Tín dụng chính sách - Công cụ tài chính đắc lực thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững

Tại tỉnh ta, trong 20 năm qua với sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành và của cả hệ thống chính trị, việc tổ chức triển khai tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, khẳng định vị trí là một trong những "trụ cột" của hệ thống các chính sách giảm nghèo.

Nhìn lại chặng đường triển khai thực hiện Nghị định số 78/2002/NĐ-CP của Chính phủ cho thấy sự quan tâm và nguồn lực Nhà nước dành cho tín dụng chính sách ngày càng tăng. Đặc biệt, từ khi Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 40-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội, đã tạo ra sự đột phá trong tư duy và cách làm của nhiều địa phương đối với hoạt động tín dụng chính sách và coi đây là công cụ quan trọng trực tiếp và mang tính nền tảng để thực hiện mục tiêu giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. 

Do đó, nguồn vốn từ ngân sách của tỉnh và các địa phương chuyển sang Ngân hàng Chính sách xã hội (CSXH) để cho vay ngày càng tăng trưởng. Bên cạnh đó, Chi nhánh Ngân hàng CSXH tỉnh cũng chủ động triển khai nhiều giải pháp tạo được sức lan tỏa, thu hút được nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trên địa bàn tham gia gửi tiền tiết kiệm tại Ngân hàng CSXH với mục tiêu "Gửi tiền tiết kiệm chung tay vì người nghèo" để bổ sung nguồn lực thực hiện tín dụng chính sách trên địa bàn. 

Đến ngày 31/8/2022, tổng nguồn vốn tại chi nhánh Ngân hàng CSXH tỉnh là 3.182 tỷ đồng, tăng gấp 24,8 lần so với thời điểm mới nhận bàn giao, trong đó: Nguồn vốn cân đối chuyển từ Trung ương đạt 2.460 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 77,3%/ tổng nguồn vốn; nguồn vốn nhận ủy thác tại địa phương đạt 226 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 7,1%/ tổng nguồn vốn; nguồn vốn nhận tiền gửi của các tổ viên Tổ tiết kiệm và vay vốn đạt 159 tỷ đồng; còn lại là nguồn vốn huy động của các tổ chức, cá nhân, tiền gửi dân cư. Nguồn vốn tăng trưởng mạnh hàng năm đã khẳng định sự ghi nhận, đánh giá cao và sự quan tâm của Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương đối với hoạt động tín dụng chính sách xã hội mà Ngân hàng CSXH đã và đang thực hiện. 

Cùng với công tác tạo lập, huy động vốn, Chi nhánh Ngân hàng CSXH tỉnh Ninh Bình tích cực phối hợp với các cấp, các ngành và các tổ chức chính trị xã hội nhận ủy thác triển khai có hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách. Hiện nay, Chi nhánh đang triển khai thực hiện 15 chương trình tín dụng, tăng 12 chương trình cho vay so với khi nhận bàn giao. Các chương trình tín dụng đều hướng tới giảm nghèo bền vững, cải thiện điều kiện sống, nâng cao mức sống và được dựa trên nền tảng của 3 chương trình tín dụng ban đầu. 

Tổng doanh số cho vay trong 20 năm đạt gần 9.844 tỷ đồng với 547.871 lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác được tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi. Đến 31/8/2022, tổng dư nợ đạt 3.177 tỷ đồng, tăng 3.024 tỷ đồng và gấp 21 lần so với khi mới nhận bàn giao, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 18,5%, số hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác đang dư nợ là 79.449 hộ. 

Sau 20 năm thực hiện, các chương trình tín dụng và khối lượng tín dụng do Ngân hàng CSXH Chi nhánh tỉnh ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội ngày càng tăng. Đến ngày 31/8/2022, 4 tổ chức chính trị - xã hội đang phối hợp với Ngân hàng CSXH tỉnh tham gia quản lý 3.139 tỷ đồng, chiếm hơn 99% tổng dư nợ của Ngân hàng CSXH tỉnh. 

Toàn tỉnh hiện có 143 điểm giao dịch xã, 2.243 tổ tiết kiệm và vay vốn đang hoạt động tại các thôn xóm, tổ dân phố. Nguồn vốn tín dụng chính sách được đầu tư đến 100% xã, phường, thị trấn, tạo điều kiện cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác đủ điều kiện được tiếp cận đồng vốn tín dụng một cách thuận lợi, kịp thời. 

Nguồn vốn tín dụng chính sách đã giúp trên 547 nghìn lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác được vay vốn, qua đó góp phần giúp cho trên 82 nghìn hộ thoát nghèo, thu hút, tạo việc làm cho trên 130 nghìn lao động, giúp cho trên 150 nghìn học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn học tập, không để học sinh, sinh viên nào phải bỏ học vì khó khăn về tài chính, xây dựng cải tạo trên 300 nghìn công trình nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn, hỗ trợ xây dựng trên 2.000 ngôi nhà cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách. 

Như vậy, qua 20 năm thực hiện Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 của Chính phủ về tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, đến nay, tín dụng chính sách trên địa bàn tỉnh đã trở thành "công cụ đắc lực" giải quyết những vấn đề căn bản, thiết yếu trong cuộc sống cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Hỗ trợ người vay có nguồn lực để đầu tư các mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả, mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng khoa học công nghệ. Từng bước nâng cao trình độ quản lý sản xuất, kinh doanh, quản lý vốn, mạnh dạn vay vốn và sử dụng vốn có hiệu quả, giúp nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững. 

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng xã hội, tín dụng chính sách đã chuyển đổi cách tiếp cận người nghèo thay vì "cho cá" sang "giúp cần câu", phát huy tính vượt khó vươn lên của bản thân người nghèo, tạo cho người nghèo có thêm động lực phát triển sản xuất, kinh doanh, mạnh dạn trong việc vay vốn, ý thức trách nhiệm cũng như kinh nghiệm sử dụng vốn vay được nâng lên. 

Đặc biệt, với sự ra đời của Chỉ thị số 40- CT/TW và Kết luận số 06-KL/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng, các cấp ủy, chính quyền địa phương đã xác định công tác lãnh đạo, chỉ đạo đối với hoạt động tín dụng chính sách xã hội là một trong những nhiệm vụ trong chương trình, kế hoạch hoạt động thường xuyên và xác định đây là một trong những chỉ tiêu thi đua của địa phương. 

Dòng vốn tín dụng chính sách xã hội vì thế ngày càng đi sâu vào tất cả các phân khúc nhu cầu của người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Nhằm mục tiêu "không để ai bị bỏ lại phía sau", thời gian tới, Ngân hàng CSXH Chi nhánh tỉnh tiếp tục tham mưu Ban đại diện HĐQT Ngân hàng CSXH cấp tỉnh chỉ đạo các cấp, các ngành, địa phương liên quan thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 40-CT/TW và Kết luận số 06-KL/ TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội. 

Phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các cấp trong chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện tín dụng chính sách xã hội, nhất là vai trò, trách nhiệm của Chủ tịch UBND các xã, phường, thị trấn. Đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp tập trung nguồn lực để thực hiện có hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách xã hội. 

Trong đó, quan tâm bố trí ngân sách UBND các cấp ủy thác sang Ngân hàng CSXH bổ sung nguồn vốn cho vay đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu vay vốn của người nghèo và các đối tượng chính sách khác, gắn việc chuyển vốn ủy thác sang Ngân hàng CSXH với việc thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội hàng năm trên địa bàn, nhất là việc thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo nhanh và bền vững và xây dựng nông thôn mới. 

Tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả, chất lượng các chương trình tín dụng chính sách xã hội trên địa bàn, đảm bảo vốn tín dụng chính sách được chuyển tải kịp thời đến đúng đối tượng thụ hưởng, sử dụng vốn vay đúng mục đích và hoàn trả vốn vay đúng hạn. 

Tham mưu cho tỉnh chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác tiếp tục thực hiện đầy đủ và hiệu quả công tác nhận ủy thác của Ngân hàng CSXH, nắm chắc tình hình sử dụng vốn, tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng chính sách xã hội, chất lượng hoạt động ủy thác. 

Phối hợp làm tốt công tác nhận diện, bình xét, xác nhận đối tượng đủ điều kiện vay vốn các chương trình tín dụng chính sách xã hội; tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn vay, đôn đốc nợ đến hạn; duy trì, nâng cao chất lượng hoạt động tại các điểm giao dịch xã đảm bảo an toàn, hiệu quả; thường xuyên kiện toàn, củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của Tổ tiết kiệm và vay vốn, nâng cao năng lực của Ban quản lý Tổ tiết kiệm và vay vốn; làm tốt công tác tư vấn, hướng dẫn sử dụng vốn vay có hiệu quả; xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất, kinh doanh điển hình, giúp nhau vươn lên thoát nghèo và làm giàu chính đáng. 

Ngân hàng CSXH cũng đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng hoạt động của Điểm giao dịch xã, xem đây là hình ảnh và là thương hiệu đặc trưng riêng có của Ngân hàng CSXH. Trang bị đầy đủ các phương tiện, công cụ dụng cụ, bố trí con người đảm bảo để thực hiện tốt các nội dung phần việc tại Điểm giao dịch xã, có như vậy mới chuyển tải nguồn vốn tín dụng chính sách đến đối tượng vay vốn kịp thời, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của người nghèo và các đối tượng chính sách khác trong quan hệ tín dụng với Ngân hàng CSXH. Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của Điểm giao dịch xã, kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, thiếu sót trong hoạt động giao dịch xã. 

Với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự vào cuộc của các cấp, các ngành, tín dụng chính sách xã hội sẽ tiếp tục là nguồn lực quan trọng trong công tác giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu của tỉnh, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết Đảng bộ tỉnh đã đề ra.

Phạm Đức Cường
(Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh tỉnh Ninh Bình)