Quyết tâm chung tay gỡ bỏcảnh báo “thẻ vàng” đối với thuỷ sản

Với quyết tâm cùng cả nước chung tay tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thuỷ sản Việt Nam, tỉnh ta đã tập trung thực hiện nhiều giải pháp trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU)…

Theo Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường): Tính đến đầu tháng 4/2025, toàn tỉnh có 1.842 tàu, thuyền khai thác thủy sản (trong đó, huyện Giao Thuỷ 667 tàu, Hải Hậu 643 tàu, Nghĩa Hưng 489 tàu, Trực Ninh 41 tàu, Nam Trực 1 tàu và thành phố Nam Định 1 tàu) với tổng số lao động trực tiếp trên biển là 5.715 người. Xác định ý thức của người dân có ý nghĩa then chốt, từ đầu năm đến nay, tại các cảng cá Ninh Cơ, Thành Vui (Hải Hậu), lực lượng liên ngành đã triển khai hàng loạt hoạt động tuyên truyền sâu rộng, phát hàng nghìn tờ rơi, tổ chức tập huấn, hướng dẫn ngư dân cài đặt phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT). Thông tin pháp luật, quy định về khai thác IUU được phổ biến trực tiếp đến từng chủ tàu, thuyền trưởng, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm trong mỗi chuyến ra khơi... Qua đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, hội viên, ngư dân về vai trò của công tác phòng, chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản trên địa bàn, tập trung nguồn lực để thực hiện, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” của EC.

Cũng với công tác tuyên truyền, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm cũng được thực thi quyết liệt. Tại các cảng cá, bến cá, từ đầu năm đến ngày 24/3/2025, Văn phòng đại diện thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá tỉnh Nam Định đã kiểm tra 775 lượt tàu, trong đó 349 lượt tàu cá cập cảng, 426 lượt tàu rời cảng. Hướng dẫn, hỗ trợ 1.553 lượt tàu làm các thủ tục khai báo truy xuất nguồn gốc thủy sản qua eCDT, trong đó Cảng cá Ninh Cơ 1.407 lượt (691 lượt cập cảng, 716 lượt rời cảng), Cảng cá Thành Vui 146 lượt (73 lượt cập cảng, 73 lượt rời cảng). Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư phối hợp với các đồn, Trạm kiểm soát biên phòng cửa khẩu Cảng Hải Thịnh tiến hành rà soát, xác minh các tàu cá ngoại tỉnh, nhất là tàu cá tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thường xuyên neo đậu không hoạt động hoặc có dấu hiệu vi phạm khai thác IUU. Báo cáo kết quả rà soát xác minh gửi các cơ quan, đơn vị có liên quan xử lý; phối hợp xác minh, xử lý các tàu cá của tỉnh vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS), tàu cá vượt ranh giới trên biển; phối hợp với Cảng cá Ninh Cơ, Cảng cá Thành Vui kiểm tra, kiểm soát tàu cá rời, cập cảng theo đúng quy định. Thông báo xóa đăng ký 8 tàu cá thuộc diện mất tích, thông báo xóa đăng ký tàu 5 tàu cá và xóa 10 tàu cá...

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát, lập danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động gửi các địa phương để quản lý, giám sát; khẩn trương thực hiện đăng ký đối với các tàu cá đủ điều kiện, cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá, giấy phép khai thác thủy sản, lắp đặt thiết bị VMS theo quy định và cập nhật, đối khớp đầy đủ thông tin tàu cá trên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và Hệ thống giám sát tàu cá đảm bảo kịp thời, đồng bộ, chính xác và thống nhất. UBND các huyện Giao Thuỷ, Nghĩa Hưng, Hải Hậu, Trực Ninh, Nam Trực và thành phố Nam Định căn cứ danh sách do Sở Nông nghiệp và Môi trường cung cấp, giao cấp ủy, chính quyền, cơ quan chức năng, đoàn thể ở cơ sở giám sát, quản lý vị trí tàu cá neo đậu. 

Theo đánh giá của Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư, đến thời điểm này, ngư dân trong tỉnh đã có nhận thức nghiêm túc về chống khai thác IUU và đồng thuận cao với việc siết chặt quản lý của cơ quan chức năng. Khi ra khơi sản xuất, các chủ tàu, thuyền trưởng đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định. Việc ra, vào cảng cá đã dần vào nền nếp; việc ghi nhật ký được thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm, rõ ràng. Từ đầu năm đến nay, tỉnh ta không có tàu mất tín hiệu kết nối hơn 10 ngày trên biển. Anh Nguyễn Văn Thủ, chủ tàu cá ở xóm Xuân Hương, xã Hải Xuân (Hải Hậu) cho biết: “Qua công tác tuyên truyền của Bộ đội Biên phòng tỉnh và lực lượng Kiểm ngư, ngư dân chúng tôi đã nắm vững được các quy định của Nhà nước về thực hiện chống khai thác IUU. Khi ra khơi, chúng tôi chủ động làm các thủ tục, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định, khai thác đúng vùng biển theo đăng ký”.

Đồng chí Trần Đức Việt, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Để thực hiện tốt việc ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm khai thác IUU; giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của EC, thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với các ngành chức năng, các địa phương liên quan tăng cường kiểm tra, kiểm soát, không cho các tàu cá không đủ điều kiện ra biển hoạt động; yêu cầu tất cả các tàu cá tham gia hoạt động phải kẻ vẽ số đăng ký và đánh dấu tàu cá theo quy định; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm khai thác IUU. Hàng tuần lập và đăng tải danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU lên cơ sở dữ liệu trên Hệ thống giám sát tàu cá để các cơ quan thực thi pháp luật biết, kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật. Rà soát, cập nhật thông tin chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động... từng tàu cá của tỉnh trên Hệ thống VMS đảm bảo thông tin chính xác, kiên quyết không để tình trạng tàu cá mất tín hiệu kết nối nhiều ngày trên biển nhưng không biết vị trí, người quản lý tàu cá. Tổ chức trực Hệ thống VMS để theo dõi, giám sát, phát hiện và thông báo kịp thời các tàu cá vi phạm quy định về VMS. Kiểm tra, kiểm soát đảm bảo 100% tàu cá xuất bến tham gia hoạt động trên các vùng biển phải đảm bảo tuân thủ các điều kiện theo quy định, đặc biệt quy định về hệ thống VMS. Đồng thời, đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động trên biển phải được duy trì kết nối với hệ thống VMS.

Về truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các cảng cá đã công bố mở cảng tổ chức nhập dữ liệu hàng ngày trên Google Sheets do Cục Thủy sản quản lý và tiếp tục triển khai Hệ thống eCDT đối với 100% tàu cá ra, vào cảng, giám sát sản lượng làm cơ sở để truy xuất nguồn gốc, cấp giấy xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác theo quy định. Tăng cường nhân lực, phương tiện đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, nâng cấp hệ thống giám sát hành trình tàu cá trong quản lý tàu cá và kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động tàu cá trên biển, tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến, truy xuất nguồn gốc hải sản khai thác. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong và ngoài nước về kết quả chống khai thác IUU của Việt Nam. Đồng thời chuẩn bị kỹ chương trình, kế hoạch, nội dung làm việc với Đoàn Thanh tra của EC trong thời gian tới.

Bài và ảnh: Văn Đại