Mở rộng cơ hội học tập, nghề nghiệp cho học sinh sau tốt nghiệp THCS

Thầy giáo Vũ Văn Lăng, Hiệu trưởng Trường THCS Ninh Giang, xã Ninh Giang cho biết: Nhà trường luôn xác định công tác phân luồng và hướng nghiệp cho học sinh sau tốt nghiệp THCS là nhiệm vụ quan trọng nhằm giúp các em lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực, sở trường và nhu cầu của xã hội.

Ban Giám hiệu nhà trường đã xây dựng kế hoạch hướng nghiệp cụ thể theo từng năm học; đẩy mạnh tuyên truyền tới cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh về vai trò, ý nghĩa của giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Nội dung hướng nghiệp được lồng ghép thông qua các hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ, tư vấn tuyển sinh, giáo dục kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực học sinh.

Nhà trường thường xuyên phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong tỉnh như: Trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình, Trường Cao đẳng Y tế Ninh Bình, Trường Cao đẳng nghề Lilama 1, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) để tổ chức tư vấn tuyển sinh, tham quan trải nghiệm, giới thiệu ngành nghề đào tạo và nhu cầu lao động của thị trường hiện nay.

Qua đó, học sinh được tiếp cận trực tiếp với môi trường học nghề, có thêm thông tin để mạnh dạn lựa chọn con đường học tập phù hợp với điều kiện bản thân và gia đình.

Thầy Nguyễn Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An, phường Kim Bảng cho biết: Nhà trường đã xây dựng kế hoạch “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh phổ thông năm học 2025-2026” và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác hướng nghiệp.

Trong đó, tăng cường vai trò của cán bộ quản lý đối với hoạt động giáo dục hướng nghiệp; xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm làm công tác hướng nghiệp về kiến thức, kỹ năng và phương pháp tư vấn. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nhân, giáo viên dạy nghề để tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tư vấn hướng nghiệp cho học sinh lớp 9.

Thực tế cho thấy, việc phân luồng học sinh sau THCS đang ngày càng phù hợp với nhu cầu xã hội và điều kiện thực tiễn. Tại nhiều địa phương, số lượng học sinh lựa chọn học văn hóa kết hợp học nghề có xu hướng tăng qua từng năm.

Đồng chí Phạm Phi Long, Phó Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Hải Hậu cho biết: Trong thời gian qua, Trung tâm đã phối hợp với 34 trường THCS trên địa bàn tổ chức tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp và phân luồng cho học sinh lớp 9.

Năm học 2025-2026, Trung tâm tuyển sinh được 741 học sinh, trong đó có 71 học sinh theo học chương trình văn hóa GDTX cấp THPT và 670 học sinh theo mô hình học văn hóa kết hợp trung cấp nghề. Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề, Trung tâm đã liên kết với 6 trường cao đẳng, trung cấp uy tín để tổ chức đào tạo 17 lớp trung cấp nghề với tổng số 670 học sinh.

Các ngành nghề đào tạo khá đa dạng, phù hợp với nhu cầu thị trường lao động như: Công nghệ kỹ thuật nhiệt, May và thiết kế thời trang, Điện công nghiệp, Công nghệ ô tô, Công nghệ thông tin, Tạo mẫu và chăm sóc sắc đẹp, Hướng dẫn viên du lịch, Thương mại điện tử…

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo, trên địa bàn tỉnh hiện có 13 trường cao đẳng, trung cấp của tỉnh và 18 trường cao đẳng, trung cấp ngoài tỉnh liên kết đào tạo với 23 trung tâm GDNN-GDTX trực thuộc Sở với 18 ngành nghề, chương trình đào tạo giáo dục nghề nghiệp.

Kết quả tuyển sinh đào tạo liên kết trong 3 năm học trở lại đây đạt 29.572 học sinh, trong đó riêng năm học 2025-2026 là 10.513 học sinh. Thời gian đào tạo được bố trí linh hoạt theo hình thức học khoảng 3 buổi/tuần trong năm học và học tăng cường vào dịp nghỉ hè, giúp học sinh có thể tham gia song song chương trình giáo dục thường xuyên và chương trình đào tạo trung cấp. Cơ cấu ngành nghề đào tạo ngày càng đa dạng, tập trung vào các nhóm nghề như du lịch - dịch vụ - khách sạn, cơ khí - công nghệ ô tô, điện và điện tử công nghiệp…

Mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề tiếp tục cho thấy sự phù hợp với nhu cầu thực tế của học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS, góp phần phân luồng hiệu quả, tạo cơ hội để người học tìm kiếm việc làm, khởi nghiệp hoặc học tiếp lên trình độ nghề cao hơn.

Bên cạnh đó, thực tế công tác phân luồng học sinh sau THCS vẫn còn những khó khăn nhất định như tâm lý sính bằng cấp trong một bộ phận phụ huynh; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành ở một số đơn vị còn hạn chế; chất lượng tư vấn hướng nghiệp chưa đồng đều; việc kết nối giữa đào tạo nghề với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp ở một số lĩnh vực chưa thực sự chặt chẽ…

Thời gian tới hoạt động liên kết đào tạo tiếp tục được Sở Giáo dục và Đào tạo định hướng theo nguyên tắc lấy người học và đầu ra việc làm làm trung tâm; lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực học sinh sau THCS, điều kiện tổ chức đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp.

Trong đó, ưu tiên phát triển các ngành nghề có tính thực hành cao, có khả năng tự tạo việc làm và phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch, chuyển đổi số, nông nghiệp sinh thái và làng nghề của tỉnh trong giai đoạn mới.

Để đáp ứng các mục tiêu đó, Sở yêu cầu các trung tâm GDNNGDTX chủ động rà soát, lựa chọn đối tác liên kết đào tạo uy tín; chuyển mạnh sang đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động, lấy hiệu quả việc làm sau đào tạo làm thước đo.

Đối với các trường cao đẳng, trung cấp thực hiện liên kết đào tạo, Sở yêu cầu bảo đảm đội ngũ nhà giáo, thiết bị thực hành đúng hồ sơ đăng ký; thực hiện tuyển sinh, quản lý người học và cấp văn bằng đúng quy định.

Công tác quản lý nhà nước cũng sẽ được tăng cường thông qua việc rà soát hợp đồng liên kết, kiểm tra điều kiện bảo đảm chất lượng và kiểm soát chặt chẽ kế hoạch đào tạo.

Có thể khẳng định, việc tăng cường công tác phân luồng, hướng nghiệp cho học sinh THCS không chỉ góp phần làm giảm áp lực cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT mà còn mở ra thêm nhiều cơ hội học tập, lập thân, lập nghiệp cho học sinh.

Quan trọng hơn, đây còn là giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới. Khi công tác hướng nghiệp được thực hiện bài bản, thực chất không chỉ giúp học sinh có thêm nhiều lựa chọn phù hợp với năng lực và tương lai của mình mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền giáo dục.