trường du lịch xanh, bền vững. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là cần khẩn trương lấp đầy khoảng trống bằng các giá trị mới như không gian công cộng ven biển, tuyến dạo bộ, công viên sinh thái biển, các hoạt động văn hóa - lễ hội gắn với biển, dịch vụ trải nghiệm tránh nguy cơ lãng phí tài nguyên và tâm lý mòn mỏi, lo lắng của doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân.

Thực tế, thời gian qua, cả hai Khu du lịch biển này đều được Nhà nước, tỉnh Nam Định (cũ) quan tâm ban hành nhiều chính sách đầu tư phát triển du lịch biển và xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng khang trang, đồng bộ như điện chiếu sáng, điện phục vụ kinh doanh, đường dân sinh, kè bãi biển chống xói mòn, sụt lở, hệ thống cấp, thoát nước, bãi chứa rác thải, bưu chính viễn thông… và thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh. Có thể kể đến như Quyết định số 1719/QĐ-UBND ngày 13/8/2024 của UBND tỉnh Nam Định (cũ) về việc phê duyệt Quy hoạch xây dựng liên huyện Hải Hậu - Giao Thủy đến năm 2040, tầm nhìn 2050, trong đó quy hoạch diện tích cho Khu du lịch Quất Lâm với quy mô 250 ha gồm: Khu du lịch tắm biển, thể dục thể thao, khu đánh golf, vui chơi cao cấp; quy hoạch khu dịch vụ, nghỉ dưỡng phức hợp sân golf Thịnh Long tại thị trấn Thịnh Long, quy mô dự kiến khoảng 179 ha.

Sau hợp nhất tỉnh, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 cũng xác định phát triển du lịch cùng với công nghiệp văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn; đẩy mạnh thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực, kinh nghiệm, có khả năng dẫn dắt phát triển. Xây dựng, phát triển sản phẩm dịch vụ chất lượng cao, gia tăng chi tiêu và thời gian lưu trú, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm văn hóa, di sản, nghỉ dưỡng, thể thao, giải trí, chăm sóc sức khỏe, mua sắm... 

Để hiện thực hóa các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh cũng như thực hiện thành công các nhiệm vụ trọng tâm của ngành Du lịch, Sở Du lịch đã triển khai nhiều giải pháp như tìm hiểu, đánh giá, nghiên cứu, xây dựng Đề án về phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, du lịch biển được xác định là một trong những trục chính sẽ được tập trung quan tâm, phát triển trong thời gian tới với các cụm trọng điểm như Kim Đông - Rạng Đông - Hải Thịnh - Giao Ninh - Giao Hưng - Giao Minh, tập trung phát triển loại hình nghỉ dưỡng biển, làng nghề, cộng đồng ven biển.

Sở Du lịch cũng tổ chức các hội thảo, hội nghị tham vấn ý kiến chuyên gia; đánh giá thực trạng môi trường các xã ven biển; đồng thời chỉ đạo Hiệp hội Du lịch tỉnh tổ chức các chương trình khảo sát sản phẩm du lịch biển với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, đơn vị lữ hành, khách sạn trong và ngoài tỉnh. Qua đó, giúp các doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội hợp tác, kết nối sản phẩm, tour tuyến trong đó có du lịch biển.

Như vậy, hệ thống cơ chế, chính sách định hướng đã được ban hành; quy hoạch không gian đã được xác lập; hạ tầng thiết yếu từ giao thông, điện, nước đến kè biển, môi trường từng bước được đầu tư. Những nền móng quan trọng cho một giai đoạn phát triển mới thực chất đã có. Điều cần nhất lúc này là sự chuyển động đồng bộ để biến chính sách thành hiện thực. Cần sự vào cuộc quyết liệt, liên tục của các sở, ngành trong giải quyết thủ tục cho nhà đầu tư; cần những dự án động lực để tạo hiệu ứng lan tỏa; cần cơ chế đủ linh hoạt để doanh nghiệp yên tâm cải tạo, nâng cấp cơ sở lưu trú, phát triển sản phẩm mới. Quan trọng hơn, cần một cách làm nhất quán, dài hơi, không nóng vội nhưng cũng không để cơ hội trôi qua trong chờ đợi.

Khi chính sách được “kích hoạt” bằng hành động cụ thể, bằng sự đồng hành của doanh nghiệp và người dân, du lịch biển Thịnh Long hay Quất Lâm hoàn toàn có thể bước qua giai đoạn trầm lắng để hồi sinh mạnh mẽ hơn, trở thành một mảnh ghép xứng đáng trong bức tranh du lịch Ninh Bình hiện đại, bền vững và giàu bản sắc.