Nông sản vụ đông 2025 “được mùa, được giá”

Những ngày cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, khi lúa mùa vừa thu hoạch xong, nông dân các địa phương trong tỉnh đã bắt tay ngay vào gieo trồng cây màu vụ đông với quyết tâm không để đất nghỉ, lấy vụ đông bù lại vụ mùa do ảnh hưởng của thiên tai, mưa bão. Tuy vậy, việc gieo trồng cây vụ đông của nông dân các địa phương gặp không ít khó khăn, thách thức. Đầu vụ, nhiều nơi nắng kéo dài, khô hạn, độ ẩm thấp khiến tỷ lệ nảy mầm của một số giống cây vụ đông như cà chua, dưa chuột bị ảnh hưởng. Người dân phải tăng cường bơm tưới nước hơn mọi năm, gây tốn kém chi phí và công sức. Những ngày nắng nóng xen kẽ những đợt không khí lạnh khiến việc chăm sóc, quản lý sâu bệnh trở nên khó khăn hơn. Nhiều loại cây vụ đông chịu lạnh kém như: rau cải bó xôi, bắp cải nếu không được che chắn, chăm sóc đúng kỹ thuật rất dễ bị héo hoặc chậm phát triển.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư cho sản xuất vụ đông cũng là gánh nặng với người nông dân. Giá giống cây trồng cao hơn so với các năm trước, nhất là các giống khoai tây, dưa chuột, cà chua... Trong khi đó, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư nông nghiệp cũng liên tục tăng giá. Chị Vũ Thị Đào ở tổ dân phố Trung Phu, phường Trường Thi cho biết: “Giá giống, phân bón năm nay đều cao. Một sào khoai tây đầu tư ban đầu đã mất cả triệu đồng, chưa kể tiền thuê máy làm đất, tiền công lao động...”.

Với biến động chi phí, không ít hộ sản xuất phải cân nhắc kỹ lưỡng từng khâu đầu tư để đảm bảo hiệu quả. Ngoài ra, chi phí nhân công cũng là một áp lực. Việc thuê máy làm đất, bơm nước, công chăm sóc, nhặt cỏ dại, thu hoạch đều cần lượng lao động lớn. Với tình hình lao động nông thôn ngày càng thiếu hụt, nhiều nông dân phải thuê ngoài với giá cao hơn. Điều này làm tăng tổng chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến lợi nhuận kỳ vọng. Các điều kiện về hạ tầng tưới tiêu, nhất là ở những chân ruộng 2 vụ lúa ở nhiều nơi vẫn chưa hoàn toàn chủ động được nước tưới. Thời tiết khắc nghiệt, khó khăn về nguồn nước tưới khiến việc bảo đảm độ ẩm cho cây trồng phụ thuộc nhiều vào việc bơm tưới, máy bơm, dẫn đến chi phí tăng thêm… Trong bối cảnh ấy đòi hỏi nông dân phải chủ động, linh hoạt, chịu khó và quyết tâm cao, góp phần tạo nên một vụ đông hàng hoá “được mùa, được giá”.

Quyết tâm không để đất nghỉ và nỗ lực vượt qua những thách thức đầu vụ, trên khắp các cánh đồng, nhịp lao động diễn ra khẩn trương. Máy làm đất hoạt động liên tục. Người dân khơi thông dòng kênh mương, làm đất, nhặt cỏ, lên luống, chuẩn bị giống cây trồng... để xuống đồng trồng cây vụ đông trong khung thời vụ tốt nhất.

Tại phường Trường Thi, ngay sau thu hoạch xong lúa mùa, theo hướng dẫn của HTX Dịch vụ nông nghiệp Bảo Xuyên, gia đình chị Vũ Thị Đào ở tổ dân phố Trung Phu thuê máy làm đất, lên luống trồng cây vụ đông. Vụ này, gia đình chị gieo trồng hơn 2 sào khoai tây. Chị lựa chọn giống khoai tây Marabel là giống khoai có khả năng kháng bệnh tốt, phù hợp với điều kiện đất đai địa phương, cho năng suất và chất lượng ổn định. Theo chị Đào, trung bình mỗi sào cần từ 40-45kg khoai tây giống. Nếu chăm sóc tốt, năng suất đạt khoảng 7-8 tạ/sào.

Ở xã Trần Thương, vụ đông cũng được đẩy mạnh để gia tăng giá trị, thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân.

Tại nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng xác định vụ đông là vụ sản xuất chính, đóng vai trò quan trọng trong tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Tại xã Yên Cường, HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Nam Cường đã xây dựng kế hoạch sản xuất vụ đông ngay từ đầu tháng 9.

Theo kế hoạch, cây vụ đông ưa ấm được gieo trồng từ cuối tháng 10, cây ưa lạnh từ đầu tháng 11/2025. Thực hiện hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, HTX Yên Cường đã tổ chức cung ứng giống, vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; đồng thời làm tốt các khâu dịch vụ tưới, tiêu nước, bảo vệ cây trồng. Nhờ đó, người dân yên tâm sản xuất, không lo thiếu giống, thiếu nước hay chậm thời vụ.

Ở phường Yên Thắng, phong trào sản xuất vụ đông còn được đẩy mạnh bằng việc ứng dụng công nghệ cao. Ông Tống Viết Vinh, tổ dân phố số 3, là hộ tiên phong trong trồng cây vụ đông trong nhà màng. Từ thành công của mô hình trồng dưa lê trước đó, vụ đông năm nay gia đình ông đầu tư xây dựng thêm 2.000m² nhà màng, nâng tổng diện tích lên 7.000m² để trồng giống dưa lê vàng Kim Hồng Ngọc. Nhờ được Trung tâm Ứng dụng khoa học công nghệ và Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Viện Nghiên cứu và Phát triển vùng cùng HTX Nông sản an toàn Văn Quyên tập huấn kỹ thuật, việc trồng và chăm sóc dưa lê diễn ra thuận lợi.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ đông năm 2025, các giống cây trồng được gieo trồng chủ yếu là ngô, khoai lang, cà chua, dưa chuột, su hào, bắp cải, cải bó xôi, khoai tây và rau xanh các loại. Toàn tỉnh phấn đấu gieo trồng khoảng 23.000ha cây rau màu các loại. Trong đó có 25% diện tích gieo trồng cây vụ đông trên đất 2 lúa; một số địa phương có truyền thống, kinh nghiệm trồng cây vụ động xây dựng 1-2 mô hình liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất - tiêu thụ sản phẩm cây vụ đông hàng hóa và mô hình sản xuất rau an toàn, kinh tế tuần hoàn và theo hướng hữu cơ.

Các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, lựa chọn, quy hoạch những chân ruộng vàn và vàn cao, thuận lợi tưới tiêu để trồng cây vụ đông. Tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, liên kết với doanh nghiệp để xây dựng mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Các xã, phường tích cực xây dựng các mô hình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, theo hướng hữu cơ hoặc theo công nghệ Nhật Bản, sản xuất nông sản an toàn. Đẩy mạnh gieo trồng cây ưa nhiệt vụ đông sớm; mở rộng diện tích trồng cây khoai tây ở các địa phương có điều kiện, kinh nghiệm sản xuất, phục vụ chế biến. Tiếp tục chỉ đạo, hỗ trợ các HTX, đơn vị đẩy mạnh mở rộng diện tích cây màu vụ đông ưa lạnh; đôn đốc, hướng dẫn nông dân tranh thủ thời tiết thuận lợi xuống giống gieo trồng bảo đảm khung thời vụ; tăng cường liên kết sản xuất và tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế - xã hội đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Các công ty thủy nông của tỉnh tích cực phối hợp với các xã, phường, HTX dịch vụ nông nghiệp điều tiết nước, khoanh vùng tưới, tiêu, tạo nguồn hỗ trợ nông dân chăm sóc tốt cây rau màu, bảo đảm sinh trưởng, phát triển tốt, giành năng suất, giá trị cao.

Thành quả đã đến khi những cánh đồng lớn được phủ xanh bởi rau màu vụ đông với những tín hiệu tích cực. Tại HTX nông nghiệp Hạ Vỹ, xã Vĩnh Trụ, những ngày này, không khí thu hoạch rau màu vụ đông diễn ra sôi động. Trên cánh đồng thôn 1, vợ chồng anh Nguyễn Văn Hải tất bật thu hoạch rau mùng tơi, bắp cải. Trao đổi với chúng tôi, anh Hải cho biết: “Vụ đông năm nay, gia đình tôi trồng hơn 5 sào rau mùng tơi, bắp cải và súp lơ. Từ đầu tháng 12, hơn 2 sào mùng tơi và 2 sào bắp cải đã bắt đầu cho thu hoạch. Trung bình mỗi 2 ngày, gia đình tôi thu được từ 1,5-2 tạ mùng tơi, bán cho thương lái với giá 6 nghìn đồng/kg. Bắp cải được thu mua ngay tại ruộng với giá 15 nghìn đồng/kg. Có rau thu đều tay, ngày nào cũng có đồng ra, đồng vào để trang trải sinh hoạt”, anh vui vẻ Hải chia sẻ.

Tại nhiều cánh đồng của xã Trần Thương, không khí sản xuất vụ đông cũng rộn ràng không kém. Trên cánh đồng thôn 3, bác Nguyễn Văn Lại vừa thu hoạch những nhánh bí xanh mởn, tươi nõn vừa cho biết: “Gia đình tôi mượn 1,6 mẫu ruộng 2 vụ lúa để trồng bí. Đây là giống bí có khả năng chống chịu tốt với điều kiện thời tiết bất thuận, sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, quả to, chất lượng ngon nên được thị trường ưa chuộng”. Không chỉ chờ thu hoạch quả, gia đình bác còn tranh thủ cắt tỉa nhánh bí non, hoa bí bán làm rau xanh. “Ngày nào cũng có thương lái đến ruộng lấy hàng. Trung bình mỗi ngày gia đình tôi bán 60-70kg nhánh bí, thêm vài chục kg hoa bí non, giá bán 14-15 nghìn đồng/kg. Rau bí trồng tự nhiên, bón phân hữu cơ, không dùng thuốc kích thích nên người mua rất yên tâm”, bác Lại nói.

Ở nhiều địa phương khác như Trường Thi, Yên Cường, Vũ Dương, Yên Thắng, Vĩnh Trụ… diện tích trồng su hào, bắp cải, cà chua, dưa chuột vụ đông sớm cũng đang cho thu hoạch. Việc “lấy ngắn nuôi dài” giúp người dân có dòng tiền quay vòng, tái đầu tư chăm sóc các trà cây chính. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, đến nay toàn tỉnh đã thu hoạch được hơn 10.000ha cây rau màu các loại. Điều đáng ghi nhận là vụ đông năm nay, các địa phương chú trọng sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng quy trình kỹ thuật an toàn, giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng nông sản. Đây là nền tảng quan trọng để cây vụ đông không chỉ “được mùa” mà còn gia tăng giá trị.

Nếu như trước đây, sản xuất vụ đông chủ yếu mang tính tự phát, phụ thuộc nhiều vào thị trường, tình trạng thương lái “ép cung, ép giá” vẫn còn xảy ra thì vụ đông năm 2025 đã cho thấy bước chuyển rõ nét về tư duy sản xuất hàng hóa gắn với tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp nói chung và vụ đông nói riêng, tỉnh đã khuyến khích các doanh nghiệp, HTX đầu tư xây dựng nhà máy chế biến nông sản. Trong đó, tập trung chính vào chế biến sản phẩm rau, củ, quả, một số loại phục vụ xuất khẩu. Các doanh nghiệp chế biến cũng được tạo điều kiện xây dựng tại những vùng nguyên liệu. Trên địa bàn tỉnh ta hiện có hơn 10 doanh nghiệp chế biến nông sản, gồm: Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (phường Trung Sơn), Công ty TNHH Hội Vũ, Cụm Công nghiệp Cầu Giát (phường Duy Tiên), Công ty cổ phần Hagimex (phường Kim Bảng); Công ty TNHH Quang Long Hà Nam và Doanh nghiệp tư nhân Huynh Tuấn (xã Bắc Lý) và một số doanh nghiệp khác.

Những doanh nghiệp này mỗi vụ tiêu thụ lượng nguyên liệu rau, củ, quả phục vụ chế biến từ 1-5 nghìn tấn/doanh nghiệp. Tập trung chính vào một số loại sản phẩm, như: Bí đỏ, dưa chuột, ngô bao tử… Mỗi vụ sản xuất, Công ty TNHH Hội Vũ thường thu mua từ 3.000-5.000 tấn dưa chuột bao tử nguyên liệu phục vụ chế biến đóng lọ xuất khẩu sang thị trường các nước ở khu vực Đông Âu. Công ty TNHH Quang Long Hà Nam có nhu cầu hơn 1.000 tấn nguyên liệu dưa chuột bao tử phục vụ chế biến tại chỗ…

Thực tế cho thấy, vào đầu vụ sản xuất, các doanh nghiệp phối hợp cùng các HTX dịch vụ nông nghiệp tổ chức triển khai cấp hạt giống dưa (theo chủng loại phù hợp nhu cầu chế biến) cho người dân và cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm. Giá thu mua sản phẩm được các doanh nghiệp cam kết với HTX, nông dân và đưa ra mức sàn, có điều chỉnh tăng theo giá thị trường tại thời điểm thu mua. Quá trình sản xuất, doanh nghiệp thu mua, chế biến luôn đồng hành, hỗ trợ người dân vùng liên kết sản xuất, khi gặp thiên tai gây thiệt hại, giảm năng, sản lượng có sự chia sẻ cùng khắc phục, như: Ứng trước tiền giống, một phần tiền vật tư phân bón, hỗ trợ nguồn giống trồng lại, trang bị máy bơm cho thôn có diện tích trồng cây xuất khẩu…

Tại các HTX Nông nghiệp Chân Lý và Tân Lý (xã Bắc Lý), các thôn có diện tích sản xuất dưa liên kết với doanh nghiệp đều được hỗ trợ mua máy bơm điện dã chiến phục vụ bơm tưới, tiêu úng cho rau màu khi cần thiết. Những thời điểm mùa vụ sản phẩm thu hoạch rộ, lượng sản phẩm dồn về lớn đơn vị luôn bố trí thu mua hết cho người dân. Những hộ sản xuất đưa sản phẩm đến cân trực tiếp tại doanh nghiệp được cộng thêm một phần giá do không mất chi phí phải thu mua qua đại lý. Đây là những yếu tố quan trọng để hình thành, duy trì vùng nguyên liệu ổn định giúp người dân yên tâm sản xuất, doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu chế biến.

Hoạt động thu mua sản phẩm của các doanh nghiệp chế biến nông sản trong tỉnh đều đang phát huy tốt hiệu quả. Hiện, các doanh nghiệp chế biến đang bước vào giai đoạn chính của vụ sản xuất. Theo ước tính, các doanh nghiệp thu mua lượng sản phẩm phục vụ chế biến trên diện tích liên kết bình quân đạt 7-10 tấn/ngày. Thực tế cho thấy những vùng sản xuất vụ đông có hợp đồng liên kết với doanh nghiệp đang thu được hiệu quả cao.

Theo đánh giá của các HTX, vụ đông năm nay, giá thu mua sản phẩm liên kết cao hơn từ 10-15% so với vụ trước. Giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích vụ đông tăng trên 10%. Nhiều vùng sản xuất vụ đông liên kết với doanh nghiệp đang thực sự “được mùa, được giá”. Từ nay đến cuối vụ, ngành Nông nghiệp, các địa phương, nhất là các HTX tiếp tục tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn nông dân kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh, bảo đảm nguồn nước tưới. Các thôn, đội, tổ dân phố chủ động khuyến cáo nông dân trồng quay vòng các loại rau ngắn ngày để phục vụ thị trường Tết. Đồng thời, tiếp tục tìm kiếm, mở rộng đối tác tiêu thụ nông sản cho nông dân.

Dù còn đối mặt với nhiều khó khăn do thời tiết, biến động thị trường, song với sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, ngành Nông nghiệp, HTX và người dân, vụ đông 2025 đang khẳng định vai trò là vụ sản xuất quan trọng, góp phần ổn định sinh kế, nâng cao thu nhập và duy trì đà tăng trưởng của ngành Nông nghiệp.