Nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh trong nhà trường

Giáo dục QP&AN là một trong những nội dung quan trọng trong chiến lược đào tạo con người Việt Nam toàn diện, vừa trang bị kiến thức, vừa bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Nhận thức rõ vai trò đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Giáo dục QP&AN trong các trường THPT, từng bước tạo chuyển biến rõ nét cả về nhận thức và hiệu quả thực hiện. Minh chứng rõ nhất là kết quả tại Hội thao Giáo dục QP&AN học sinh THPT toàn quốc lần thứ IV, diễn ra từ ngày 14- 19/4/2026.

Hội thao quy tụ 33 đoàn đến từ các tỉnh, thành phố, với gần 1.000 huấn luyện viên, vận động viên tham gia, tranh tài ở nhiều nội dung sát với yêu cầu huấn luyện thực tế như: Hiểu biết chung về QP&AN; điều lệnh đội ngũ; tháo lắp súng tiểu liên AK; vận động trên chiến trường; bắn súng tiểu liên AK; băng bó, cấp cứu và chuyển thương; ném lựu đạn; chạy vũ trang 800m.

Tham dự Hội thao, đoàn Ninh Bình gồm 23 thành viên, trong đó có 18 học sinh tiêu biểu được tuyển chọn kỹ lưỡng qua Hội thao cấp tỉnh. Với sự chuẩn bị công phu, tinh thần quyết tâm cao, các em đã thể hiện bản lĩnh vững vàng, kỹ năng thuần thục và tinh thần đồng đội trong từng nội dung thi.

Kết thúc Hội thao, đoàn đạt nhiều thành tích nổi bật: Giải đồng đội (3 giải Nhì, 3 giải Ba, 2 giải Khuyến khích); giải toàn năng (1 giải Nhì, 2 giải Ba, 1 giải Khuyến khích); giải cá nhân (2 giải Nhì, 2 giải Ba, 7 giải Khuyến khích). Đặc biệt, cô giáo Phạm Thị Thanh Vân, Trường THPT Đinh Tiên Hoàng được vinh danh là huấn luyện viên xuất sắc.

Kết quả này không phải là thành công đơn lẻ mà là kết tinh của quá trình tổ chức bài bản từ cơ sở. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình đã chủ động phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ nhiệm vụ giáo dục QP&AN trong toàn tỉnh. Công tác chỉ đạo được thực hiện thống nhất, xuyên suốt, từ xây dựng kế hoạch, tổ chức dạy học đến kiểm tra, đánh giá.

Ở cấp tỉnh, Hội thao Giáo dục QP&AN học sinh THPT lần thứ I, năm học 2025-2026 được tổ chức quy mô, bài bản đã trở thành bước “tổng duyệt” quan trọng. Hội thao diễn ra tại hai khu vực, với tổng số gần 600 học sinh tham gia, qua đó không chỉ kiểm tra chất lượng dạy học mà còn phát hiện, tuyển chọn những nhân tố tiêu biểu. Từ 33 học sinh xuất sắc được lựa chọn ban đầu, Sở đã phối hợp tổ chức tập huấn, tiếp tục sàng lọc để thành lập đội tuyển gồm 18 em tham dự Hội thao toàn quốc. Đồng thời, Hội thao các cấp cũng trở thành động lực thúc đẩy phong trào thi đua học tập môn Giáo dục QP&AN trong toàn tỉnh, góp phần nâng cao nhận thức của học sinh đối với môn học vốn được xem là “đặc thù”.

Tại các nhà trường, công tác giáo dục QP&AN ngày càng được quan tâm đúng mức, không chỉ dừng ở việc đảm bảo chương trình mà hướng tới nâng cao chất lượng thực chất. Thầy Phạm Bá Vũ, Hiệu trưởng Trường THPT Nam Lý, xã Nam Lý cho biết: Nhà trường tổ chức dạy học môn Giáo dục QP&AN đúng quy định, tạo điều kiện để học sinh học đủ thời gian, hoàn thành chương trình. Đồng thời, chú trọng xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, kỷ cương; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy. Cùng với đó, việc xây dựng đội ngũ giáo viên được xác định là yếu tố then chốt. Nhà trường đảm bảo giáo viên đúng chuyên ngành, được bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao năng lực chuyên môn. Cơ sở vật chất cũng từng bước được đầu tư, từ mô hình học cụ, trang thiết bị đến thao trường, bãi tập, bảo đảm phục vụ tốt cho dạy học và rèn luyện.

Ở góc độ giáo viên trực tiếp giảng dạy, thầy Hà Thế Chung, giáo viên Trường THPT Nam Lý cho rằng, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành được triển khai nghiêm túc đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của học sinh. Hội thao Giáo dục QP&AN không chỉ là sân chơi mà còn là kênh kiểm chứng chất lượng đào tạo, giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp hơn.

Tương tự, tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, phường Hoa Lư, giáo dục QP&AN được xác định là môn học chính khóa quan trọng trong giáo dục toàn diện. Nhà trường đã thành lập tổ bộ môn chuyên trách với đội ngũ giáo viên có năng lực, tâm huyết; thực hiện nghiêm túc phân phối chương trình, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường thực hành, trải nghiệm.

Cô Phạm Thị Thanh Vân, giáo viên Trường THPT Đinh Tiên Hoàng cho biết: Nhà trường đã quan tâm đầu tư trang thiết bị phục vụ giảng dạy như súng AK hoán cải, máy bắn tập MBT-03, thiết bị sơ cứu… cùng với xây dựng sân bãi đạt chuẩn, tạo điều kiện để học sinh rèn luyện trong môi trường gần với thực tế. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số được đẩy mạnh thông qua xây dựng các video mô phỏng, học liệu trực quan, góp phần nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho học sinh.

Từ thực tiễn giảng dạy, cô giáo Phạm Thị Thanh Vân cho rằng, để nâng cao chất lượng môn Giáo dục QP&AN trong thời gian tới cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, xây dựng các học liệu trực quan như video mô phỏng, infographic nhằm hỗ trợ học sinh tiếp cận hiệu quả hơn với các nội dung lý thuyết. Một định hướng quan trọng khác là nghiên cứu “mềm hóa” nội dung giáo dục QP&AN thông qua việc lồng ghép các hình thức tổ chức linh hoạt như trò chơi quân sự, hội thao cấp lớp, hoạt động trải nghiệm tại đơn vị quân đội, di tích lịch sử…, qua đó góp phần tạo hứng thú học tập, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện. Đồng thời, cần chú trọng công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên môn Giáo dục QP&AN theo hướng cập nhật kiến thức quân sự, quốc phòng gắn với đổi mới phương pháp sư phạm, đáp ứng yêu cầu dạy học trong bối cảnh hiện nay.

Những kết quả đạt được cho thấy, công tác giáo dục QP&AN trong các trường THPT của Ninh Bình đã chuyển từ “đủ chương trình” sang “nâng cao chất lượng”. Thực tiễn tại Ninh Bình cho thấy, chất lượng giáo dục QP&AN chỉ được nâng lên khi có sự đồng bộ giữa ba trụ cột: chỉ đạo thống nhất, tổ chức thực hiện bài bản và kiểm chứng bằng hoạt động thực tiễn như hội thao.

Điều này gợi mở yêu cầu trong quản trị giáo dục hiện nay là chuyển từ tiếp cận “truyền đạt nội dung” sang “hình thành năng lực”, trong đó giáo dục QP&AN không chỉ là môn học mà còn là môi trường rèn luyện phẩm chất công dân. Việc lồng ghép công nghệ số, trải nghiệm thực tế và thi đua phong trào nếu được chuẩn hóa sẽ tạo ra hệ sinh thái học tập tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện, đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân từ sớm, từ xa.