Phát huy truyền thống đại đoàn kết, đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên mới

Đoàn kết là một trong những giá trị văn hoá tinh thần vô cùng quý báu của dân tộc Việt Nam. Giá trị này được hun đúc, bồi đắp, phát huy trong suốt hàng nghìn năm lịch sử, là cội nguồn của sức mạnh làm nên mọi thắng lợi, thành công trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước. Dân tộc-đất nước nào trên trái đất này cũng có truyền thống và tinh thần đoàn kết, gắn bó chặt chẽ với nhau.

Tuy nhiên, do những điều kiện, hoàn cảnh địa lý, lịch sử, xã hội, nét đặc thù, mà giá trị, sức mạnh đoàn kết Việt Nam có những nét đặc sắc mà không phải dân tộc-đất nước nào cũng có được. Theo truyền thuyết, tất cả các dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc Viêt Nam được sinh ra cùng "một bọc" (đồng bào). Theo nghĩa đen, "đồng bào" có nghĩa là "cùng một bọc" hay là "cùng một bào thai". "Đồng bào" chẳng những dùng để gọi tất cả người Việt Nam ở trong nước mà còn đối với những người Việt Nam ở nước ngoài: "kiều bào". Hiếm có một dân tộc-đất nước nào trên thế giới này lại có chung một ngày giỗ Tổ (mồng mười tháng ba) như dân tộc Việt Nam. Điều này mang  ý nghĩa tâm linh thiêng liêng và tính nhân văn, cố kết cộng đồng vô cùng sâu sắc, tạo nên sức mạnh, vượt qua vô vàn khó khăn, thách thức trong mọi điều kiện và tiến trình lịch sử.

Xuất phát từ ý nghĩa, giá trị thiêng liêng từ trong trứng nước, dân tộc chúng ta ngày càng cố gắng giữ gìn, vun đắp, phát huy yếu tố làm nên sự gắn kết đã có từ trong máu thịt của mỗi "con rồng, cháu tiên". Tục ngữ, ca dao, dân ca, văn tự, văn bản... của các thế hệ người Việt là sự kết tinh, phản ánh rất rõ giá trị gắn bó, đoàn kết của dân tộc, trở thành sức mạnh vật chất, như là những yếu tố căn cốt làm nên mọi thắng lợi; "Một giọt máu đào hơn ao nước lã"; “Nhiễu điều phủ lấy giá gương/Người trong một nước phải thương nhau cùng”; "Bầu ơi, thương lấy bí cùng/Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"; “Một cây làm chẳng nên non/Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; “Bắc Nam là con một nhà/Là gà một mẹ, là hoa một cành/Nguyện cùng biển thẳm non xanh/Thương nhau nuôi chí đấu tranh cho bền” v.v.

Trong lịch sử dân tộc, kể cả ở các triều đại phong kiến, thời nào đất nước phú cường, cơ nghiệp vững chắc thì đều do triều đình biết dựa vào dân, đoàn kết muôn dân, có sự đồng lòng ủng hộ của toàn dân. Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn chỉ ra căn nguyên sâu xa làm nên thắng lợi của vua tôi nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống Mông - Nguyên xâm lược ở thế kỷ XIII: “Vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức”; "Tướng sĩ một lòng phụ tử/Hoà nước sông chén rượu ngọt ngào". Đại đoàn kết toàn dân tộc từ truyền thống trở thành triết lý chính trị thân dân của ông cha ta với quan điểm “Quốc dĩ dân vi bản”, tức là "Nước phải lấy dân làm gốc". Mặc dù bị phong kiến phương Bắc thống trị trên một ngàn năm và âm mưu đồng hóa dân tộc ta, nhưng với truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn, nhân dân ta đã vùng lên và giành lại được quyền độc lập, tự chủ. Trong suốt quá trình lịch sử, nền văn hóa, sự cố kết cộng đồng dân tộc chẳng những không bị mai một, mà còn được bổ sung, làm phong phú thêm, tăng sức mạnh, hun đúc sức sống mãnh liệt của dân tộc. “Đánh cho để dài tóc/ Đánh cho để đen răng/ Đánh cho nó chích luân bất phản/ Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn/ Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ!”...Sau khi giành được độc lập, tự chủ, truyền thống đoàn kết trong công cuộc dựng nước và giữ nước tiếp tục được phát huy cao độ.

Thời đại mới, với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh sáng lập, rèn luyện, các giá trị truyền thống của dân tộc, trong đó có giá trị đoàn kết, được phát huy và nâng ở tầm cao mới. “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Tình đồng chí, nghĩa đồng bào là tình đoàn kết giữa những người con Lạc, cháu Hồng, con Rồng, cháu Tiên được soi sáng, nâng cao chất lượng. Ý thức rất rõ điều này, trong các bài nói, bài viết của mình, Bác Hồ luôn luôn dùng hai tiếng "Đồng bào". Có một số liệu thống kê gây ấn tượng về điều này: đó là trong 1.921 bài nói, bài viết của Bác Hồ thì có tới 839 bài Người đề cập đến vấn đề "đoàn kết thống nhất" và có tới 1.809 lần Bác dùng từ “đoàn kết”, “đại đoàn kết”. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc thể hiện rõ quan điểm, lập trường, thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, được cụ thể hóa thành những luận điểm, nguyên tắc, phương pháp tập hợp, quy tụ và phát huy sức mạnh của các tầng lớp nhân dân, tổ chức lực lượng cách mạng, đoàn kết quốc tế nhằm phát huy cao nhất sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân ta là công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác. Đó là nền gốc của đại đoàn kết trong thời đại mới. Bất kỳ ai mà thật thà tán thành hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ thì dù những người đó trước đây chống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ”. Bằng những sách lược, phương pháp tập hợp quần chúng nhân dân một cách phong phú, đa dạng, khéo léo, uyển chuyển, Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới thời đại Hồ Chí Minh, đã lãnh đạo nhân dân ta thành một khối thống nhất, đánh bại "hai đế quốc to" trên thế giới. Trước khi "đi xa" trong bản Di chúc ngắn ngủi nhưng đã có đến 5 lần Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc đến “đoàn kết”. Câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh thể hiện sự đúc kết kinh nghiệm quý báu của dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại trở thành chân lý cho sức mạnh to lớn bất khả chiến bại của cách mạng Việt Nam: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/Thành công, thành công, đại thành công".

Sau khi hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dân tộc ta, nhân dân ta bước vào sự nghiệp đổi mới đất nước gần 40 năm qua, đạt được những thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử. Trong suốt quá trình lãnh đạo đất nước, qua 13 kỳ đại hội, hầu hết các tiêu đề của các đại hội đều đưa tiêu chí, mục tiêu đoàn kết trong Đảng, đại đoàn kết toàn dân lên vị trí hàng đầu. Chính vì vậy, từ một nước không có tên trên bản đồ thế giới,  đất nước ta, dân tộc ta ngày càng khẳng định vị trí, tên tuổi của mình và ngày càng "bay cao, bay xa" trên trường quốc tế.

Tại Đại hội XIII, Đảng ta đã khẳng định: “Với tất cả sự khiêm tốn, chúng ta vẫn có thể nói rằng: Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”. Điều này có được một phần căn cốt chính là việc ban hành, thực thi một cách có hiệu lực, hiệu quả chủ trương, đường lối, chính sách, quy định của Đảng, Nhà nước ta về đại đoàn kết toàn dân tộc. Nếu như trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, dân tộc ta, nhân dân ta lấy mục tiêu độc lập dân tộc, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, tự do cho tất cả người dân làm điểm tương đồng, thì sau gần 40 năm đổi mới, bước vào kỷ nguyên mới, đất nước ta vẫn còn đứng trước cái "bẫy" thu nhập trung bình, cho nên mẫu số chung của sự nghiệp đổi mới hiện nay, Đảng ta lấy mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, phấn đấu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 để động viên, cổ vũ nhân dân đồng lòng, chung sức thực hiện vì tương lai của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân. Đó là kỷ nguyên phát triển, kỷ nguyên giàu mạnh, thịnh vượng dưới sự lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam, như Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đề ra.

Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc mà dấu mốc quan trọng là Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nêu rõ mục tiêu và ưu tiên hàng đầu là thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng mở ra giai đoạn phát triển mới, hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, mở ra một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình, cất cánh của dân tộc Việt Nam.

Kỷ nguyên mới của dân tộc có thể được chia ra nhiều chặng đường, giai đoạn phát triển. Cuộc cách mạng đã và đang bắt đầu. Một trong những nhiệm vụ, giải pháp mang tính đột phá hiện nay là tinh gọn bộ máy từ trung ương tới địa phương, cơ sở sao cho tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả cao. Do đó đòi hỏi bản lĩnh, ý chí, trí tuệ, đoàn kết, thống nhất, sự dấn thân cũng như sự hy sinh. Thực tiễn cho thấy đã có sự đoàn kết, thống nhất rất cao, quyết tâm, quyết liệt rất lớn và diễn biến tổ chức thực hiện rất nhanh, rất tích cực và rất hiệu quả. Thực tiễn lịch sử cho thấy khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm nên sức mạnh to lớn vượt qua mọi thách thức, khó khăn, là cội nguồn mọi thành công của cách mạng Việt Nam.

Càng trong khó khăn, thách thức, đứng trước yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng càng lớn lao, càng cần phải đoàn kết chặt chẽ, rộng rãi, vững chắc; chỉ có đoàn kết mới có thắng lợi. Tất nhiên cần có nhiều giải pháp đồng bộ, có tình, có lý, nhân văn, trong đó không thể không nhấn mạnh sự hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích của dân tộc; hy sinh cũng là sự cống hiến. Đảng ta, với tư cách là một đảng lãnh đạo cầm quyền, trong quá trình sắp xếp, tinh giản bộ máy nhất là đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng, rất cần từng tổ chức, cấp ủy đảng, đảng viên nêu gương về tinh thần đoàn kết, gương mẫu, dũng cảm, hy sinh vì lợi ích chung, vì sự phồn vinh của dân tộc, đất nước. Trung ương phải làm gương cho địa phương, cơ sở. Đoàn kết trong Đảng là cốt lõi của sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân. Đoàn kết, sắp xếp, tinh gọn bộ máy đồng thời tiến hành đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội XIV của Đảng cũng là dịp để loại bỏ những cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, sợ trách nhiệm, "sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về", thực hiện phương châm "thà ít mà tốt". Có vậy, đất nước mới gỡ bỏ gánh nặng, cất cánh bay cao và bay xa.

Chính trong quá trình này, rất cần thấm nhuần sâu sắc lời căn dặn của Bác Hồ trước lúc đi xa: "Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của nhân dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”. "Đảng viên đi trước, làng nước theo sau". Có đoàn kết, thống nhất, nêu gương của tổ chức, cấp ủy đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là những người đứng đầu, ắt quần chúng, người dân sẽ nhìn vào đó mà làm theo. Bởi vì, thực tiễn đã chứng minh lời căn dặn của Bác Hồ kính yêu: “Một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Vũ Lân