Tăng cường xử lý vi phạm đê điều trước mùa mưa bão

Chuyển biến tích cực từ “điểm nóng” bến bãi ven sông xã Ý Yên

Tuyến đê tả sông Đáy đoạn đi qua xã Ý Yên từ lâu đã là một trong những khu vực có hoạt động sản xuất, tập kết, trung chuyển, kinh doanh vật liệu khá nhộn nhịp. Tuy nhiên, sự phát triển tự phát này cũng đi kèm với không ít hệ lụy về an toàn hành lang thoát lũ.

Theo thống kê của UBND xã Ý Yên, hiện trên địa bàn có 13 bến bãi dọc tuyến đê tả sông Đáy đang hoạt động với các ngành nghề đặc thù như kinh doanh vật liệu xây dựng, đóng mới tàu thuyền, chế biến than và sản xuất bê tông thương phẩm.

Qua kiểm tra thực tế, phần lớn các bến bãi này đang vướng vào các vi phạm như: chưa được cấp phép, vẫn hoạt động khi đã hết hạn cấp phép hoặc hoàn toàn không đủ điều kiện để xin cấp phép. Đáng chú ý, không ít tổ chức, cá nhân còn tự ý xây dựng công trình vượt quá diện tích được cấp phép, cơi nới các hạng mục không có trong quy hoạch, tự ý cải tạo, mở rộng mặt đê, thậm chí xây dựng công trình kiên cố ngay trong hành lang bảo vệ đê.

Trước tình hình đó, thực hiện chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh Ninh Bình, chính quyền xã Ý Yên đã phối hợp chặt chẽ với ngành Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương vào cuộc. Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền trên loa phát thanh hay vận động chung chung, địa phương đã thành lập các tổ công tác trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để trao thông báo giải tỏa.

Trao đổi với phóng viên về việc triển khai chiến dịch cao điểm này, đồng chí Phạm Văn Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Ý Yên cho biết: Thực hiện nghiêm chỉ đạo của UBND tỉnh, xã đã ban hành Kế hoạch và Thông báo về việc xử lý, giải tỏa các vi phạm pháp luật về công trình thủy lợi, đê điều trên địa bàn xã. Ban Chỉ đạo của xã cùng các tổ công tác liên ngành về đất đai, môi trường, xây dựng, giao thông và thủy lợi đã trực tiếp xuống từng cơ sở để giao văn bản, kết hợp tuyên truyền, vận động người dân tự giác chấp hành.

Đối với vật liệu và thiết bị, xã yêu cầu các chủ bến bãi phải chủ động san gạt, hạ thấp độ cao các đống cát, đá, vật liệu xây dựng đảm bảo không vượt quá mức quy định; đồng thời khẩn trương di dời toàn bộ máy móc nằm trong hành lang bảo vệ đê và lòng sông để không gây cản trở dòng chảy. Đối với các công trình phụ trợ, các hộ phải tự tháo dỡ nhà tạm, lán trại, tường rào bao quanh bến bãi xây dựng trái phép.

Đối với những trường hợp cố tình không chấp hành, bến bãi hoạt động không phép hoặc hết hạn cấp phép, xã sẽ kiên quyết đình chỉ hoạt động và lập hồ sơ cưỡng chế giải tỏa theo đúng quy định của pháp luật, mọi chi phí phát sinh đối tượng vi phạm phải chịu trách nhiệm chi trả. Xã Ý Yên quyết tâm đến ngày 30/6 sẽ cơ bản hoàn thành toàn bộ công tác xử lý như chỉ đạo của UBND tỉnh.

Sự quyết liệt nhưng thấu tình đạt lý của chính quyền đã nhận được phản hồi tích cực từ chính các chủ bến bãi. Ông Vũ Văn Cường, Giám đốc Công ty TNHH Vũ Văn Cường (xã Ý Yên) chia sẻ: Hiện nay, theo chủ trương chung của tỉnh, công ty của tôi thuộc diện phải di dời để hoàn trả không gian thoát lũ. Bản thân tôi đồng tình và tự nguyện trả lại mặt bằng vì sự an toàn chung của cộng đồng trước mùa mưa bão. Tuy nhiên, là một doanh nghiệp đang tạo việc làm cho nhiều người lao động, tôi chỉ có một mong muốn duy nhất là các cấp chính quyền xem xét, bố trí cho Công ty một vị trí mới phù hợp, đúng quy hoạch để chúng tôi ổn định sản xuất, bảo đảm đời sống cho công nhân.

Siết chặt quản lý đê điều trên toàn tỉnh

Câu chuyện tại tuyến đê tả sông Đáy, đoạn qua xã Ý Yên chỉ là một nét trong bức tranh tổng thể về quản lý đê điều tại Ninh Bình.

Theo đánh giá của Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường), tình trạng vi phạm pháp luật về đê điều trên địa bàn tỉnh thời gian qua diễn ra tương đối phức tạp. Do lịch sử để lại cùng với áp lực phát triển kinh tế, số lượng vụ việc vi phạm tích tụ qua các năm là rất lớn. Trong khi đó, kết quả giải tỏa tại một số địa phương vẫn chưa đạt kỳ vọng, có tình trạng "bắt cóc bỏ đĩa" hoặc xử lý thiếu kiên quyết.

Để giải quyết tận gốc bài toán này, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã có những bước đi mang tính chiến lược, trọng tâm là tham mưu phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, tránh tình trạng đùn đẩy né tránh.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Quyết định số 07/2026/QĐ-UBND ngày 15/01/2026 về Quy chế phối hợp trong công tác phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật về đê điều trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Đây được coi là hành lang pháp lý quan trọng, giúp các lực lượng từ chuyên trách đến chính quyền cơ sở có căn cứ phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng.

Làm rõ hơn về giải pháp của ngành, đồng chí Nguyễn Mạnh Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Do đặc thù hệ thống đê điều của tỉnh có chiều dài lớn, nằm trên diện rộng và trải dài qua nhiều địa phương nên việc quản lý gặp không ít khó khăn. Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo lực lượng chuyên trách tại các Hạt Quản lý đê tăng cường tần suất tuần tra, canh gác để phát hiện vi phạm ngay từ giờ đầu, phối hợp lập biên bản, đình chỉ ngay hành vi và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý. Chúng tôi cũng liên tục đôn đốc, hướng dẫn các địa phương thiết lập hồ sơ vi phạm chặt chẽ, từng bước bóc gỡ các vi phạm cũ và kiên quyết không để phát sinh vi phạm mới.

Cũng theo đồng chí Nguyễn Mạnh Trung, để công tác này đạt hiệu quả bền vững, vai trò của chính quyền cấp cơ sở (xã, phường) là quyết định. Cơ quan chuyên môn đề nghị UBND các xã, phường có đê cần tăng cường quản lý chặt chẽ đất đai trong hành lang bảo vệ đê, bãi sông và lòng sông. Các địa phương phải áp dụng nghiêm túc các chế tài xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 03/2022/NĐ-CP của Chính phủ; xây dựng kế hoạch xử lý có lộ trình rõ ràng, công khai rộng rãi kết quả trên các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân giám sát, tạo sự đồng thuận vững chắc trong toàn xã hội.

Ngày 18 tháng 5 năm 2026, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành văn bản số 3217/UBND-VP3 về việc tập trung ngăn chặn, xử lý vi phạm pháp luật về đê điều, đảm bảo an toàn đê điều và thoát lũ. Văn bản này được ban hành ngay sau khi có ý kiến chỉ đạo nghiêm khắc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại văn bản số 4847/BNNMT-ĐĐ ngày 15/5/2026.

Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh giao Chủ tịch UBND các xã, phường phải khẩn trương kiểm tra, rà soát, phân loại toàn bộ các vụ việc trên địa bàn và tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc tồn đọng, kéo dài. Đáng chú ý, thông điệp mạnh mẽ nhất được đưa ra chính là việc gắn trách nhiệm pháp lý trực tiếp với người đứng đầu địa phương: “Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra mất an toàn đê điều, vi phạm pháp luật về đê điều, thủy lợi kéo dài hoặc chậm trễ, thiếu quyết liệt trong việc tổ chức xử lý theo thẩm quyền hoặc để phát sinh vi phạm mới.”

Mùa mưa bão năm 2026 đang đến rất gần, mang theo áp lực lớn về an toàn hệ thống đê điều và thoát lũ trên địa bàn tỉnh. Những chuyển biến bước đầu, tinh thần tự nguyện tháo dỡ của một số doanh nghiệp tại xã Ý Yên là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, để xử lý dứt điểm, giải tỏa toàn bộ các bãi tập kết vật liệu và công trình vi phạm trên toàn tỉnh, hoàn trả nguyên trạng hành lang bảo vệ đê trước mốc thời gian 30/6 mà UBND tỉnh giao vẫn là một bài toán đầy áp lực, đòi hỏi sự kiên trì và vào cuộc thực chất của các địa phương và ngành chuyên môn.