Thúc đẩy không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng

Khơi thông ý tưởng sáng tạo từ cơ sở

Những năm qua, trên địa bàn tỉnh đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ thanh niên, phụ nữ khởi nghiệp, qua đó tạo giá trị gia tăng cho một số sản phẩm địa phương. Tuy nhiên, hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp chủ yếu tập trung ở cấp tỉnh, cấp cơ sở xã, phường - nơi phát sinh nhiều ý tưởng sáng tạo lại thiếu không gian làm việc, thiếu trang thiết bị dùng chung và môi trường kết nối thường xuyên... khiến nhiều ý tưởng khó được phát triển, chuyển hóa thành dự án cụ thể.

Qua nắm bắt thực trạng vấn đề, để khắc phục tình trạng nêu trên, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã triển khai chương trình xây dựng không gian KNST cộng đồng thông qua việc cử cán bộ khoa học trực tiếp làm việc với các địa phương và gợi ý mô hình phát triển; tổ chức diễn đàn để tìm kiếm ý tưởng, mô hình KNST cộng đồng và nuôi dưỡng, hỗ trợ các ý tưởng, dự án KNST… Chương trình đã ghi nhận những tín hiệu kết quả tích cực bước đầu trong thực tế.

Đơn cử, xã Yên Cường có hơn 700ha chuyên canh cây lạc, nhưng trước đây hầu hết người sản xuất chỉ bán sản phẩm dạng nguyên liệu thô, có một vài hộ chế biến dầu lạc. Tuy nhiên, cách sản xuất này vẫn chưa phát triển tương ứng với tiềm năng do quy mô tự phát, nhỏ lẻ, manh mún, công nghệ chế biến chưa chuyên sâu, việc xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường còn hạn chế... Với sự tư vấn, hỗ trợ từ Sở KH&CN, Yên Cường đã thực hiện đổi mới quy trình sản xuất và chế biến chuyên sâu các sản phẩm từ cây lạc để cộng đồng cùng tham gia.

Theo đó, toàn bộ diện tích canh tác lạc của xã sẽ thực hiện canh tác theo quy trình bảo đảm được cấp mã vùng trồng để truy xuất nguồn sản phẩm; khuyến khích chỉ canh tác 2 nhóm giống chủ lực là lạc chay và lạc sen; sản phẩm đều được hỗ trợ đăng ký tiêu chuẩn chất lượng; người dân tham gia mô hình sẽ được tập huấn kỹ năng, ứng dụng công nghệ bán hàng tại ruộng, tại xưởng sản xuất và tham gia vào các sàn giao dịch thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ... Anh Phạm Ngọc Lĩnh, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Ngọc An Nhiên chia sẻ: Thực hiện đổi mới sản xuất, kinh doanh, không chỉ gia đình tôi mà hàng nghìn hộ dân ở Yên Cường nâng cao thu nhập từ trồng lạc; dần hình thành nên chỉ dẫn địa lý vùng trồng, tạo điểm nhấn về thương hiệu nông sản địa phương...

Cũng với cách làm này, xã Yên Đồng đang tập trung chuẩn bị điều kiện cho chế biến chuyên sâu sản phẩm khoai tây vụ Đông và thực hiện quy trình xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nghề truyền thống may mũ thời trang của địa phương.

Đồng chí Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Sở KH&CN nhấn mạnh: Trong bối cảnh hiện nay, hệ sinh thái KNST giữ vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế - xã hội. Việc hình thành các không gian KNST cộng đồng là một phần quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp hiện đại. Theo đó, không gian KNST cộng đồng không chỉ là nơi làm việc chung mà còn tích hợp các chức năng đào tạo, ươm tạo, kết nối nguồn lực và hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm ngay từ cơ sở. Đây là bước tiến quan trọng hướng về cơ sở; thể hiện sự chủ động, kịp thời của Sở KH&CN trong việc đưa Chiến lược quốc gia về KNST từng bước đi vào thực tiễn theo tinh thần Nghị quyết số 86/NQ-CP, ngày 5/4/2026 của Chính phủ.

Kết nối nguồn lực cho khởi nghiệp bền vững

Điểm nổi bật của không gian KNST cộng đồng là thay vì khởi nghiệp độc lập, chủ thể ý tưởng khởi nghiệp phải tự làm toàn bộ từ xây dựng, triển khai ý tưởng đến hoàn thiện và thương mại hóa trong khi năng lực điều kiện (kinh phí, kỹ thuật...) hạn chế khiến sản phẩm đầu - cuối có thể không được như mong muốn, gây lãng phí nguồn lực, ý tưởng..., thì việc phát triển ý tưởng khởi nghiệp sẽ được thực hiện trên nền tảng thế mạnh của địa phương hoặc của cá nhân vốn có; để có thể huy động sự vào cuộc của cộng đồng cùng chung tay thực hiện. Trong đó, chính quyền địa phương, các sở, ngành chức năng hỗ trợ về thủ tục pháp lý, kết nối tiếp cận nguồn vốn và công nghệ; cộng đồng dân cư trực tiếp lao động, sản xuất, tiếp thị, mở rộng kênh phân phối cung ứng hàng hóa…

Tại phường Mỹ Lộc, từ tháng 11/2025, Ban chấp hành Đoàn phường đã hỗ trợ mô hình gian hàng khởi nghiệp thanh niên (Mỹ Lộc Green Food) bày bán, giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp địa phương tiêu biểu, bảo đảm an toàn vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Theo đồng chí Trần Thị Thu Liên, Bí thư Đoàn phường, việc tổ chức gian hàng không chỉ mang tính chất thương mại mà còn là không gian để quảng bá sản phẩm của các mô hình kinh tế tiêu biểu, những sáng tạo trong phát triển kinh tế thu hút được sự quan tâm, ủng hộ của người dân địa phương... Còn tại không gian làng cổ Bách Cốc, phường Trường Thi, anh Vũ Minh Ngọc, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Thanh niên Bách Cốc đã gây dựng được mô hình KNST cộng đồng với gần 10 thành viên và tạo việc làm cho hàng chục lao động từ nghề làm giấm mơ trà xanh.

Anh Vũ Minh Ngọc cho biết: Khởi nghiệp từ làng, dựa vào cộng đồng, tôi không chỉ có được khách hàng truyền thống mà còn nhận được sự tin tưởng, đồng hành của các thành viên và thu mua được nguồn nguyên liệu sản xuất giấm là lá trà xanh vốn được người dân Bách Cốc trồng trong vườn nhà.

Để làm giàu thêm không gian KNST cộng đồng, Câu lạc bộ KNST tỉnh Ninh Bình đã đề xuất mô hình “Trạm KNST số” tổ chức ở các xã, phường có quy mô như một văn phòng với 3 phân khu riêng (gồm: Khu làm việc chung; khu trưng bày, thử nghiệm sản phẩm KNST của địa phương và khu quay phim, chụp ảnh, livestream bán hàng); ứng dụng nền tảng số để đào tạo, kết nối và quản lý hoạt động khởi nghiệp.

Anh Trần Thanh Bình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ cho biết: Mô hình hướng tới xây dựng hệ sinh thái mở, trong đó có trạm trung tâm và các trạm tại cơ sở đóng vai trò ươm mầm ý tưởng; trung tâm hỗ trợ về chuyên môn, công nghệ và kết nối thị trường, giúp mở rộng cơ hội cho người dân khu vực nông thôn. Mô hình này hướng đến khắc phục tình trạng hoạt động rời rạc, thiếu kết nối của các chủ thể KNST với các chuyên gia và các chính sách hỗ trợ của các ngành, các cấp để chuyển hóa ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa cao. Chúng tôi mong muốn xây dựng một không gian vừa là nơi làm việc, vừa là điểm kết nối cộng đồng, giúp các bạn trẻ phát triển sản phẩm từ chính tiềm năng của địa phương...

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và sự hưởng ứng của cộng đồng, không gian KNST cộng đồng sẽ trở thành “bệ đỡ” quan trọng, góp phần khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế và gia tăng các sản phẩm bản địa trong thời gian tới.